<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?><rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"><channel><title>sandboxing – apt-upgrade.me – Homelab, Linux &amp; DevSecOps</title><link>https://www.apt-upgrade.me/nl/tag/sandboxing-nl/</link><description>One nerd's homelab: Linux, Kubernetes, security, and the occasional disaster.</description><language>nl-NL</language><lastBuildDate>Sun, 14 Dec 2025 20:38:05 +0100</lastBuildDate><atom:link href="https://www.apt-upgrade.me/nl/tag/sandboxing-nl/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><item><title>Over digitale soevereiniteit, mijn softwarestack ont-Amerikaniseren en WhatsApp in een sandbox draaien</title><link>https://www.apt-upgrade.me/nl/2025/12/14/on-digital-sovereignty-de-americanizing-my-software-stack-and-running-whatsapp-in-a-sandbox/</link><pubDate>Sun, 14 Dec 2025 20:38:05 +0100</pubDate><guid>https://www.apt-upgrade.me/nl/2025/12/14/on-digital-sovereignty-de-americanizing-my-software-stack-and-running-whatsapp-in-a-sandbox/</guid><description>&lt;article class="post-content"&gt;&#10;&lt;section&gt;&lt;h2&gt;Waarom dit experiment bestaat&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;De laatste tijd kom ik steeds terug bij een idee dat al jaren door mijn hoofd spookt:&lt;br/&gt;&#10;&lt;strong&gt;hoe ik geleidelijk afstap van software die om de VS draait&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Inmiddels is dat een persoonlijk experiment geworden —&lt;br/&gt;&#10;&lt;em&gt;deels technische uitdaging, deels vermaak, deels filosofische oefening&lt;/em&gt;.&lt;/p&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;p&gt;Het doel is geen ideologische zuiverheid, maar bewuste afwegingen.&lt;/p&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;p&gt;Mijn kernuitgangspunt is in de loop der jaren hetzelfde gebleven:&lt;br/&gt;&#10;&lt;strong&gt;onnodige blootstelling van data minimaliseren&lt;/strong&gt;.&lt;br/&gt;&#10;Gezien het huidige politieke klimaat — vooral de ontwikkelingen in de Amerikaanse politiek —&#10;voelt het onderwerp &lt;mark&gt;digitale soevereiniteit&lt;/mark&gt; relevanter dan ooit.&lt;/p&gt;&lt;div style="border-left: 4px solid #888; padding: 0.8em 1em; background: #f7f7f7;"&gt;&lt;strong&gt;Werkdefinitie:&lt;/strong&gt;&lt;br/&gt;&#10;&lt;em&gt;Digitale soevereiniteit&lt;/em&gt; betekent controle houden over softwareafhankelijkheden,&#10;datastromen en infrastructuur — ook als dat ten koste gaat van gemak.&lt;/div&gt;&#10;&lt;/section&gt;&#10;&lt;hr/&gt;&#10;&lt;section&gt;&lt;h2&gt;Het berichtenprobleem: techniek vs. mensen&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;Een aantal jaren geleden lukte het me verrassend lang om weg te blijven van&#10;&lt;code&gt;WhatsApp&lt;/code&gt;.&lt;br/&gt;&#10;Puur technisch gezien was dat triviaal.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Alternatieven zoals&#10;&lt;a href="https://signal.org" rel="noopener" target="_blank"&gt;Signal&lt;/a&gt;&#10;zijn compleet qua functies, cryptografisch solide en qua ontwerp vaak beter.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het echte obstakel was niet de software — het waren&#10;&lt;strong&gt;menselijke netwerkeffecten&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;De meeste niet-technische gebruikers maken zich niet druk om het verzamelen van metadata&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Surveillancekapitalisme is abstract en onzichtbaar&lt;/li&gt;&lt;li&gt;“Nog een app” installeren voelt als frictie&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;p&gt;Daardoor blijft WhatsApp de kleinste gemene deler voor sociale&#10;communicatie.&lt;/p&gt;&lt;div style="background: #fff3cd; padding: 1em; border: 1px solid #ffeeba;"&gt;&lt;strong&gt;Realiteitscheck:&lt;/strong&gt;&lt;br/&gt;&#10;Stoppen met WhatsApp is geen technische beslissing — het is een sociale.&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Op dit moment ben ik niet bereid de sociale prijs van volledige onthouding te betalen.