Even genoeg YAML: drie servers, Windows Server 2025 en een spoedcursus aan de duistere kant

🌐 Ook in: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Polski
Tijd voor een bekentenis. Na het strijdlogboek van de Nextcloud-migratie, een playbook-run-teller in de dubbele cijfers, één nftables-ruleset die vrolijk de eigen tabellen van K3s leegveegde, en meer YAML dan een mens in één week zou moeten lezen, had ik het officieel tot hier gehad met Nextcloud, Ansible en alles waar het woord “migratie” in voorkomt.
Dus deed ik wat elke redelijke Linux-nerd doet als hij opgebrand is van Linux: ik liep over naar de andere kant. Drie servers, drie verse installaties van Windows Server 2025 en een paar avonden Active Directory, DNS, DHCP, Group Policy, Storage Spaces en BitLocker. Geen YAML. Alleen heel veel Get- en Set-.
Voor de duidelijkheid: dit is geen bekeringsverhaal. Ik rijd nu op twee sporen: Linux blijft waar het is en blijft het zware werk doen, terwijl ik privé de Microsoft-kant goed wil leren, en dan vooral de server. Niet “op Volgende klikken tot het werkt”. Begrijpen wat een domain controller doet als hij opstart, waarom DHCP-failover de vorm heeft die het heeft, en wat een Group Policy eigenlijk in het register schrijft. Het homelab is het klaslokaal.
Of, minder formeel: ik wil gewoon een tijdje spelen met een echte Windows-infrastructuur. Domein, policies, bestandsdiensten, patching, versleuteling, virtualisatie, het hele pakket, met genoeg machines dat het zich gedraagt als een klein bedrijf en niet als één test-VM die ik na een uur weer weggooi.
Inhoud
🖥️ De opstelling
Drie HP-kasten, allemaal met iLO, allemaal nu met Windows Server 2025, allemaal gepromoveerd tot domain controllers in hetzelfde forest:
- HP1: domain controller, PDC-emulator, DNS, DHCP
- HP2: domain controller, DNS, DHCP (failoverpartner van HP1)
- HP3: domain controller, DNS, plus drie SSD’s in een Storage Spaces-pool, en de toekomstige centrale fileserver van het huis
Het domein is muench.home.arpa. home.arpa is de zone die RFC 8375 precies hiervoor reserveert: thuisnetwerken. Geen nep-.local meer dat ruzie maakt met mDNS, en geen publiek domein registreren alleen om een lab een naam te geven.
Drie DC’s voor een huishouden is objectief overkill. Dat is juist de bedoeling. Met drie kan ik er één uitzetten, herstarten of kapotmaken en toch zien dat de andere twee gewoon doorgaan. Zoals bleek, kreeg ik precies dat te zien (meer hieronder).
En ja, de oude gewoontes kwamen mee. Ik ga niet op drie machines door Server Manager klikken. Alles wordt op afstand aangestuurd via WinRM vanaf mijn Linux-jumphost met pywinrm. Oude gewoontes sterven langzaam, maar ze spreken nu tenminste PowerShell.
Eerste valkuil van de reis: WinRM stuurt het script als base64 op de commandoregel, en Windows begrenst een commandoregel op 8191 tekens. Alles wat langer is, faalt niet. Het doet gewoon stilletjes niets. De workaround: scripts in kleine stukjes uploaden, op het doel een SHA256 controleren en dan pas uitvoeren. Heel Windows, heel leerzaam.
Tweede valkuil: ik zette de OpenSSH-server aan als handmatige fallback, en poort 22 gaf van buitenaf een timeout, hoewel de service draaide en de firewallregel “ingeschakeld” zei. De automatisch aangemaakte regel gold alleen voor het Private-profiel. Een server die lid is van het domein draait het Domain-profiel. Eén Set-NetFirewallRule -Profile Domain,Private later werkte het.
🤖 Mijn co-admin is een AI (en nee, dit is geen “vibe admin”)
Volledige openheid over die WinRM-pijplijn: ik ben niet de enige die hem gebruikt. Als ik vastloop, maakt Claude (de AI van Anthropic, draaiend als Claude Code op de Linux-jumphost) via precies die WinRM-interface verbinding met de servers en helpt met de configuratie. Hij leest de huidige toestand, stelt wijzigingen voor, legt ze uit, voert ze uit nadat ik ja zeg en controleert daarna het resultaat.
