Dag-twee-beheer: drie Windows-domeincontrollers hardenen (en een klok vinden die naar niemand luisterde)

Illustratie van het hardenen van Windows Server-domeincontrollers

🌐 Ook in: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Polski

In de vorige post werden drie HP-kasten een Windows Server 2025-domein: AD, DNS, DHCP-failover, Group Policy, BitLocker, Storage Spaces. Dat was dag één: alles geïnstalleerd, alles groen, alles “werkt”.

Deze post gaat over dag twee, het deel waarin je ophoudt met het bewonderen van de groene vinkjes en ongemakkelijke vragen gaat stellen. Hoe laat is het, volgens wie? Welke services draaien er waar niemand om gevraagd heeft? Wat gebeurt er als een server morgen gewoon niet opstart? Spoiler: een van die vragen had een heel grappig antwoord.

Zelfde opzet als eerder: ik beslis, en mijn AI-medebeheerder (Claude, die PowerShell via WinRM aanstuurt) doet de inventarisatie, voert de wijzigingen uit en controleert het resultaat na elke stap. Eerst lezen, dan wijzigen, dan verifiëren. Expres saai.

Inhoud

🔍 Stap nul: inventaris vóór meningen

Voordat ik ook maar iets aanraakte: een read-only ronde over alle drie de DC’s: OS-build, RAM, energieplan, geïnstalleerde rollen, draaiende services, SMB-configuratie, LSA Protection, LDAP signing, tijdbron, Defender, groottes van de event logs, DNS-volgorde van de NIC, wisselbestand, schijven, firewallprofielen. Plus het domein zelf: wachtwoordbeleid, functioneel niveau, LAPS-schema, DNS scavenging, GPO-lijst.

Leuk weetje: de eerste versie van dat inventarisscript gaf helemaal niets terug. Geen fout, geen output, alleen stilte. WinRM (via pywinrm) verstuurt PowerShell als een Base64-gecodeerde UTF-16-opdrachtregel, en Windows begrenst opdrachtregels op 8191 tekens. Een script van 3,5 KB wordt ~9,5 KB op de lijn en… verdwijnt gewoon. Splits het in drieën, en ineens hebben de servers een hoop te vertellen.

🕰️ De klok die naar niemand luisterde

Mijn favoriete vondst van de dag:

PS> w32tm /query /source
Free-running System Clock

Dat was op HP1, de PDC emulator, de enige domeincontroller wiens hele taak in de tijdhiërarchie is om de referentieklok van het domein te zijn. Elk domeinlid synchroniseert met een DC, elke DC synchroniseert met de PDC… en de PDC synchroniseerde met zijn eigen kwartskristal en goede bedoelingen. Het hele domein hield een perfect consistente, perfect ongeankerde tijd aan.

Waarom dat belangrijk is: Kerberos tolereert standaard 5 minuten klokafwijking. Drijf je verder af, dan beginnen aanmeldingen te mislukken met fouten die op alles lijken behalve “je klok staat verkeerd”. De fix is drie regels, alleen op de PDC:

w32tm /config /manualpeerlist:"ptbtime1.ptb.de,0x8 ptbtime2.ptb.de,0x8 ptbtime3.ptb.de,0x8" `
      /syncfromflags:manual /reliable:yes /update
Restart-Service w32time
w32tm /resync /rediscover

PTB is het Duitse nationale metrologie-instituut, dus het domein haalt zijn tijd nu bij de mensen die in dit land letterlijk de seconde definiëren. HP1 meldt stratum 2, de andere twee DC’s volgen HP1. Hiërarchie hersteld. De iLO’s kregen later dezelfde behandeling: die hadden helemaal geen NTP en twee ervan dachten dat ze in “Eastern Europe (DST disabled)” woonden.

