Updatedag: Nextcloud 35, een vals alarm en waarom Ansible nooit mijn kernels installeert
Eén middag, drie servers, alles actueel: de sprong naar Nextcloud 35 met Ansible, een wachttijd voor Trivy, een vals alarm in mijn updaterapport en de reden waarom mijn playbooks nooit een kernel installeren.

🌐 Ook in: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Polski
Elke maandag mailt een klein script me een versierapport: welke vastgepinde versies zijn verouderd, welke images zijn onder dezelfde tag opnieuw gebouwd, welke pakketten staan open op de hosts? Deze keer was de lijst lang – inclusief de sprong van Nextcloud 34 naar 35 op beide instanties. Aan het eind van de middag was alles actueel, niets kapot, en de drift check toonde changed=0.
Deze post loopt de stations op volgorde langs. Elk station heeft zijn eigen kleine les – en één daarvan was een bug in mijn eigen tooling.
Inhoud
📬 Het rapport informeert, het handelt niet
Het checkscript draait op een server in mijn homelab en is strikt read-only. Het vergelijkt de pins in versions.yml met Docker Hub en GitHub, controleert of een image onder dezelfde tag opnieuw is gebouwd, vergelijkt de PHP-versie in de pods met php.net en telt openstaande pakketten per host. Het verandert niets – updates voer ik zelf door, bewust, één host tegelijk.
Deze keer zei het rapport: Nextcloud 35.0.2 beschikbaar, Trivy 0.76.1 beschikbaar, de WordPress-image “opnieuw gebouwd” en zes kernelpakketten op alle drie de hosts.
Hoe het rapport werkt: het script is een Python-programma op HP3, een server in mijn homelab die ook de nachtelijke back-ups van de drie servers ophaalt – niet op de servers zelf. Een cron-regel start het elke maandag om 07:17, en het verstuurt de mail via een eigen mailaccount. In vijf stappen:
- Het leest
versions.ymluit de lokale kopie van de repository – elke vastgepinde versie staat op die ene plek. - Het vraagt Docker Hub naar elke image en GitHub naar de nieuwste release van elke binary, en vergelijkt die met de pin.
- Het logt via SSH in op elke server, toont met
crictl imagesde images die er echt staan en vergelijkt die met de huidige build onder dezelfde tag. - Het leest de PHP-versie in de draaiende pods uit en vergelijkt die met php.net.
- Het telt openstaande pakketten per host met
dnf check-update.
Alle bevindingen komen in één mail terecht – samen met de commando’s voor de updateruns in de juiste volgorde. Die uitvoeren is aan mij.
Zo zag het rapport eruit voor deze updatedag (alleen de namen van de twee Nextcloud-servers en de hostnamen in de commando’s zijn aangepast):
== Container images (pin vs Docker Hub) ==
nextcloud_image_fpm 34.0.5-fpm (newest overall 35.0.2-fpm)
nextcloud_image_nginx 1.30.6-alpine (newest overall 1.31.8-alpine)
nextcloud_image_collabora 26.04.5.2.1 ok
nextcloud_image_fpm_exporter 2.2.0 ok
blog_image_wordpress 7.1.4-php8.5-fpm ok
blog_image_nginx 1.30.6-alpine (newest overall 1.31.8-alpine)
blog_image_mariadb 10.11.19 (newest overall 13.0.2)
blog_image_redis 7.4.12-alpine (newest overall 8.10.3-alpine)
blog_image_mysqld_exporter v0.21.0 ok
blog_image_fpm_exporter 2.2.0 ok
== Binaries / charts (pin vs GitHub latest release) ==
k3s_version v1.37.1+k3s1 ok
helm_version v4.3.1 ok
helm_diff_version 3.15.15 ok
node_exporter_version 1.12.1 ok
prometheus_version 3.15.1 ok
mysqld_exporter_version 0.21.0 ok
loki_version 3.7.9 ok
alloy_version 1.21.3 ok
trivy_version 0.75.0 -> v0.76.1
blog_wp_cli_version 2.12.0 ok
cert_manager_chart_version 1.21.3 ok
== Same tag rebuilt upstream (image refresh needed) ==
blog wordpress:7.1.4-php8.5-fpm REBUILT upstream
== PHP in the pods ==
blog PHP 8.5.12
cloud1 PHP 8.5.12
cloud2 PHP 8.5.12
php.net 8.4: 8.4.27
php.net 8.5: 8.5.12
== Host packages (dnf check-update) ==
blog 6 pending incl. kernel, kernel-core, kernel-modules, kernel-tools ...
