Eerst meten, dan optimaliseren: op jacht naar een pagina van 1,5 MB (en waarom de database onschuldig was)

Illustratie van het optimaliseren van het paginagewicht van een WordPress-blog

🌐 Ook in: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Polski

Mijn blog voelde zwaar. De homepage woog zo’n 1,5 MB, en mijn eerste instinct waren de gebruikelijke verdachten: misschien is het de database, misschien moet ik MariaDB een major-versie omhoog tillen, misschien moet de TLS-setup getuned worden. Klassieke ontwikkelaarsreflex — naar de fix grijpen voordat je de bug gevonden hebt. Dus deze keer deed ik eerst het saaie, juiste ding: ik mat. De resultaten waren een nuttige klap in mijn gezicht. 📏

🩺 Stap 1: de echte bottleneck vinden

Time to first byte, drie runs vanaf een nogal koude client:

TTFB 0.173s | Total 0.174s | HTTP/2
TTFB 0.170s | Total 0.171s | HTTP/2
TTFB 0.185s | Total 0.187s | HTTP/2

0,17 seconde. De server levert de HTML vrijwel direct af. De HTML zelf, gzipped over de lijn, is ~18 KB. Dus de database, PHP, cachelagen — alles wat ik in de verleiding was te “optimaliseren” — zijn niet het probleem. Het slow-query-log was het ermee eens: nul regels. De DB komt niet eens in het zweet, omdat de Redis-objectcache de herhalende queries opeet voordat ze er ooit aankomen. MariaDB een major-versie omhoog tillen had me precies niets opgeleverd. 🤷

De 1,5 MB bestond bijna volledig uit één ding: afbeeldingen. Ongeveer een megabyte daarvan. Mysterie opgelost voordat ik ook maar één configbestand had aangeraakt.

😤 Stap 2: de afbeeldingen waren al… best goed

Nu het irritante deel: de afbeeldingen waren geen laaghangend fruit. Ze waren al WebP (een compressieplugin regelt dat), werden lazy geladen (46 van de 46 loading="lazy") en kwamen met correcte srcset/sizes, zodat thumbnails de kleine variant ophalen en niet de gigantische. HTTP/2-multiplexing, gzip, samengevoegde CSS/JS — allemaal al aanwezig. Dit was geen verwaarloosde site; het was een goed geoptimaliseerde site die gewoon beeldrijk is (een homepage vol post-thumbnails).

Dus de overgebleven winst was klein en specifiek. Twee stuks.

🔐 Hendel 1: ECDSA in plaats van RSA (de eerlijke TLS-tweak)

Het certificaat was RSA-2048. RSA-handtekeningen zijn voor de server relatief duur om tijdens de handshake te berekenen, dus ik liet cert-manager een ECDSA P-256-leafcertificaat uitgeven — goedkopere handshake, gelijke (misschien zelfs betere) beveiliging. In een setup met cert-manager/ingress-shim zijn dat drie annotaties:

cert-manager.io/private-key-algorithm: "ECDSA"
cert-manager.io/private-key-size: "256"
cert-manager.io/private-key-rotation-policy: "Always"

cert-manager gaf het certificaat in zo’n vier seconden opnieuw uit, zonder downtime, en openssl bevestigde de wissel: Public-Key: (256 bit) … NIST CURVE: P-256. Ben ik eerlijk dat dit een piepkleine winst is? Ja. Dankzij HTTP/2 vindt de handshake één keer per pagina plaats en duurde die al ~44 ms. Maar het is gratis en permanent, dus: meegenomen. ✅

🖼️ Hendel 2: AVIF — waar “geconverteerd” ≠ “geleverd”

AVIF verslaat WebP doorgaans met 20–40% bij dezelfde kwaliteit, dus ik liet de plugin alles converteren. Die produceerde braaf 955 AVIF-bestanden, op schijf ongeveer 60% kleiner dan de WebP-originelen. Mooi. Ik mat opnieuw, in de verwachting van een kleinere pagina, en kreeg…