Hoe dat in de praktijk werkt, want er komt geen magie aan te pas: Claude draait in een terminal op de Linux-machine en kan daar shellcommando’s uitvoeren. Voor snelle one-liners roept hij de servers rechtstreeks aan via pywinrm. Voor alles wat groter is, ziet de workflow er zo uit:
1. write a PowerShell script locally (check_hp2.ps1, gpo_bitlocker.ps1, …)
2. open a WinRM session to the server (HTTP 5985, NTLM, message-encrypted)
3. upload the script in ~1200-char base64 chunks → C:\Temp\
4. compare SHA256 locally vs. on the server → abort if they differ
5. execute it, collect stdout + errors (unwrapping PowerShell's CLIXML error stream)
6. read the output, decide the next step → back to 1
De upload in stukjes en de checksum zijn er vanwege de limiet van 8191 tekens uit de valkuil hierboven: een script dat onderweg wordt afgekapt is erger dan een script dat helemaal niet aankomt. De scripts zijn gewone .ps1-bestanden, dus ik kan ze stuk voor stuk lezen voordat of nadat ze draaien. Dat is ook het mooie neveneffect: aan het eind van een sessie heb ik een stapel leesbare PowerShell die precies laat zien wat er gedaan is, en daar kan ik van leren.
Je hebt vast de term vibe coding gehoord. Andrej Karpathy bedacht hem begin 2025 voor een stijl van programmeren waarbij je in gewone taal beschrijft wat je wilt, de AI de code laat schrijven en min of meer accepteert wat eruit komt zonder het goed te lezen. Het gaat over code, en het “vibe”-deel is precies het niet-controleren.
Wat ik hier doe is de admin-versie van de eerste helft, maar bewust niet van de tweede. Een AI ongecontroleerde commando’s op je domain controllers laten afvuren zou “vibe admin” zijn, en dat is een prima manier om je back-upstrategie van dichtbij te leren kennen. Dus de spelregels zijn:
- Eerst lezen, dan wijzigen. Elke taak begint met een alleen-lezen-inventaris van wat er echt geconfigureerd is, niet van wat we dénken dat er geconfigureerd is.
- Ik beslis, hij voert uit. Wijzigingen gebeuren nadat ik akkoord ben, en alles wat destructief is krijgt eerst een expliciete vraag.
- Controleer vanaf de andere kant. Een GPO is niet klaar als
New-GPOterugkomt. Hij is klaar als de registerwaarde op de doelmachine verschijnt. DHCP-failover is pas gerepareerd als beide partners de nieuwe instelling melden. - Leg het waarom uit. Ik wil Windows Server leren, niet uitbesteden. Dus stel ik veel “waarom is dat zo?"-vragen, en een paar van de beste stukken van deze post kwamen uit die antwoorden.
Een echt voorbeeld uit de sessie waarin ik deze post schreef: we wilden automatische overname inschakelen in de DHCP-failoverrelatie. De cmdlet op HP1 antwoordde met een kale PermissionDenied, ondanks domain-admin-rechten. Claude herkende het patroon: de klassieke double hop. Ik was op afstand aangemeld op HP1, de cmdlet moet tegelijk de instelling op HP2 wijzigen, en HP1 mag mijn credentials niet doorgeven aan een derde machine. De oplossing was een eenmalige geplande taak die lokaal op HP1 draait met een echte aanmelding en daarna weer wordt verwijderd. Daarna controleerden we de instelling op beide partners. Daar had ik een uur op zitten googelen. In plaats daarvan kreeg ik een les van tien minuten over hoe credential delegation in Windows werkt.
Het is geen vervanging voor begrip. De AI is snel en weet veel, maar maakt ook fouten, en op deze reis overschreef hij een PowerShell-variabele omdat hij vergat dat die hoofdletterongevoelig zijn. Het is meer pair programming met een collega die elk Microsoft Learn-artikel ooit heeft gelezen, nooit moe wordt van vragen, en wiens werk je nog steeds reviewt.