cloud1 6 pending incl. kernel, kernel-core, kernel-modules, kernel-tools ...
cloud2 6 pending incl. kernel, kernel-core, kernel-modules, kernel-tools ...
Update runs (one host at a time, blog first):
ansible-playbook blog-update.yml -l <blog host> --vault-password-file .vault_pass
ansible-playbook nextcloud-update.yml -l <nextcloud host> --vault-password-file .vault_pass (one at a time)
then per host: --tags common_rkhunter,common_aide_refresh
Pins (versions.yml) are changed by hand or via the Renovate PRs - this report only informs.
Waarom niet overal de nieuwste versie? Voor sommige componenten noemt het rapport een nieuwere major-versie. Dat is geen vergissing maar een keuze:
| Component | Lijn | Bron | Waarom |
|---|---|---|---|
| MariaDB | 10.11 | Docker Hub / MariaDB-repository | LTS, ondersteund tot februari 2028 |
| Redis | 7.4 en 7.2 | Docker Hub / AlmaLinux | laatste Redis 7-lijnen, ondersteund tot eind 2029 |
| nginx | 1.30 | Docker Hub | stabiele branch; de ingress controller brengt zijn eigen versie mee |
Bij pakketten uit een distributie zegt het versienummer sowieso weinig: het loopt vaak achter op dat van de leverancier, omdat de distributie fixes op haar eigen manier toepast. Of een pakket kwetsbaar is, zie je dus niet door het met de leverancier te vergelijken, maar aan het security advisory van de distributie.
De les: “actueel” betekent niet “nieuwste major-versie”, maar: de laatste stand van de lijn die je bewust hebt gekozen en die nog ondersteund wordt.
📦 Om het na te bouwen: weekly-update-check.zip (script, cron-wrapper en een korte README, 4 KB). De hosts zijn placeholders bovenaan check.py; de pins komen uit versions.yml in mijn publieke repository. MIT-licentie, geen garantie – controleer het zelf voordat je het gebruikt.
De les: een rapport dat alleen informeert, kan het zich veroorloven grondig te zijn. Beslissen wat erin gaat, en wanneer, blijft bij een mens.
☁️ Nextcloud 34 → 35: eerst controleren, dan springen
Een major-upgrade gaat bij Nextcloud nooit automatisch. Je kunt geen versies overslaan, en apps uit de app store hebben een release nodig die bij de nieuwe major-versie past. Dus controleerde ik vóór de sprong:
- Bestaat de image?
nextcloud:35.0.2-fpmstond op Docker Hub. - Passen de apps? De API van de app store toont de beschikbare apps per platformversie. Alle negen store-apps op elke instantie – waaronder Collabora, Deck, notify_push en Groupfolders – hadden een release voor 35.
- Kloppen de vereisten? Nextcloud 35 heeft minstens MariaDB 10.11 nodig en laat PHP 8.2 vallen. De database draaide al 10.11, en PHP zit in de container-image.
- Is er een weg terug? Bovenop de nachtelijke back-up maakte ik vlak voor de upgrade een verse databasedump.
Eerst zette ik de nieuwe pin alleen voor één instantie, in de hostvariabelen daarvan. De tweede instantie en de globale standaard bleven op 34.0.5 tot de eerste schoon draaide. Pas toen ging 35.0.2 naar versions.yml, en werden beide host-pins weer verwijderd.
De les: een major-upgrade begint niet met de upgrade. Hij begint met drie vragen: is alles er, past alles, en kan ik terug?