🌐 DNS-volgorde van de client: waarom HP2 in paniek raakte toen HP1 herstartte

Weet je de opmerking van de vorige keer nog, dat HP2 zo’n zeven minuten aanmeldingen weigerde terwijl HP1 herstartte? De inventaris verklaarde het: de NIC van HP2 had precies één DNS-server geconfigureerd, HP1. Geen HP1, geen DNS, geen SRV-records, geen DC vinden, geen Kerberos. HP1 zelf wees alleen naar 127.0.0.1.

De best-practice-volgorde voor de eigen NIC van een DC is: eerst een partner-DC, dan nog een partner, loopback als laatste. Partner eerst, zodat een net opgestarte DC niet wacht op zijn eigen DNS-service die nog niet draait. Loopback als laatste, zodat hij nog steeds kan resolven als alle anderen plat liggen. HP3 had dat al, en nu alle drie.

🗺️ AD Sites: “Default-First-Site-Name” hernoemen

Elk forest begint met een site die Default-First-Site-Name heet en geen subnets. Met drie DC’s in één rack is één site precies goed. Replicatie binnen een site gebruikt change notification (~15 seconden), en meer sites toevoegen zou alles alleen maar trager maken.

Toch twee kleine wijzigingen: de site werd hernoemd naar Homelab (hernoemen, nooit verwijderen en opnieuw aanmaken; AD volgt hem via GUID, en Netlogon registreert de _sites-SRV-records vanzelf opnieuw), en 192.168.10.0/24 werd eraan toegewezen. Elke client kan zijn IP nu aan een site koppelen, wat Netlogon 5807-events voor onbekende subnets voorkomt. Zoals je hieronder ziet, hangt het ook samen met hoe Windows Update werkt na WSUS.

🖨️ Services die niemand besteld had

Windows Server met Desktop Experience komt met een verrassend aantal services dat zin heeft op een laptop en geen enkele op een domeincontroller in een rack. Uitgeschakeld op alle drie:

  • Print Spooler: de grote. PrintNightmare, en de “printer bug” waarmee een aanvaller een DC kan dwingen zich ergens te authenticeren. Microsoft zelf raadt aan hem op DC’s uit te schakelen. Niemand print vanaf een domeincontroller. Niemand.
  • Audio (Audiosrv, AudioEndpointBuilder): mijn DC’s zingen niet.
  • Geolocatie (lfsvc): ze weten ook precies waar ze zijn. In het rack.
  • Radiobeheer (RmSvc), pushmeldingen (WpnService), telemetrie (DiagTrack), publicatie voor netwerkdetectie (FDResPub, fdPHost).

Eerlijke disclaimer: dit maakt de servers niet meetbaar sneller. HP1 heeft 64 GB RAM waarvan 60 GB vrij, dus een handvol idle services is geen bottleneck. Het is reductie van aanvalsoppervlak en ruis, geen turboknop. Wie je op een moderne server “schakel 40 services uit voor 30% meer performance” verkoopt, verkoopt je een placebo.