🌐 DNS: het deel waar AD niet zonder kan
Active Directory is in de kern een zeer eigenwijze afnemer van DNS. Clients vinden hun domain controllers via SRV-records (_ldap._tcp.dc._msdcs...), dus als DNS fout is, is alles fout, meestal op verwarrende manieren. De oeroude sysadmin-haiku geldt: Het is geen DNS. / Het kan echt geen DNS zijn. / Het was DNS.
Alle drie de DC’s draaien AD-geïntegreerde DNS, dus de zones repliceren mee met de directory zelf in plaats van via zoneoverdrachten. Alle drie zijn ook global catalogs, en DHCP deelt alle drie uit als DNS-servers, zodat elk van hen kan verdwijnen zonder dat clients het merken:
PS> Get-DhcpServerv4OptionValue -ScopeId $scope -OptionId 6
OptionId Name Type Value
-------- ---- ---- -----
6 DNS Servers IPv4Address {…, …, …}
Drie items. De volgorde van resolvers is sowieso een zaak van de client, maar elke client kent nu tenminste alle drie de deuren.
📦 De FritzBox wordt gedegradeerd
Tot nu toe deed mijn FritzBox wat elke consumentenrouter doet: DHCP en DNS voor het hele huis. Dat werkt niet met Active Directory. Domeinleden moeten de domain controllers als DNS-servers gebruiken, omdat alleen de DC’s de SRV-records kennen die een client vertellen waar zijn domein woont. De router als DNS uitdelen is dé klassieke AD-misconfiguratie: de domeinkoppeling faalt, GPO’s worden stilletjes niet toegepast en aanmelden duurt vijf minuten zonder aanwijsbare reden.
Dus is de DHCP-server in de FritzBox uitgezet, draait DHCP nu als rol op de Windows-servers (zie hieronder), en deelt die de drie DC’s uit als DNS-servers, niet de FritzBox.
Werkloos is de FritzBox echter niet. Hij blijft de default gateway, dus al het internetverkeer verlaat het huis nog steeds via hem. En de DC’s forwarden elke DNS-query waar ze niet verantwoordelijk voor zijn, dus alles buiten muench.home.arpa, naar de FritzBox, die het aan de buitenwereld vraagt. Een nette taakverdeling: Windows kent het huis, de FritzBox kent het internet.
client ──DHCP────► HP1 / HP2 address, gateway = FritzBox, DNS = the 3 DCs
client ──DNS─────► any DC ──┬─ *.muench.home.arpa → answers itself
└─ everything else → forwards to FritzBox → internet
client ──traffic─► FritzBox (default gateway) ──────────────────────────► internet
De FritzBox is gedegradeerd van “runt het huis” naar “bewaakt de voordeur”. Hij nam het verrassend goed op.
📡 DHCP-failover: de verrassing van de paren
Mijn plan was simpel: drie servers, drie DHCP-nodes, allemaal in één gelukkig failovercluster.
Windows had andere plannen. DHCP-failover werkt strikt in paren. Een failoverrelatie heeft precies twee partners, en een scope kan maar bij één relatie horen. Er is geen modus met drie, geen quorum, geen mesh. Windows DHCP is strikt monogaam. Dus werd de derde DHCP-rol weer verwijderd, en HP1 en HP2 delen de scope nu in load-balance-modus: ze splitsen de adrespool 50/50 en synchroniseren de leases onderling.
PS> Get-DhcpServerv4Failover | Select Name, Mode, State
Name Mode State
---- ---- -----
hp1-…-hp2 LoadBalance Normal
De pool zelf is bewust saai: één /24, en het dynamische bereik loopt van .70 tot .245. Dat zijn 176 adressen voor laptops, telefoons, tv’s en wat er verder nog door de deur binnenloopt. Alles onder .70 is statisch geconfigureerd en blijft buiten de pool: de router, de servers, hun iLO-interfaces en de andere infrastructuur die nooit mag verhuizen. Het bovenste stuk blijft vrij als reserve.
PS> Get-DhcpServerv4Scope | Select ScopeId, StartRange, EndRange, LeaseDuration
ScopeId StartRange EndRange LeaseDuration
------- ---------- -------- -------------
192.168.10.0 192.168.10.70 192.168.10.245 8.00:00:00
Option 3 Router
Option 6 DNS Servers (all three DCs)
Option 15 DNS Domain Name muench.home.arpa
Een paar details die het weten waard zijn:
- Leases van 8 dagen. In een huishouden waar elke dag dezelfde apparaten terugkomen, betekenen lange leases minder gekletst. Ze betekenen ook dat een DHCP-storing dagen onopgemerkt blijft in plaats van minuten.
