151 geslaagd, 113 gezakt: mijn Linux-bak krijgt een realitycheck

🌐 Ook in: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Polski
Zelfde avond, andere laag van de stack. 🥱➡️🤓 Na de post over kube-bench kreeg ik een heel redelijke vervolgvraag in de reacties-die-in-mijn-eigen-hoofd-wonen: “oké, maar hoe zit het met de echte Linux-bak onder al dat Kubernetes-gedoe?” Terecht. kube-bench kijkt alleen naar het cluster — API-serverflags, RBAC, pod security. De AlmaLinux 9-host waar het allemaal op draait, had nooit dezelfde behandeling gehad. Dus nog één nachtelijke omweg. 🐧🔍
Inhoud
🧐 OpenSCAP en de CIS AlmaLinux 9 Benchmark, in het kort
OpenSCAP is voor Linux-distro’s wat kube-bench voor Kubernetes doet — alleen ouder, gevestigder en gebaseerd op een echte officiële standaard (SCAP, Security Content Automation Protocol) in plaats van de eigenwijze checklist van één leverancier. Red Hat levert een pakket met de naam scap-security-guide dat CIS, DISA STIG, PCI-DSS, HIPAA en een stapel andere complianceprofielen bundelt als machineleesbare XCCDF-content, en oscap xccdf eval loopt elke regel in een gekozen profiel na en vertelt je PASS, FAIL of NOTAPPLICABLE. Zelfde geest als kube-bench: honderden pietluttige, specifieke checks — bestandsrechten, kernelparameters, PAM-config, mountopties — geen vulnerability scanner, maar een configuratie-auditor. 🛠️
Ik heb hem gedraaid tegen het profiel CIS AlmaLinux OS 9 Benchmark, Level 1 - Server, eerst alleen-lezen (--profile, geen --remediate), want anders dan een wegwerp-test-VM serveert deze bak op dit moment de blog waarop je dit leest, en ik wilde het volledige plaatje zien voordat ik iets live aanraakte. 🙏
🚦 Ronde één: 151 geslaagd, 113 gezakt
293 checks in totaal: ✅ 151 PASS, ❌ 113 FAIL, ⚪ 27 N/A, ⚠️ 2 ERROR. Een merkbaar slechtere verhouding dan de Kubernetes-laag — logisch, niemand had ooit een CIS-benchmark op deze specifieke host gericht, terwijl de k3s-kant al een volledige ronde had gehad. 113 is veel om met de hand te triëren, dus hier is de rondleiding: wat er gefixt is, wat een keihard “nee” kreeg met redenen, en — want blijkbaar zien mijn avonden er nu zo uit — de twee echt interessante “wacht, waarom loog dat nou net tegen me”-momenten onderweg. 🕵️
1️⃣ 🗃️ AIDE — file integrity monitoring die ik op de een of andere manier nooit had
Ik heb rkhunter voor rootkits en ClamAV voor malware, maar niets dat zou merken als iemand stilletjes /etc/passwd aanpaste of een systeembinary verwisselde. AIDE (Advanced Intrusion Detection Environment) vult precies dat gat: het maakt één keer vingerafdrukken van het bestandssysteem, vergelijkt daarna volgens schema met die baseline en schreeuwt als er iets onverwachts veranderd is. Geïnstalleerd, de initiële database gebouwd (een volledige wandeling door het bestandssysteem, ~30 seconden, ~51.000 bestanden met vingerafdruk) en een dagelijkse check via cron ingepland. 📅
Klein haperinkje bij het schoon bouwen van de baseline: mijn eerste twee pogingen meldden allebei 9.279 verwijderde items, allemaal onder de moduledirectory van één specifieke oude kernelversie — terwijl die directory wel degelijk nog op schijf stond. De verklaring, toen ik erachteraan ging: deze SSH-sessie heeft ProtectKernelModules=yes toegepast door de eigen systemd-hardening van sshd (ja, dezelfde hardening die ik maanden geleden voor precies deze blog heb gedocumenteerd), waardoor /usr/lib/modules vanuit een interactieve SSH-sessie helemaal leeg lijkt — een private, gesandboxte illusie, geen werkelijkheid. Ik had de database correct gebouwd (de sandbox ontsnappend via systemd-run), maar had hem daarna even bekeken met een gewone aide --check direct in mijn SSH-sessie, die de nep-lege versie zag en in paniek raakte over “ontbrekende” bestanden die nooit ontbraken. 🙈 Toen ik de check opnieuw draaide op dezelfde ontsnapte manier als de init, kwam hij schoon terug: nul verschillen. De les geldt breder dan AIDE: als een check via SSH ooit iets bizars meldt over kernelmodules of /proc/sys, vraag je dan af of je naar het idee van de sandbox over het bestandssysteem kijkt voordat je het gelooft.