🔐 Hardening, de onglamoureuze lijst

  • Wachtwoord- & lockoutbeleid: de minimale lengte was 7 (een standaard rechtstreeks uit 2003). Nu 12, en account lockout na 10 mislukte pogingen voor 15 minuten, waar het eerst nooit was. Valkuil: het security template van de Default Domain Policy en het domeinobject moeten het met elkaar eens zijn. Wijzig je alleen het domeinobject, dan draait de PDC het bij de volgende policy refresh stilletjes terug.
  • Windows LAPS: schema uitgebreid, OU van de clients mag zijn eigen wachtwoordattributen schrijven, GPO gekoppeld. Elke client krijgt nu zijn eigen willekeurige lokale-adminwachtwoord van 16 tekens, elke 30 dagen geroteerd en versleuteld opgeslagen in AD, alleen leesbaar voor domain admins. Het zit nu ingebouwd in Windows, zonder aparte MSI zoals bij het oude LAPS.
  • LDAP: channel binding afgedwongen. De volledige schakelaar “require signing” is de volgende stap, nadat ik de logs heb gecontroleerd op unsigned binds (die waren er niet).
  • LSA Protection (RunAsPPL): LSASS draait als beschermd proces, wat het klassieke credential dumping à la Mimikatz een stuk lastiger maakt. Ingesteld op alle drie, daarna geactiveerd met een rolling reboot, één DC tegelijk en nooit parallel (les van de vorige keer). Op de saaie manier geverifieerd: na elke boot logt Wininit event 12, “LSASS.exe was started as a protected process with level: 4”. De reboot van de fileserver wachtte tot ik de notitiedatabase had gesloten die ik op zijn share open had staan. Een machine herstarten onder je eigen open bestanden is een speciaal soort eigen doelpunt.
  • Event logs: het Directory Service-log was 1 MB. Eén megabyte. Dat dekt ongeveer “wat er sinds de lunch gebeurd is”. Nu Security 1 GB, Directory Service 256 MB, System/Application elk 128 MB. Schijfruimte is goedkoop, en forensisch onderzoek zonder logs is niet mogelijk.
  • DNS scavenging: ingeschakeld met 7+7 dagen aging. Zonder dat houdt elke DHCP-client die zich ooit heeft geregistreerd zijn A-record voor altijd, en na een jaar is je DNS een museum.
  • WinRM voor clients: een GPO schakelt WinRM in op de OU van de clients, met de firewall alleen open voor het thuis-LAN (192.168.10.0/24), geen Basic auth en geen onversleuteld verkeer. Het is de voorwaarde om de werkstations op afstand te beheren, inclusief Windows Admin Center, dat op het admin-werkstation komt (op een DC wordt het niet ondersteund).

🪦 WSUS is dood. Wie downloadt de updates nu dan?

In 2024 kondigde Microsoft aan dat WSUS deprecated is. Het zit nog in Server 2025 en wordt nog ondersteund, maar het krijgt geen nieuwe features, en de richting is duidelijk. Mijn setup is al overgestapt op kale Windows Update + Group Policy: uitsteldagen voor clients, vaste onderhoudsvensters voor servers, één DC die op zaterdag als kanarie gepatcht wordt.

Maar WSUS deed twee dingen, en goedkeuringsregels dekken er maar één. Het andere was bandbreedte: elke update één keer van internet downloaden en dan via het LAN aan duizend clients uitdelen. Wat vervangt dat?

Delivery Optimization. Het zit ingebouwd in Windows, en het is eigenlijk BitTorrent voor patches (met minder piraterij en meer Kerberos). Een update wordt in stukken opgedeeld. De eerste client haalt stukken van Microsofts CDN. Elke andere client vraagt het eerst aan zijn peers: “heeft iemand in mijn netwerk stuk 17 al?” Zo ja, dan komt het via het LAN; zo niet, van internet. Hoe meer clients een netwerk heeft, hoe meer van de download lokaal blijft. 1000 clients betekenen niet langer 1000× de download over je internetlijn.

De knoppen die ertoe doen:

  • DODownloadMode = 1 (LAN): peers achter dezelfde NAT/in hetzelfde netwerk. Dat gebruikt mijn client-GPO.
  • DODownloadMode = 2 (Group) met DOGroupIdSource = 1 (AD site): clients delen alleen met peers in dezelfde AD-site. Zo haalt een filiaal geen stukken over de trage WAN van het hoofdkantoor. Daarom doen schone sites en subnets ineens weer ertoe, en daarom was het hernoemen van de site hierboven niet puur cosmetisch.
  • Microsoft Connected Cache: de volwassen versie voor grote omgevingen. Een lokale cache-node per locatie die content één keer ophaalt en iedereen bedient, de spirituele opvolger van WSUS’ “één keer downloaden” zonder de WSUS-database en al het onderhoud dat die vraagt.

Wat je wel kwijtraakt: individuele updates met de hand goedkeuren. Dat zit nu in beleid (uitstel, rings, deadlines) of, in het enterprise-segment, in Intune/Windows Autopatch. Voor een homelab met twee clients is dit allemaal heerlijk overkill. De twee laptops delen een paar honderd MB per maand. Maar het is fijn om het mechanisme te kennen.