- 50/50 load balancing. Beide servers antwoorden, en elk is verantwoordelijk voor de helft van de clients (bepaald door een hash van het MAC-adres). Als een partner wegvalt, blijft de ander iedereen bedienen en vernieuwt hij ook de clients van zijn partner, in stappen die door de MCLT worden begrensd. Na 60 minuten zonder contact schakelt hij automatisch over naar
PartnerDownen neemt hij de hele pool over. (Die automatische overschakeling stond standaard uit, en ik heb hem pas aangezet tijdens het schrijven van deze post.) - MCLT van een uur. De Maximum Client Lead Time begrenst hoever een server een lease mag verlengen voorbij wat zijn partner weet. Het is de veiligheidsmarge die voorkomt dat twee servers hetzelfde adres uitdelen nadat ze het contact kwijt zijn.
- Dynamische DNS-updates. Clients registreren zichzelf in de AD-zones, dus elke laptop is bereikbaar op naam, en DHCP verwijdert het record als de lease verloopt.
- Autorisatie in AD. Een Windows-DHCP-server deelt pas leases uit als hij in Active Directory geautoriseerd is. Een malafide DHCP-server die iemand met goede bedoelingen inplugt, blijft stil, zolang het een Windows-exemplaar is.
Op het moment van schrijven staat de pool op een duizelingwekkende 3% bezetting. Capaciteitsplanning op enterprise-niveau.
Nog een kleine les: ik wilde alle statisch geconfigureerde apparaten onder het dynamische bereik bijhouden als “documentatiereserveringen”, direct in de DHCP-console. Mooi niet. Add-DhcpServerv4Reservation accepteert alleen adressen binnen het scopebereik. DHCP is geen CMDB, en dat laat het je weten.
🔐 Secure Boot, en een DC zien wachten op zijn vrienden
Alle drie de machines waren geïnstalleerd als UEFI/GPT met een TPM 2.0 aan boord, maar Secure Boot stond in de firmware nog uit. Dus was het vandaag BIOS-tourdag: één server tegelijk, schakelaar om, herstarten, controleren.
“Eén tegelijk” werd een kleine les op zich. HP2 kwam weer op terwijl HP1 nog midden in zijn herstart zat, en ongeveer zeven minuten lang antwoordde HP2 op ping, had elke poort open… en weigerde elke aanmelding met HTTP 401. Het licht brandt, maar er is niemand thuis.
Er was niets kapot. Een vers opgestarte domain controller wil eerst een initiële synchronisatie met zijn replicatiepartners afronden voordat hij volledig als DC aan de slag gaat. Eén van die partners staarde nog naar een POST-scherm, dus wachtte HP2 beleefd op een timeout. Toen HP1 terug was, werd alles weer groen: replicatie zonder fouten, DHCP-failover van CommunicationInterrupted terug naar Normal.
Les genoteerd: herstart je domain controllers niet tegelijk. Wat direct naar het volgende onderwerp leidt.
🪦 WSUS: geïnstalleerd in mijn hoofd, deprecated in werkelijkheid
Voor elke Windows-admin van een zekere leeftijd betekent “patchbeheer” WSUS. Het stond op mijn lijstje: installeren op HP2, de catalogus synchroniseren, updates goedkeuren, me een echte enterprise voelen en SUSDB zien groeien als een zuurdesemstarter waar niemand om gevraagd heeft.
Toen las ik de kleine lettertjes. In 2024 zette Microsoft WSUS officieel op de deprecated-lijst. Het zit nog bij Server 2025 en blijft werken, maar krijgt geen nieuwe features meer, en alle ontwikkelinspanning gaat naar de cloudkant: Windows Autopatch, Intune en Azure Update Manager. Een product leren in het jaar dat het voor pensioen wordt aangemerkt, voelde als studeren voor een examen dat al is geschrapt. (Bovendien is WSUS met zijn database en IIS op een domain controller draaien niet bepaald best practice.)