&lt;br/&gt;&#10;Te veel mensen zouden dan alleen nog bereikbaar zijn via&#10;&lt;code&gt;SMS&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;phone calls&lt;/code&gt; of &lt;code&gt;email&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;&lt;/section&gt;&#10;&lt;hr/&gt;&#10;&lt;section&gt;&lt;h2&gt;GrapheneOS: een andere basis&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;In plaats van WhatsApp helemaal te verwijderen, besloot ik de&#10;&lt;strong&gt;besturingssysteemlaag&lt;/strong&gt; te heroverwegen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ik installeerde&#10;&lt;a href="https://grapheneos.org" rel="noopener" target="_blank"&gt;GrapheneOS&lt;/a&gt;&#10;op mijn dagelijkse telefoon — een &lt;strong&gt;Pixel 9&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het installatieproces zelf is verfrissend modern:&#10;een installer in de browser, uitstekende documentatie en een totale installatietijd&#10;van ongeveer &lt;code&gt;20 minutes&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Hoewel GrapheneOS onder de motorkap nog steeds Android is, wordt het bewust geleverd&#10;&lt;strong&gt;zonder Google Play Services&lt;/strong&gt; en zonder dat je&#10;een Google-account nodig hebt.&lt;/p&gt;&lt;div style="border-left: 4px solid #444; padding: 0.8em 1em; background: #f0f0f0;"&gt;&lt;strong&gt;Belangrijkste eigenschap:&lt;/strong&gt;&lt;br/&gt;&#10;Google-diensten zijn optioneel, draaien in een sandbox en worden per gebruikersprofiel geïnstalleerd —&#10;niet globaal.&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Er zit natuurlijk een zekere ironie in het feit dat GrapheneOS officieel&#10;alleen Google Pixel-toestellen ondersteunt — hardware die Google zelf bouwt.&lt;/p&gt;&lt;/section&gt;&#10;&lt;hr/&gt;&#10;&lt;section&gt;&lt;h2&gt;Compartimentering met Shelter&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;Om onbetrouwbare applicaties verder te isoleren, installeerde ik&#10;&lt;a href="https://f-droid.org/packages/net.typeblog.shelter/" rel="noopener" target="_blank"&gt;Shelter&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Shelter is in wezen een gebruiksvriendelijke frontend voor de&#10;&lt;code&gt;work profile&lt;/code&gt;-functie van Android.&lt;br/&gt;&#10;Het laat apps draaien in een logisch gescheiden omgeving met strikte&#10;grenzen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ik maakte een apart &lt;strong&gt;werkprofiel&lt;/strong&gt; aan en verplaatste WhatsApp daarheen.&lt;br/&gt;&#10;Zo wordt WhatsApp een half afgeschermd subsysteem.&lt;/p&gt;&lt;h4&gt;Wat dit mogelijk maakt&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;Een volledig gescheiden &lt;strong&gt;contactendatabase&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Geen impliciete toegang tot mijn hoofdadresboek&lt;/li&gt;&lt;li&gt;GPS-toegang geweigerd&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Toegang tot de fotobibliotheek geweigerd&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;p&gt;Voorlopig zijn locatie- en mediatoegang volledig geblokkeerd.&lt;br/&gt;&#10;Het experiment is om te zien hoe ver de bruikbaarheid kan worden opgerekt zonder&#10;de gebruikerservaring volledig kapot te maken.&lt;/p&gt;&lt;/section&gt;&#10;&lt;hr/&gt;&#10;&lt;section&gt;&lt;h2&gt;Belangrijke verduidelijking&lt;/h2&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;p&gt;Dit gaat niet over WhatsApp haten.&lt;/p&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;p&gt;Integendeel.&lt;br/&gt;&#10;Ik vind WhatsApp oprecht leuk, vooral de&#10;&lt;strong&gt;Status&lt;/strong&gt;-functie en het laagdrempelige deelmodel.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het probleem is niet het sociale delen —&#10;het is de &lt;em&gt;ondoorzichtige backend-machinerie&lt;/em&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Cloudinfrastructuur in de VS, onduidelijke datastromen en het gebrek aan&#10;transparantie over de verwerking van content zijn wat ik steeds minder&#10;blind wil accepteren —&#10;zeker als het om foto's van mijn kinderen gaat.&lt;/p&gt;&lt;/section&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;hr/&gt;&#10;&lt;section&gt;&lt;h2&gt;Visuele vertrouwensgrenzen: de app-lade lezen&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;De screenshot hierboven laat zien hoe deze compartimentering zich&#10;in het dagelijks gebruik uit.