<picture> tags: 0 | .avif references: 0 | .webp references: 220
image weight: 1066 KB   (identical to before)

Niets. De AVIF-bestanden bestonden, waren zelfs via HTTP bereikbaar, maar de pagina serveerde nog steeds 100% WebP — zelfs als ik erom vroeg met Accept: image/avif. Dit is de klassieke valkuil “next-gen-afbeeldingsplugin ontmoet nginx-reverse-proxy”. De meeste van deze plugins leveren AVIF via rewrite-regels op de server (Apache-.htaccess of nginx-snippets). Mijn WordPress draait achter een nginx-sidecar in K3s waarvan de config door Ansible beheerd wordt — de automatisch gegenereerde rewrite-regels van de plugin komen daar nooit terecht. Dus de geconverteerde afbeeldingen stonden gewoon op schijf zichzelf te bewonderen. 🪞

De paginacache opnieuw opbouwen hielp niet — want de cache was nooit het probleem, de levering wel. De fix was de plugin omzetten van server-rewrite naar de leveringsmethode picture-tag / HTML, die de AVIF tijdens het renderen injecteert:

<picture>
  <source type="image/avif" srcset="…​.webp.avif">
  <img src="…​.webp">   <!-- fallback for the ~5% without AVIF -->
</picture>

Leeg de cache zodat de statische HTML met die tags opnieuw gegenereerd wordt, en ineens heeft de browser een keuze — en kiest hij het kleinere bestand.

Update (19 okt. 2026): sinds vandaag wordt elke upload meteen als WebP opgeslagen – maximaal 1536 px aan de langste kant en onder 280 KB – door een kleine must-use-plugin uit de Ansible-repository. De 30 oudere uitgelichte afbeeldingen boven 300 KB zijn één keer opnieuw gecodeerd, en de compressieplugin heeft daarna al zijn AVIF/WebP-kopieën opnieuw opgebouwd. De aanleiding: WhatsApp negeert een og:image boven ongeveer 300 KB en toonde het sitelogo in plaats van de postafbeelding. De levering blijft precies zoals hier beschreven – AVIF via <picture>, WebP als fallback.

📊 Het resultaat

Dezelfde 20 zichtbare afbeeldingen, appels met appels:

Before (WebP): 1038 KB
After  (AVIF):  642 KB
Savings:        396 KB  →  38% lighter

Elke afbeelding gaat nu als image/avif naar browsers die AVIF ondersteunen (~95%+ van de bezoekers); de rest valt via de <img> automatisch terug op WebP. Geen nadeel, ~40% minder afbeeldingsgewicht. 🎯

🧠 De lessen

  • 📏 Meet voordat je optimaliseert. Mijn onderbuik zei “database / TLS / MariaDB-upgrade”. De data zei “afbeeldingen”. De onderbuik had het mis en had uren gekost voor nul winst.
  • 🚦 TTFB en payload zijn verschillende problemen. Een TTFB van 0,17 s met een payload van 1,5 MB betekent: stop met aan de backend zitten en kijk naar wat je over de lijn stuurt.
  • 🖼️ “Geconverteerd naar AVIF” is niet “AVIF serveren”. Controleer end-to-end — check de echte bytes over de lijn met de juiste Accept-header, niet alleen of de bestanden bestaan.
  • 🔌 Plugin-standaarden gaan uit van Apache. Op een setup met nginx-reverse-proxy / K3s doet “rewrite”-levering stilletjes niets; de picture-tag-methode is je vriend.
  • ✅ Pak de gratis winst toch mee. ECDSA in plaats van RSA verandert je leven niet, maar het is permanent en kost niets.

Zoals altijd is de hele stack — de cert-manager-config, de nginx-setup, alles — openbaar en onder versiebeheer in mijn Ansible-repo: github.com/aptupgrademe/www_k3s. Meet je eigen site eens. Misschien verbaast het je wat er echt traag is. 🧑‍💻

Sommige teksten en afbeeldingen op deze site zijn met hulp van AI gemaakt of door AI gegenereerd. Details