Dus komen de updates rechtstreeks van Microsoft, en stuurt Group Policy wanneer. Wat ons bij de echte ster van deze post brengt.
📜 Group Policy: de YAML van de Windows-wereld
Als Ansible “beschrijf de gewenste toestand en laat een tool die afdwingen” is, dan is Group Policy hetzelfde idee, sinds 2000 ingebouwd in het besturingssysteem. Het wordt ook nog eens door de domain controllers zelf geleverd en elke 90 minuten opnieuw toegepast, zonder dat er een playbook hoeft te draaien. Ik geef toe dat ik een beetje onder de indruk ben. Vertel het alsjeblieft niet aan mijn Ansible-rollen.
Dit is wat er nu live staat in het domein, allemaal aangemaakt vanuit PowerShell (New-GPO, Set-GPRegistryValue, New-GPLink) en daarna gecontroleerd door de echte registerwaarden op de doelmachines terug te lezen:
1. Gekoppelde netwerkschijven. HP3 heeft één map en één SMB-share per gebruiker (\\HP3\user1, \\HP3\user2, …). Elke gebruiker is eigenaar van zijn eigen map met Full Control op zowel de NTFS- als de sharerechten, plus access-based enumeration, zodat je de mappen die je niet kunt openen niet eens ziet. De gebruikersaccounts staan in een eigen OU, en één GPO koppelt de stationsletters. Group Policy Preferences met item-level targeting bepalen wie wat krijgt: user1 (dat ben ik, de admin van het huis) krijgt elke schijf, en user2 alleen de eigen. De paden gebruiken de servernaam in plaats van het IP-adres, zodat de authenticatie via Kerberos loopt in plaats van terug te vallen op NTLM.
2. Windows Update voor de clients. Mijn desktop en mijn laptop staan zelden ’s nachts aan, dus “installeren om 3 uur ’s nachts” is voor hen nutteloos. In plaats daarvan:
- kwaliteitsupdates 3 dagen uitgesteld, zodat de rest van het internet de slechte patches eerst vindt
- featureversie vastgepind, dus geen verrassingsupgrade naar de volgende Windows 11-release
- deadlines van 3 dagen (kwaliteit) en 7 dagen (feature), plus 2 dagen respijt, waarna de herstart gebeurt of ik het nu leuk vind of niet. Windows Update is altijd een “of je het leuk vindt of niet”-product geweest; nu kies ik tenminste de datum
- actieve uren 07:00–23:00
- “bijwerken en afsluiten” in het energiemenu, zodat ’s avonds afsluiten het werk doet
- Delivery Optimization beperkt tot het LAN, zodat updates maar één keer per huis worden gedownload
3. Windows Update voor de servers: gespreid. Eén basis-GPO op de OU Domain Controllers (automatisch downloaden, volgens schema installeren), plus per server een kleine schema-GPO met security filtering, zodat elk precies op één machine van toepassing is:
HP3 Saturday 03:00 ← the canary
HP1 Sunday 03:00
HP2 Sunday 05:00
HP3 is de kanarie in de patchmijn: hij krijgt updates een dag eerder dan de anderen. Als een cumulatieve update iets stukmaakt, merk ik dat op zaterdag en heb ik nog een dag om de rest tegen te houden. En HP1 en HP2 herstarten nooit tegelijk. Zie de vorige sectie voor waarom dat ertoe doet.
Kleine zijvalkuil in de security filtering: als je “Authenticated Users” uit het filter haalt, heeft de groep nog steeds Read op de GPO nodig, anders kan niemand hem meer lezen (MS16-072 doet de groeten). De computer zelf krijgt Apply, en Authenticated Users houdt Read.
4. Dark mode, en vaarwel Spotlight. Puur cosmetisch, en precies mijn smaak: elke gebruiker in huis krijgt dark mode voor Windows en apps, plus een effen zwart bureaublad. Geen Windows Spotlight, en geen wisselende “wist je dat deze berg in Noorwegen ligt?"-foto’s met een hotspot die je uitnodigt meer te weten te komen. Spotlight is eigenlijk een screensaver met een marketingafdeling.