💾 Windows Server Backup: hoe het echt werkt

Drie DC’s repliceren elkaar, dus AD zelf is redundant. Maar replicatie is geen backup: een verwijderde OU repliceert net zo snel als een aangemaakte. (De AD Recycle Bin van de vorige keer dekt het geval “oeps, verwijderd”. Hij dekt niet “de server start niet op”.) Dus HP1 en HP2 draaien nu elke nacht een Windows Server Backup naar hun tweede, tot nu toe lege SSD van 2 TB.

Onder de motorkap:

  • Eerst VSS. De Volume Shadow Copy Service bevriest een consistente snapshot van de volumes. De database van AD (ntds.dit) heeft een VSS writer, dus de kopie is transactioneel schoon, zelfs terwijl de DC doorwerkt. Geen downtime, geen onderhoudsmodus.
  • Kopie op blokniveau naar VHDX. De snapshot wordt blok voor blok gekopieerd naar VHDX-bestanden op het doelvolume. Na de eerste volledige run kopiëren latere runs alleen gewijzigde blokken, wat de nachtelijke job snel maakt.
  • Versies via shadow copies op het doel. Oudere versies worden als shadow copies op het backupvolume zelf bewaard. Als de ruimte op raakt, worden de oudste automatisch weggegooid. Geen retentiescript nodig.
  • Wat erin zit: Bare Metal Recovery (C:, de EFI-partitie, de herstelpartitie) plus System State (AD-database, SYSVOL, registry, bootbestanden, de COM+- en certificaatstores). De DHCP-database staat onder C:\Windows\System32\dhcp, dus die zit er ook in.

De drie herstelscenario’s:

  1. Losse bestanden: wbadmin get versions, daarna individuele bestanden of mappen uit elke versie terugzetten terwijl de server draait.
  2. AD-objecten die misgingen: opstarten in Directory Services Restore Mode, System State terugzetten (non-authoritative: de DC haalt daarna via replicatie bij), of specifieke objecten met ntdsutil als authoritative markeren zodat ze winnen van de andere DC’s.
  3. Server dood, schijf dood, OS dood: de Windows Server-ISO booten → Repair your computer → System Image Recovery, naar de backupschijf wijzen, en het bouwt de partities opnieuw op en zet C: 1:1 terug. Voor een DC is dat een non-authoritative restore: hij komt terug met de stand van afgelopen nacht en repliceert daarna alles wat nieuwer is van zijn partners. Dat moet binnen de tombstone lifetime (180 dagen) gebeuren, wat met een nachtelijke job nooit een probleem is.

De eerlijke kanttekening: de backup woont in dezelfde kast. Dat dekt een dode OS-schijf, een verknalde update, een corrupte AD. Als het moederbord sterft, kan de SSD naar een vervanger. Maar brand, diefstal of ransomware die elk volume versleutelt, zouden de backup meenemen. Daarvoor zijn kopieën op een andere machine (zie de volgende sectie). En voor een DC is er altijd plan B: met twee gezonde partners is opnieuw installeren en opnieuw promoveren vaak sneller dan iets terugzetten.

📦 Backups, deel twee: het familiearchief van de machine af krijgen

De DC’s kunnen altijd opnieuw worden opgebouwd vanuit hun partners. De 1,5 TB familiearchief op de parity pool van HP3 niet. Pariteit beschermt tegen één dode SSD, niet tegen een verwijderde map, ransomware of een pool die besluit een slechte dag te hebben. Dus de Linux-backupbak die al mijn Nextcloud-instanties binnenhaalt, haalt nu ook de NAS-shares binnen.