&lt;br/&gt;&#10;De app-lade is in feite opgesplitst in twee duidelijke vertrouwenszones.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het &lt;strong&gt;bovenste deel&lt;/strong&gt; zie je applicaties die ik als&#10;&lt;em&gt;betrouwbaar&lt;/em&gt; beschouw en die daarom zonder extra beperkingen in mijn primaire&#10;gebruikersprofiel draaien.&lt;br/&gt;&#10;Deze apps zijn in redelijke mate geaudit, zijn open source of&#10;zijn voldoende beperkt in hoe ze data benaderen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het &lt;strong&gt;onderste deel&lt;/strong&gt; bevat applicaties die&#10;bewust &lt;code&gt;crippled&lt;/code&gt; zijn via&#10;&lt;a href="https://f-droid.org/packages/net.typeblog.shelter/" rel="noopener" target="_blank"&gt;Shelter&lt;/a&gt;.&lt;br/&gt;&#10;Deze apps draaien uitsluitend in het werkprofiel en worden behandeld als&#10;&lt;strong&gt;inherent onbetrouwbaar&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;&lt;div style="border-left: 4px solid #b00020; padding: 0.8em 1em; background: #faf2f2;"&gt;&lt;strong&gt;Visuele aanwijzing:&lt;/strong&gt;&lt;br/&gt;&#10;Apps die door Shelter worden beheerd, zijn makkelijk te herkennen.&lt;br/&gt;&#10;Ze zijn gemarkeerd met een klein icoontje van een&#10;&lt;em&gt;geblinddoekt hoofd&lt;/em&gt; — een subtiele maar constante herinnering dat deze applicaties&#10;in een sandbox draaien, beperkte rechten hebben en by design geïsoleerd zijn.&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Deze visuele scheiding is niet alleen cosmetisch.&lt;br/&gt;&#10;Ze werkt als een &lt;strong&gt;cognitief beveiligingssignaal&lt;/strong&gt;:&#10;een snelle herinnering welke apps binnen mijn vertrouwensgrens werken en welke&#10;opgesloten zitten in een strak gecontroleerde uitvoeringsomgeving.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Na verloop van tijd bleek dat verrassend nuttig.&lt;br/&gt;&#10;Het versterkt een mentaal model waarin applicaties niet langer gelijkwaardig zijn op het&#10;systeem, maar expliciet worden ingedeeld op basis van&#10;&lt;code&gt;trust level&lt;/code&gt;,&#10;&lt;code&gt;data access&lt;/code&gt;&#10;en &lt;code&gt;potential blast radius&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;&lt;/section&gt;&#10;&lt;section&gt;&#10;&lt;hr/&gt;&lt;h2&gt;Wat er nog komt&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;Deze setup is nog in ontwikkeling.&lt;br/&gt;&#10;Ik blijf testen, rechten bijstellen en de beperkingen in de praktijk&#10;observeren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verwacht vervolgposts over:&lt;/p&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;Pushmeldingen en Google-diensten in profielen met sandbox&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Batterijgedrag van werkprofielen&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Afwegingen in bruikbaarheid op de lange termijn&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;p&gt;Meer updates volgen.&lt;/p&gt;&lt;/section&gt;&#10;&lt;/article&gt;</description></item><item><title>2 jaar diep in het Google Pixel 6 x GrapheneOS-leven</title><link>https://www.apt-upgrade.me/nl/2025/05/20/2_years_deep_google_pixel_grapheneos/</link><pubDate>Tue, 20 May 2025 18:04:24 +0200</pubDate><guid>https://www.apt-upgrade.me/nl/2025/05/20/2_years_deep_google_pixel_grapheneos/</guid><description>&lt;p&gt;Ik loop nu zo&amp;rsquo;n twee jaar rond met een &lt;strong&gt;Google Pixel 6&lt;/strong&gt; — maar niet met stock Android. Nee hoor, ik heb dat ding geflasht met &lt;strong&gt;GrapheneOS&lt;/strong&gt;, en eerlijk gezegd heb ik nooit meer omgekeken.&lt;/p&gt;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;GrapheneOS&lt;/strong&gt; is een open-source besturingssysteem op basis van Android, van een non-profit, dat zich volledig richt op &lt;strong&gt;privacy, security&lt;/strong&gt; en geharde apps (denk aan browser, pdf-viewer enzovoort). Het is wat de coole kids een &lt;em&gt;Android custom ROM&lt;/em&gt; noemen, maar dan veel hardcorer in het niet laten meekijken van Big Brother over je schouder.&lt;/p&gt;</description></item></channel></rss>