Het addertje zat hier in de editie. De officiële policy “Turn off all Windows spotlight features” werkt alleen op Windows Enterprise en Education. Mijn clients draaien Windows 11 Pro, waar de policy simpelweg wordt genegeerd. De workaround is Group Policy Preferences: in plaats van een officiële policy schrijft de GPO de registerwaarden die de Instellingen-app zelf zou zetten:
HKCU\…\Themes\Personalize AppsUseLightTheme = 0 # dark apps
HKCU\…\Themes\Personalize SystemUsesLightTheme = 0 # dark taskbar/start
HKCU\…\Explorer\Wallpapers BackgroundType = 1 # solid color, kills Spotlight
HKCU\Control Panel\Colors Background = "0 0 0" # black
HKCU\Control Panel\Desktop Wallpaper = ""
De actie staat op Update, dus een gebruiker kan de achtergrond wijzigen, maar de volgende policy-refresh maakt hem weer zwart. Bovendien zet de GPO de officiële policy “Turn off Spotlight collection on Desktop”, als broekriem en bretels voor de dag dat een machine naar Enterprise wordt geüpgraded. De wijzigingen gaan in bij de volgende aanmelding.
5. BitLocker. Die verdient een eigen sectie.
🔒 BitLocker: waartegen beschermt het eigenlijk?
Voordat ik iets aanzette, wilde ik een helder dreigingsmodel, want “versleuteling = veilig” is te simpel.
BitLocker beschermt data at rest. Zijn taak is de gestolen laptop, de schijf die uit een server wordt getrokken, of de SSD die onder garantie retour gaat. Wat het niet doet: een draaiend, ontgrendeld systeem beschermen. Malware, een gecompromitteerd account of een zwak wachtwoord zien alles in platte tekst, net als vroeger.
Dan komt de vraag hoe de sleutel wordt ontgrendeld:
- Alleen TPM: de TPM geeft de sleutel vrij als de bootketen ongewijzigd is. Dat is handig en beschermt de verwijderde schijf. Maar de hele machine start vanzelf op tot het aanmeldscherm, dus als de hele machine wordt gestolen, is het enige obstakel van de dief de Windows-aanmelding.
- TPM + pincode: daarnaast een pincode nog voordat Windows start. Het gestolen apparaat is nu alleen nog een baksteen met een versleutelde schijf, of een heel dure presse-papier met een ventilator. Minder handig, maar voor een laptop die met me meereist de juiste keuze.
Het grappige: ik had BitLocker de dag ervoor al aangezet op mijn laptop, alleen TPM en zonder pincode. Goed nieuws: de pincode kan later worden toegevoegd. Het is gewoon een extra key protector, en er wordt niets opnieuw versleuteld:
manage-bde -protectors -add C: -TPMAndPIN
Het addertje: Windows staat een pre-boot-pincode alleen toe als een policy dat toelaat. Dus, verrassing, nog een GPO. Er zijn nu twee BitLocker-policies in het domein:
- Alle clients: BitLocker wordt automatisch ingeschakeld op de systeemschijf, en de herstelsleutel wordt geback-upt naar Active Directory. Geen sleutels meer in een tekstbestand op een of andere share, of op een geeltje onder het toetsenbord. We hebben het allemaal gezien. Sommigen van ons hebben het geschreven.
- De laptop: TPM + pincode is verplicht bij het opstarten, via een eigen GPO met security filtering op precies die machine.
Met de GPO’s op hun plek zijn de volgende stappen gpupdate /force, de pincode-protector toevoegen en dan controleren of de herstelsleutel echt in het computerobject in AD verschijnt. Een back-up die je nooit hebt gecontroleerd is een hoop, geen back-up.
De servers komen hierna, te beginnen met HP3. Als toekomstige centrale fileserver krijgt hij ook het Storage Spaces-volume versleuteld, en de sleutels gaan naar AD. Voor een server die onbeheerd weer moet opkomen, is alleen TPM de pragmatische keuze, want niemand wil om 3 uur ’s nachts na een patch-herstart een pincode in iLO typen.
💾 Storage Spaces: RAID 5 op z’n Microsofts
HP3 kreeg drie SATA-SSD’s van 2 TB voor data (het OS staat op een aparte SSD). Op Linux had ik naar mdadm of OpenZFS RAIDZ1 gegrepen. Op Windows is het equivalent Storage Spaces: een pool uit de fysieke schijven, daarbovenop een virtuele schijf met parity-resiliency (enkele pariteit bij drie schijven, dus RAID 5 in de geest), geformatteerd met ReFS:
PS> New-StoragePool -FriendlyName BackupPool -PhysicalDisks $disks ...