⚙️ Wat er tijdens de upgrade echt gebeurt
Niet Ansible voert de upgrade uit – de Nextcloud-image doet dat. Bij het starten vergelijkt de entrypoint de geïnstalleerde versie met die in de image. Is de image nieuwer, dan kopieert hij de nieuwe code en draait occ upgrade, dat de database migreert. Nextcloud staat intussen in onderhoudsmodus.
Het playbook zorgt voor twee dingen:
- Recreate in plaats van een rolling update: met een nieuwe image stopt de oude pod volledig voordat de nieuwe start. Anders zouden oude en nieuwe code tegelijk vanuit dezelfde map werken.
- Een geduldige startup probe: PHP-FPM start pas na de upgrade. De startupProbe staat tot tien minuten toe, zodat Kubernetes een lange databasemigratie niet voor een crash aanziet.
Het duurde 40 en 47 seconden. In de log stonden wel regels die op het eerste gezicht alarmerend lijken: “Disabled incompatible app: richdocuments” – en zo verder voor elke store-app. Dat is verwacht: bij een major-upgrade schakelt Nextcloud elke app uit waarvan de geïnstalleerde versie niet bij de nieuwe major-release past. De volgende run van nextcloud-update.yml haalt de passende releases op, schakelt ze weer in en herstart de pod, zodat OPcache geen oude bytecode meer draait.
Daarna waren alle apps terug, de meeste in een nieuwe versie (Collabora 11 → 12, Groupfolders 22 → 23). Nieuw is de meegeleverde app sharing voor het uniforme delen in Nextcloud 35.
De les: een major-upgrade heeft twee stappen die bij elkaar horen – eerst de core, dan de apps. Stop je na de eerste, dan heb je een Nextcloud zonder Office.
🔍 Hoe ik “klaar” definieer
“De pagina laadt” is niet mijn acceptatietest. Na elke instantie controleerde ik:
- de Nextcloud-log: geen fouten sinds de upgrade, alleen twee of drie bekende waarschuwingen over apps die bewust uitgeschakeld zijn
- de webserverlogs: geen 5xx-responses
- de zelftest van notify_push
- op de host: geen SELinux-denials, MariaDB en Redis in hun eigen domeinen, geen gefaalde units, elk Prometheus-target up
- en tot slot de drift check: een playbookrun in check mode die niets meer mag veranderen
Beide instanties meldden changed=0. Pas dan beschouw ik een upgrade als afgerond: de server is precies wat de code beschrijft.
De les: “het werkt” is een gevoel, changed=0 is een bevinding.
🧪 De drift check in detail
De drift check is een tweede, compleet ander script: scripts/check-drift.sh in de publieke repository. Het draait niet volgens schema maar handmatig, op de machine waarvandaan ik Ansible draai – altijd direct na een echte playbookrun en na elke upgrade.
Het idee: Ansible beschrijft hoe een server eruit moet zien. Draai hetzelfde playbook nog eens in check mode, en er mag niets meer te doen zijn. Het script doet precies dat:
- Het roept
ansible-playbook … --check --diffaan voor één host. In check mode verandert Ansible niets; het meldt alleen wat het zou doen. - Het neemt de output als JSON en filtert de tasks die “changed” zouden melden – met hun diff. Bij Kubernetes-objecten verbergt het de administratievelden van de server, zodat alleen echte verschillen overblijven.
- De exitcode geeft het resultaat:
0= geen drift,1= drift,2= de checkrun zelf is mislukt.
Zo zag het er vandaag na de upgrade uit:
$ scripts/check-drift.sh nextcloud-k3s.yml <host>
<host>: changed=0 failed=0
NO DRIFT
En zo ziet een treffer eruit – een eerder geval waarin een task bij elke run “changed” meldde hoewel er niets veranderd was:
### would change: rkhunter | Build / refresh file-properties database
<host>: changed=1 failed=0
DRIFT: 1 task(s) would change
Een treffer direct na een echte run betekent altijd één van twee dingen: iemand heeft met de hand iets op de server veranderd, of een task in de code is niet idempotent. Beide wil je weten voordat de volgende run het stilletjes “repareert”.