2️⃣ 🧱 Netwerkhardening op kernelniveau — en die ene sysctl die ik bewust NIET aanraakte
De standaardbatterij toegevoegd: ICMP-redirects weigeren, source-routed pakketten weigeren, “martian” pakketten met onmogelijke bronadressen loggen, broadcast-ICMP-echo’s negeren (mitigatie tegen smurf-aanvallen), TCP SYN-cookies aanzetten, ptrace beperken tot de eigen nakomelingen van een proces, volledige ASLR. Allemaal saai, allemaal veilig, allemaal uitgerold. ✅
Wat ik niet aanraakte, met opzet, na eerst echt te controleren: net.ipv4.ip_forward en reverse-path filtering (rp_filter). CIS wil forwarding uit en strikte reverse-path filtering aan. Mijn cluster heeft precies het tegenovergestelde nodig — Flannel en Calico hebben IP forwarding nodig om podverkeer überhaupt te routeren, en ik vond de rp_filter van deze host al op 0 in plaats van de distro-default 1, vrijwel zeker omdat strikte reverse-path filtering een goed gedocumenteerde manier is om een Kubernetes-node stilletjes legitiem podverkeer te laten droppen. Een van beide omzetten “voor compliance” was de snelste manier geweest om het hele cluster offline te halen voor een vinkje. Beide met rust gelaten, en ik bedoel echt getest-en-geverifieerd met rust: na het toepassen van de rest van de sysctl-batch zette een volledige sysctl --system-cyclus de per-interface-rp_filter-waarden van de CNI-interfaces toch even terug op 1 (een default-bestand van de distro dat zich opnieuw liet gelden), dus ik schoot meteen een echte rondreis pod-naar-pod-naar-database door een live CronJob om te controleren dat er niets brak. Kwam schoon terug. Ik hield het in de gaten; hoefde niets terug te draaien, maar ik wilde de bonnetjes hebben voordat ik deze zin schreef, niet alleen de theorie. 🧪
3️⃣ 🔒 /tmp, /var/tmp, /dev/shm op slot — en het installatiescript dat daardoor brak
Alle drie opnieuw gebind-mount met nodev,nosuid,noexec — niets hoort executables te draaien vanuit een voor iedereen beschrijfbare kladmap. Voordat ik de schakelaar omzette, ging ik in mijn eigen Ansible-code op jacht naar alles wat een bestand in /tmp uitvoert, want precies dat soort dingen breekt noexec stilletjes. Eén gevonden: de bootstrap van de k3s-installer downloadt het installatiescript van get.k3s.io naar /tmp/k3s-install.sh en voert het daarna direct via het pad uit. Directe uitvoering heeft het exec-bit op de mount nodig; hetzelfde bestand lezen als argument voor sh niet. Fix van één regel (sh /tmp/k3s-install.sh in plaats van /tmp/k3s-install.sh) vóór het aanzetten van noexec, zodat een toekomstige verse installatie met precies dit playbook niet stilletjes breekt op een machine waar ik niet eens naar kijk. Na de wijziging geverifieerd: lezen/schrijven in /tmp nog steeds prima, kubectl apply -f /tmp/whatever.yml nog steeds prima (YAML lezen als data, niet uitvoeren), en een bewust geplant uitvoerbaar testscript kreeg een net en correct “Permission denied.” 🎯
4️⃣ 🪵 journald, core dumps, cron/at-rechten, sudo-hardening, Bluetooth, rsync
De onglamoureuze-maar-makkelijke batch: journald bewaart nu op schijf (gecomprimeerd, begrensd op 500MB zodat “persistent” niet stilletjes “vult de schijf” wordt), core dumps zijn uitgeschakeld overal waar ze konden ontstaan (een core dump is gewoon een geheugensnapshot, en op een bak met een database en een admin-login is dat een geheugensnapshot die midden in de vlucht een wachtwoord in platte tekst kan bevatten — niet iets wat ik zelfs lokaal wil laten rondslingeren), cron/at-mappen kregen strakkere rechten en een expliciete allow-list, sudo logt nu naar een eigen bestand, vereist een pty en vraagt elke keer opnieuw om authenticatie in plaats van die te cachen. Bluetooth is gemaskeerd (een VPS heeft geen Bluetooth-hardware, de service draaide gewoon voor niks), en rsync is verwijderd nadat ik echt was gaan kijken — geen enkel script, cronjob of Ansible-task op deze host verwijst ernaar. Als ik het ooit weer nodig heb, is het één dnf install verwijderd. 🧹
5️⃣ 🎭 De SSH-bevindingen die al klopten, en die ene die systemd-run niet overleefde
Hier komt de leuke. Een aantal SSH-checks kwam terug met FAIL voor instellingen waarvan ik vrij zeker wist dat ze al goed stonden — beperkingen op root-login, host-based auth, environment-opties. Ik controleerde de echte live sshd-config twee, toen drie keer via sshd -T (het commando dat laat zien wat sshd echt zou afdwingen, niet alleen wat er opgeschreven staat), zowel vanuit een gewone SSH-sessie als vanuit een via systemd-run ontsnapte, om nog zo’n sandbox-illusie als die van AIDE hierboven uit te sluiten. Beide keren identieke, correcte resultaten. Dit was dus geen sandbox-leugen — het bleek een echt ander soort gat: OpenSSH gebruikt voor een paar hiervan al standaard het veilige gedrag, maar ik had de directive nooit expliciet opgeschreven, en een strikte compliancescanner controleert het letterlijke configbestand, niet “nou ja, de default is toevallig prima”. De drie ontbrekende regels gewoon toegevoegd — riem én bretels, en een toekomstige OpenSSH-update die een default verandert, zou mijn houding dan niet stilletjes veranderen zonder dat ik het merk.