PS> New-VirtualDisk -StoragePoolFriendlyName BackupPool -ResiliencySettingName Parity ...
PS> Format-Volume -FileSystem ReFS ...
D:\ ReFS ~3.6 TB usable
Daarna werd er natuurlijk gebenchmarkt, met DiskSpd, Microsofts eigen storage-loadgenerator en zo ongeveer hun antwoord op fio. Weer via de AI-over-WinRM-route. De methode:
- De tool ophalen: er wordt niets geïnstalleerd. De server downloadt zelf de officiële
DiskSpd.zipvan Microsofts GitHub-releases naarC:\Temp, pakt hem uit en gebruikt deamd64-binary. Het is één draagbare.exe. - Testbestand: een bestand van 20 GB direct op het parity-volume
D:. - Vier klassieke profielen: sequentieel met blokken van 1 MB (één thread, queue depth 8) en willekeurig met blokken van 4 KB (vier threads, elk queue depth 32), elk één keer voor lezen en één keer voor schrijven.
- Eerlijke omstandigheden: 5 seconden opwarmen, 30 seconden meten,
-Shom zowel de Windows-bestandscache als de schrijfcache van de schijven te omzeilen (anders benchmark je RAM),-Lvoor latentiepercentielen. - Opruimen: daarna worden de tool en het testbestand weer verwijderd, en het enige wat op de server overblijft is een leeg volume.
# sequential write, 1 MB blocks
diskspd.exe -b1M -d30 -W5 -o8 -t1 -si -w100 -Sh -L D:\disktest.dat
# random read, 4 KB blocks, 4 threads x QD32
diskspd.exe -b4K -d30 -W5 -o32 -t4 -r -w0 -Sh -L D:\disktest.dat
Een klein hulpscript aan de Linux-kant draait elk profiel via WinRM en haalt alleen de total:-regel en het 99e percentiel uit het erg praatgrage rapport van DiskSpd. En natuurlijk loog de eerste benchmark tegen me, net zoals dd deed op de ZFS-machine:
Sequential read (1 MB) 20997 MiB/s ← three SATA SSDs. Sure.
Random read (4 KB) 739327 IOPS
Twintig gigabyte per seconde uit drie SATA-schijven met een gezamenlijke interfacelimiet van ongeveer 1,6 GB/s. De boosdoener: de -c-vlag van DiskSpd maakt het testbestand bij elke run opnieuw aan, en ReFS weet dat bereiken die nooit beschreven zijn alleen nullen bevatten. Dus beantwoordt het die reads vanuit de metadata, zonder ooit een schijf aan te raken. Het is een heel snelle benchmark van helemaal niets. De SSD van Schrödinger: razendsnel, zolang niemand naar de data kijkt.
Vul het bestand één keer met echte data, meet daarna zonder -c, en de werkelijkheid verschijnt:
Profile Throughput IOPS avg latency 99th pct
Sequential read (1 MB) 1169 MiB/s 1169 6.8 ms 24 ms
Random read (4 KB, 4x32) 633 MiB/s 162,109 0.55 ms 7.3 ms
Sequential write (1 MB) 88 MiB/s* 88 90.6 ms 427 ms
Random write (4 KB, 4x32) 1.8 MiB/s 461 276 ms 1095 ms
* up to 163 MiB/s in a separate 60-second run
Lezen is geweldig. Schrijven is… parity. Elke kleine write wordt een read-modify-write van data plus pariteit, en zonder een write-back-cachelaag op SSD/NVMe is Storage Spaces-parity daar berucht traag in. De latentiekolom vertelt hetzelfde verhaal: elke honderdste kleine write wacht meer dan een seconde. Genoeg tijd om je levenskeuzes te heroverwegen. Voor een fileserver en back-updoel, waar data één keer wordt geschreven en vaak gelezen, is dat prima. Voor alles met veel kleine willekeurige writes is het een no-go.