De les: de drift check is de eindkeuring tegen de bouwtekening. Hij bewijst niet dat alles werkt – hij bewijst dat de server precies overeenkomt met de code.
⏳ Twee weken wachten op Trivy
Trivy, mijn nachtelijke image-scanner, had een nieuwe versie. Ik heb hem niet geïnstalleerd. In maart 2026 werd de release-pipeline van Trivy gecompromitteerd en verspreidde die een gemanipuleerde build. Sindsdien heb ik een regel: Trivy alleen in releases die minstens twee weken oud zijn, altijd vastgepind met een SHA-256-checksum uit het checksumbestand van de release.
Versie 0.76.1 verscheen op 21 oktober, dus mag vanaf 4 november. De checksum heb ik vooraf gecontroleerd – het gedownloade archief komt overeen met het officiële checksumbestand. De commit wacht nog een dag.
De les: bij securitytools is “nieuw” niet automatisch “veiliger”. Een wachttijd kost weinig, en in maart had die geholpen.
🧩 Het valse alarm: een nieuwe index, dezelfde image
Het rapport markeerde wordpress:7.1.4-php8.5-fpm als “rebuilt upstream”. Het updateplaybook haalde hem binnen – en herstartte niets. De containerd-log liet zien waarom: hij las zo’n 21 KB, en de image-ID bleef gelijk.
De verklaring: mijn script had de index-digest vergeleken. Een tag op Docker Hub wijst naar een index, die de images voor elk platform opsomt. Verandert de image voor een andere architectuur, of alleen een attestatie, dan krijgt de index een nieuwe digest – maar de amd64-image die ik draai blijft identiek, byte voor byte.
De fix was klein: het script lost nu de index op, kiest de linux/amd64-entry en vergelijkt diens config-digest met de image-ID op de host. Dat is precies wat de container draait. Sindsdien: “none – every pinned tag is current”.
De les: een nieuwe digest betekent geen nieuwe image. Vergelijk wat er echt draait.
🐧 Waarom Ansible nooit mijn kernels installeert
Bleven de kernelpakketten over. Mijn pakketplaybook installeert elke update – behalve kernels, met opzet. De SSH-service is met systemd gehard, onder meer met ProtectKernelModules=yes. Elke SSH-sessie, ook die van Ansible, draait daardoor in een eigen mount namespace waarin /usr/lib/modules leeg en read-only lijkt. Een kernelinstallatie via SSH mislukt daar elke keer.
Kernels nemen dus een andere route:
- dnf-automatic installeert alleen security-updates, ’s nachts, als systemd-service – buiten elke SSH-sessie. De nieuwe kernel was zo’n security-update.
- Om 03:30 herstart de host als
needs-restarting -rdaarom vraagt. - Om 04:00 ververst AIDE zijn baseline, zodat de nieuwe kernel de volgende dag geen alarm is.
Deze keer wilde ik niet op de nacht wachten. In plaats van het pakket via SSH te installeren, startte ik dnf-automatic-install.service met de hand op elke host – dezelfde route als ’s nachts, alleen eerder. Daarna een reboot, de ene host na de andere. Elke host was na 40 tot 50 seconden terug, met de nieuwe kernel, geen SELinux-denials en alle pods draaiend.
Het vroege tijdstip had één bijeffect: de dagelijkse AIDE-check draait om middernacht, vóór de verversing van 04:00. Zonder ingreep zou die de nieuwe kernel als wijziging melden. Daarom heeft elke host achteraf de AIDE- en rkhunter-verversing nodig.
De les: hardening heeft bijeffecten op je eigen automatisering. Verzwak de hardening niet, maar geef de kernelupdate een eigen, passende route.
🎯 De lessen
- Rapporten informeren, mensen beslissen – automatisch controleren, bewust doorvoeren.
- Beantwoord drie vragen vóór een major-upgrade – is alles er, past alles, kan ik terug?
- Core en apps zijn één upgrade – Nextcloud is pas klaar als de apps weer draaien.
- Vergelijk wat er echt draait – niet de index, maar de image voor je eigen platform.
- Klaar betekent
changed=0– de drift check sluit elke updatedag af.