  • Een speciaal read-only account. svc-nas-backup krijgt Read op de drie SMB-shares en NTFS-rechten voor lezen en uitvoeren, en verder niets: geen admin, geen Backup Operators. (Backup Operators op een DC kunnen ntds.dit lezen, oftewel: het hele domein.) Het willekeurige wachtwoord van 32 tekens staat in een credentials-bestand op de Linux-bak dat alleen root kan lezen.
  • Read-only CIFS-automounts. De shares worden via fstab met x-systemd.automount als ro gemount. Een schrijftest vanaf de backupbak faalt met “read-only file system”, en dat is precies de bedoeling: een gecompromitteerde backuphost kan de bron niet versleutelen.
  • rdiff-backup, één repository per gebruiker. De actuele stand staat er als gewone bestanden, oudere versies als reverse diffs, 30 dagen geschiedenis. Het script weigert een share te back-uppen die onbereikbaar of leeg is. Anders zou een netwerkhikje worden vastgelegd als “gebruiker heeft alles verwijderd”.

De eerste run duurde ongeveer zes uur, en de cijfers waren een les in wat echt tijd kost. Mijn 1,2 TB (een paar duizend grote archieven) stroomde met een constante ~108 MB/s en was in drie uur klaar. De 236 GB van een ander familielid, verspreid over 189.000 bestanden, duurde bijna even lang. Voor rdiff-backup telt het aantal bestanden veel zwaarder dan de hoeveelheid data. De tweede run duurde 73 seconden.

En ja, ik heb de bestandsaantallen achteraf gecontroleerd. Ze klopten niet. Na een licht paniekmoment: Get-ChildItem van PowerShell slaat verborgen bestanden over, tenzij je -Force toevoegt. Met -Force en zonder de uitgesloten rommel (Thumbs.db, .DS_Store, Office-lockbestanden) klopten de aantallen tot op het bestand. Vertrouwen is goed, -Force is beter.

🔐 BitLocker op de servers: voor de dag dat de schijven het huis verlaten

Mijn dreigingsmodel is hier bescheiden: een schijf die sterft en onder garantie teruggaat, of een server die ik over vijf jaar verkoop. Niemand moet daar een AD-database of een familiefoto van kunnen lezen. Dus BitLocker met alleen TPM: geen PIN, want servers moeten onbeheerd kunnen opstarten.

  • Recovery keys in AD, en daarbuiten. Een GPO op de OU Domain Controllers maakt het back-uppen van de recovery key naar AD verplicht. Windows weigert te versleutelen als dat mislukt. De sleutels staan onder het computerobject en repliceren naar elke DC: de sleutels van HP3 verschenen binnen een minuut op HP1. Maar als alle drie de DC’s tegelijk in het herstelscherm staan (zeg, na een BIOS-update op allemaal), staat de sleutel in AD en draait AD niet. Daarom staat er ook een kopie in de wachtwoordmanager.
  • Het herstelscherm is pre-boot, dus de iLO-remote console werkt ervoor, ook zonder Advanced-licentie. Vóór firmware-updates voorkomt Suspend-BitLocker -RebootCount 1 de prompt helemaal.
  • Datavolumes ontgrendelen automatisch, en op de grote pool wordt alleen de gebruikte ruimte versleuteld. Anders zou het op pariteit dagen duren.

Twee plotwendingen. Ten eerste meldde de TPM van HP1 “owned” maar niet “ready for storage”, zonder geprovisionede SRK. Waarschijnlijk is hij nog eigendom van een eerdere installatie. Initialize-Tpm antwoordde met ClearRequired=True, dus er is een clear nodig. Ik heb dat bewust niet als pending BIOS-instelling via Redfish ingepland: het zou afgaan bij de volgende onbeheerde Windows Update-reboot om 3 uur ’s nachts, en de physical-presence-prompt zou de DC laten wachten op een console waar niemand naar kijkt. Het gebeurt met de hand, met de iLO-console open.

Ten tweede: timing. HP1 en HP2 werden voor LSA Protection herstart minuten voordat de BitLocker-feature werd geïnstalleerd. Get-WindowsFeature meldt vrolijk “Installed”, maar manage-bde.exe en de PowerShell-module verschijnen pas na de volgende reboot. HP3 herstartte toevallig een dag later voor patches en werd meteen versleuteld; de andere twee volgen na hun volgende reboot.