Update (6 oktober 2026): parity was maar de helft van het verhaal. De HPE-firmware had bij het opstarten de schrijfcache van alle drie de SSD’s uitgezet, en DiskSpd’s -Sh mat precies die toestand, en zo draaide de server toevallig ook elke dag. Met de cache aan liep een restore naar dezelfde schijven (nu onder Linux) ongeveer drie keer sneller. Het hele verhaal: Twee dingen die mijn SSD’s misten: TRIM na BitLocker, en een schrijfcache die mijn HPE-server stilletjes uitzette.
(Eerlijkheidshalve: de run overlapte met een grote kopieertaak naar hetzelfde volume, dus een schone hermeting staat nog op mijn lijstje. Maar het patroon is duidelijk.)
🧪 Hierna: een hypervisor en mijn eigen certificaten
“Alles met veel kleine willekeurige writes” is natuurlijk een beleefde omschrijving van virtuele machines. En dat is het volgende waar ik mee wil spelen: Hyper-V. Windows Server 2025 brengt het toch al mee, en ik wil zien hoe het voelt vergeleken met de Proxmox-wereld die ik ken: live migration tussen hosts, checkpoints, virtuele switches en geneste virtualisatie voor een testlab binnen het lab.
De benchmark hierboven beantwoordde al één ontwerpvraag voordat ik zelfs maar begon. VM-schijven gaan niet op de parity-pool wonen. Met ~460 random-write-IOPS zou een Windows-VM zijn leven lang naar een draaiend rondje staren. Het laadrondje als levensstijl. Een fatsoenlijke hypervisor-opzet heeft dus een andere storage-indeling nodig: mirror in plaats van parity, of lokale NVMe. Stof voor de volgende post.
Het tweede punt op de lijst: mijn eigen certificaten uitgeven. Windows Server heeft zijn eigen PKI, Active Directory Certificate Services. Aan de Linux-kant regelen cert-manager en Let’s Encrypt alles wat naar het internet gericht is. Intern is er echter een hele dierentuin die niemand ooit publiek zal ondertekenen: iLO-webinterfaces, RDP, LDAPS op de domain controllers en de adminpagina’s van allerlei apparaten. Elk daarvan begroet me momenteel met een certificaatwaarschuwing die ik mezelf heb aangeleerd weg te klikken. Dat is precies de reflex die je niet wilt hebben.
Het plan is een kleine interne CA, waarvan het rootcertificaat via (natuurlijk) Group Policy naar elk domeinlid wordt uitgerold. Met certificaatsjablonen en auto-enrollment vragen machines hun eigen certificaten aan en vernieuwen ze die, zoals cert-manager, alleen dan de Microsoft-editie. Het schoolboekontwerp is een offline root-CA met een issuing CA eronder. Of een homelab echt twee lagen nodig heeft, of dat het moment is waarop leren verandert in cosplay, valt nog te bezien.
🎯 Conclusie
Een week geleden had ik je verteld dat Windows-beheer neerkomt op door wizards klikken. Het blijkt dat het met PowerShell en WinRM verrassend goed te scripten is, en Group Policy is eigenlijk configuratiebeheer met een besturingssysteem eromheen gebouwd.
De lessen onderweg waren dezelfde als op Linux: lees de kleine lettertjes (DHCP-failover gaat in paren, WSUS is deprecated), vertrouw de eerste benchmark niet (ReFS en zijn nullen) en herstart niet alles tegelijk (domain controllers zijn sociale wezens).
Twee sporen dus. Linux blijft de productiedingen draaien, en Windows Server wordt de speeltuin waar ik leer. En eerlijk? Na een week YAML voelde Get-ADReplicationPartnerMetadata als vakantie. 🏖️
P.S. Als je me nu wilt excuseren: ik moet de familie uitleggen waarom hun bureaubladachtergrond ineens zwart is. “Het is een policy” heeft thuis nog nooit één keer gewerkt als uitleg.
📚 Meer in deze serie: Windows Server 2025 in het homelab
- 🐧➡️🪟 Van pinguïn naar Windows: waarom ik (weer) Windows Server 2025 draai in mijn homelab
- Day-two operations: drie Windows-domain-controllers hardenen (en een klok vinden die aan niemand verantwoording aflegde)
- Mijn eigen kleine certificaatautoriteit: AD CS, auto-enrollment en vaarwel aan “Je verbinding is niet privé”