Eén heb ik bewust precies zo gelaten: CIS wil PermitRootLogin no — SSH-toegang voor root helemaal geblokkeerd, punt. Ik draai PermitRootLogin without-password — alleen met sleutel, maar nog steeds root. Er is geen apart admin-account met sudo-rechten op deze bak; Ansible verbindt direct als root. Root-login helemaal uitzetten zonder eerst een eigen admin-gebruiker in te voeren, was een buitengewoon efficiënte manier geweest om mezelf buiten te sluiten van het enige toegangspad naar een server die alleen ik beheer. Genoteerd in de code, met rust gelaten.
En de echt technische voetnoot voor wie deze workflow wil naspelen: de volledige OpenSCAP-scan zelf verpakt in systemd-run --wait --pipe draaien (om de SSH-sandbox te omzeilen, zelfde truc als bij de AIDE-fix) faalde betrouwbaar met “Remote peer disconnected” zodra ik het SSH-commando dat hem startte naar de achtergrond stuurde. Beste gok: de DBus-sessie van systemd-run raakte gekoppeld aan de loginsessie die PAM voor die SSH-verbinding had aangemaakt, en zodra ik me daarvan losmaakte (zelfs via gewone nohup + disown op shellniveau), stierf de DBus-link mee. Langlopende systemd-run-jobs en “afvuren en weglopen via SSH” gaan blijkbaar niet samen. Ik heb het omzeild door het handjevol betrokken regels afzonderlijk te verifiëren met kortlevende systemd-run-aanroepen in plaats van de hele scan van meerdere minuten erdoorheen te forceren.
🤷 Wat ik bewust met rust liet
Zelfde principe als in de kube-bench-post: een rood resultaat is niet automatisch een to-do, en niets van het volgende geeft een aanvaller iets wat hij nog niet had:
- 🔐 PAM / authselect / wachtwoordkwaliteit / account-lockoutbeleid — de grootste cluster resterende FAILs, en degene die ik het meest bewust nog niet aanraak.
authselectmeldde “no existing configuration detected” op deze host, wat betekent dat PAM hier nooit onder zijn beheer is gebracht. Het nu aanzetten betekent/etc/pam.d/system-authenpassword-authstructureel herschrijven — doe ik dat fout, dan kan ik elk lokaal login-,su- ensudo-pad afsluiten op een server waarvoor ik geen bevestigde toegang tot een rescue-console heb. SSH zelf is al alleen-met-sleutel, dus de echte beveiligingswinst is bescheiden naast een werkelijk catastrofaal nadeel. Dit krijgt een eigen, zorgvuldig getest onderhoudsvenster, geen snelle actie op een donderdagavond. - 🔑 GRUB2-bootloaderwachtwoord — een maatregel tegen fysieke consoletoegang, wat grotendeels niet geldt voor een gehuurde VPS, en het risico loopt te botsen met de eigen rescue-console-tooling van de hostingprovider.
- 🔏 Eigen systeembrede cryptopolicy voor CIS — verandert welke TLS/SSH-ciphers de hele bak accepteert. Echt risico om compatibiliteit met iets te breken (een oude client die de blog bezoekt, mijn eigen tooling) zonder eerst gericht te testen. Ook geen snelle actie op een donderdagavond.
- 📡 systemd-journal-remote — CIS wil het geïnstalleerd hebben voor gecentraliseerde logverzending. Ik heb niets ingericht om die logs te ontvangen. Een daemon installeren die niemand gebruikt, hardent niets, het vergroot alleen het aanvalsoppervlak voor nul voordeel.
🏁 Het scorebord
Begonnen op 🌙 151 PASS / 113 FAIL / 27 N/A / 2 ERROR. Geëindigd op 🎉 208 PASS / 56 FAIL / 27 N/A / 2 ERROR — het aantal FAILs ruwweg gehalveerd in één avond, waarbij alles wat overblijft óf een bewuste, gedocumenteerde afweging is óf een echt “heeft een eigen zorgvuldige ronde nodig”-item, geen vergissing. Tussen dit en de kube-bench-ronde zijn beide lagen van deze stack — het cluster en de bak waar het op staat — nu echt geaudit tegen een echte standaard in plaats van “lijkt prima, ship it”. 📈 Zelfde huishoudelijke mededeling als de vorige keer: dit staat allemaal in de GitLab van mijn homelab en wordt gaandeweg gespiegeld naar GitHub, dus als je de echte Ansible-rol achter een van deze dingen wilt zien: die is openbaar. 🐙 Twee audits gedaan. CKS-leeslijst, jij bent nog steeds niet van de haak. 📖✌️
📚 Meer in deze serie: de CIS Benchmark