🔌 iLO: het de hardware zelf vragen

Alle drie de kasten (twee ProLiant DL20 Gen10 Plus, één MicroServer Gen10 Plus v2) hebben iLO 5, en iLO 5 spreekt Redfish, een REST-API over HTTPS. Dus in plaats van door drie webinterfaces te klikken, las één Python-script BIOS-instellingen, firmware-inventaris, temperaturen, fans en het Integrated Management Log van alle drie uit.

  • Energie: overal al optimaal. Workload profile General Power Efficient Compute, power regulator Dynamic Power Savings, C6 package states. Fans in rust op 6–8%. Niets te tunen, en “Static High Performance” instellen zou alleen stroom in warmte omzetten voor een belasting die het nooit nodig heeft.
  • Firmware: actueel (System ROM uit 2026, iLO 5 v3.21).
  • Stroommeter: geeft 0 W aan. Deze instapmodellen hebben geen voedingen met meting. Jammer dan.
  • IML: vooral “link down”-events die samenvallen met kabelwerk en switch-reboots. Eén DL20 logde twee maanden geleden een enkele uncorrectable PCIe error die nooit meer terugkwam. Die blijft op de watchlist.
  • Huishouden: tijdzone gecorrigeerd, NTP naar de DC’s gericht, consistente -ilo-hostnamen en A-records voor de iLO’s in de AD-zone, zodat documentatie en werkelijkheid dezelfde namen gebruiken.

🗜️ Deduplicatie: gemeten, en daarna afgewezen

De ReFS parity pool van HP3 bevat zo’n 1,5 TB familiearchief, en Server 2025 heeft gloednieuwe ReFS-dedup + compressie ingebouwd. Verleidelijk! Dus vóór ik iets aanzette: naar de data kijken.

  • 77% is .rar, gevolgd door JPEG, ZIP en MP4. Allemaal al gecomprimeerd. Gecomprimeerde data comprimeren levert een afrondingsfout op.
  • Echte duplicaten (zelfde naam, zelfde grootte, multi-part-archieven niet meegeteld): ~72 GB, ongeveer 5%. Vooral kopieën van oude laptops binnen kopieën van oude laptops. Iedereen heeft dat weleens gedaan.

72 GB besparing tegenover nachtelijke optimalisatiejobs op een pool waarvan de pariteitsschrijfacties al het trage pad zijn, plus een chunk store die bij enkelvoudige pariteit een single point of “één slecht blok raakt nu veel bestanden” wordt. Met 2,2 TB vrij is het antwoord nee. Dedup blinkt uit op VM-schijven, VDI en backupdoelen, niet op een stapel RAR-archieven. De dubbele mappen met de hand opruimen is goedkoper dan welke feature ook.

🎯 Conclusie

Dag één laat dingen werken. Dag twee maakt ze betrouwbaar: een echte tijdbron, DNS dat een reboot overleeft, minder services, een langer geheugen, wachtwoorden die zichzelf roteren en een backup waar je echt over hebt nagedacht vóórdat je hem nodig hebt. Niets daarvan is glamoureus, en bijna niets verschijnt als groen vinkje. En de engste vondst was geen ontbrekende patch. Het was een domein waarvan het tijdsbesef uit een kwartskristal zonder toezicht kwam.

Volgende stap: de TPM-clear op HP1 en BitLocker op de eerste twee DC’s, en eindelijk LDAP signing afdwingen. Dat is één enkele beveiligingsoptie in de Default Domain Controllers Policy, en die overschrijft stilletjes de registerwaarde die ik eerst had ingesteld. En dan misschien, misschien, weer wat YAML. Ik begin het te missen. Een beetje.


📚 Meer in deze serie: Windows Server 2025 in het homelab

Sommige teksten en afbeeldingen op deze site zijn met hulp van AI gemaakt of door AI gegenereerd. Details