Budowa NAS-a do homelabu z OpenZFS, Samba, Jenkins i GitLab — w pełni zautomatyzowana z Ansible

Ilustracja NAS-a do homelabu z OpenZFS, Samba, Jenkins i GitLab

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands

📦 To, co miało być szybkim “postawię sobie NAS-a w ten weekend”, zamieniło się w tydzień króliczych nor, yak shavingu i nierozsądnej liczby commitów w gicie. Ale co tam — homelab na tym zyskał, a wszystko jest teraz zautomatyzowane i udokumentowane. Jak zwykle cały kod Ansible jest tutaj:

👉 github.com/aptupgrademe/www_k3s

Zanim przejdę do NAS-a i OpenZFS — czyli właściwego dania głównego — szybko wyrzucę z siebie poboczne questy, które wydarzyły się po drodze. Jeśli jesteś niecierpliwy, przeskocz do sekcji o ZFS. Nie będę oceniać.


Spis treści

🐿️ Poboczne questy: wszystko, co nie było NAS-em

Znasz to. Zaczynasz konfigurować NAS-a, a trzy dni później poprawiasz reguły alertów w Grafanie i piszesz przewodnik operacyjny po francusku. Oto co się stało:

🔒 Poprawki bezpieczeństwa (edycja “chwila, to było otwarte?!”)

  • rpcbind nasłuchiwał na porcie 111 — publicznie. NFS nie jest nigdzie używany. Naprawione. 😬
  • rkhunter co rano wysyłał maile “infected!” — bo SourceForge przeszedł na przekierowania HTTPS, a curl za nimi nie podążał. Dodałem curl -L. Zautomatyzowałem też rkhunter --propupd po dnf-automatic, żeby nocne aktualizacje bezpieczeństwa nie wyglądały jak rootkity.
  • Reguły alertów Grafany miały progi wpieczone w PromQL, co powodowało błędy “condition must not be empty”, gdy metryki były poniżej progu. Przeniosłem progi do evaluatora. Teraz naprawdę działa.
  • Wdrożone drop-iny hardeningu systemd: sshd spadł z exposure score 9.6 → 7.8, node_exporter i prometheus każdy z 9.2 → 4.4.
  • Zbędne usługi wycięte: rpcbind, gssproxy, sssd — żadna niepotrzebna, wszystkie działały.

⚡ Wydajność

  • Autoptimize zainstalowany na WordPressie: liczba tagów JS/CSS spadła z 40 do 6. Rozmiar strony mniejszy o ~18%.
  • robots.txt zwracał 404. Yoast SEO generuje go dynamicznie przez PHP, ale nginx traktował go jak plik statyczny. Jedna dyrektywa try_files później — naprawione.
  • tcp_max_syn_backlog podniesiony z 512 do 4096, żeby pasował do somaxconn.
  • Transparent Huge Pages przestawione z always na madvise — domyślne ustawienie powoduje skoki opóźnień w podach K3s, w MariaDB i Redisie.

🎨 Design & SEO

  • Nagłówek bloga dostał redesign: logo z latającym adminem jest teraz po prawej (w lustrzanym odbiciu, żeby patrzył do środka, zamiast odlatywać ze strony), tytuł strony po lewej, ciemne tło pasujące do pasków nawigacji. Małe rzeczy, duża różnica.
  • 165 obrazków nie miało tekstu alternatywnego. Naprawione skryptem WP-CLI, który automatycznie wyprowadza opisy z nazw plików. To zajęło dłużej niż konfiguracja NAS-a.
  • robots.txt teraz poprawnie pokazuje wyszukiwarkom sitemapę generowaną przez Yoast.
  • Dodałem “Home” jako pierwszą pozycję menu nawigacji. Okazało się, że nie było oczywiste, jak wrócić na stronę główną. Ups.

📚 Dokumentacja

Bo najwyraźniej lubię pisać dokumentację bardziej, niż to zdrowe: przewodniki operacyjne są teraz dostępne po niemiecku, angielsku i francusku dla WordPressa, Nextclouda i nowego NAS-a. Tak, po francusku. Folder docs/ w repozytorium zawiera wszystkie sześć plików HTML.


🗄️ Danie główne: NAS z OpenZFS na Debianie 13

No dobrze. To, co faktycznie zamierzałem zrobić.

Dlaczego ZFS? Krótka historia

ZFS został pierwotnie opracowany przez Sun Microsystems i po raz pierwszy wydany z Solarisem 10 w 2005 roku. Nazwa oznaczała “Zettabyte File System” — Sun nie silił się na skromność. Zaprojektowano go od zera, żeby rozwiązać problemy, które tradycyjne uniksowe systemy plików od dekad zamiatały pod dywan: ciche uszkodzenia danych, niespójny stan po awariach, ogólny horror fsck na dużych wolumenach.

Kiedy Oracle przejął Suna w 2010 roku, rozwój ZFS po stronie open source odłączył się jako fork OpenZFS — dziś aktywnie utrzymywany projekt społecznościowy, który działa na Linuksie, FreeBSD, macOS i innych. Tego właśnie używamy.

Coś, co długo zakładałem: ZFS to sprawa FreeBSD. Okazuje się, że nie do końca. OpenZFS jest w repozytoriach Debiana 13 i instaluje się bez problemów. Uruchamiam go po raz pierwszy, więc nie mam jeszcze liczb z prawdziwego życia. Zgaduję, że surowa przepustowość może być nieco niższa niż w dostrojonym zestawie ext4/mdadm — ale w zamian za sumy kontrolne, wykrywanie cichych uszkodzeń i snapshoty dane są znacznie bezpieczniejsze. Zobaczymy, jak się sprawdzi. 🧪

✅ Co sprawia, że ZFS jest świetny

  • Sumy kontrolne end-to-end — każdy blok dostaje sumę kontrolną przy zapisie, sprawdzaną przy odczycie. Ciche uszkodzenia (“bit rot”) są wykrywane, a w redundantnej puli automatycznie naprawiane.
  • Copy-on-Write (CoW) — dane nigdy nie są nadpisywane w miejscu. Dzięki temu snapshoty są praktycznie darmowe, a problem write hole z RAID-5 znika.
  • Snapshoty — kopie datasetu z danego momentu, tworzone natychmiast i przechowywane oszczędnie. Rollback w kilka sekund.
  • Wbudowany RAID (RAIDZ) — bez osobnego kontrolera RAID, bez cichego uszkadzania metadanych. RAIDZ1/2/3 są natywne dla ZFS.
  • Kompresja — przezroczysta, per dataset. zstd daje 30–50% oszczędności miejsca na dokumentach i backupach przy pomijalnym koszcie CPU.
  • Cache ARC — ZFS zarządza własnym adaptacyjnym cache odczytu w RAM. Więcej RAM = szybsze odczyty.
  • Pula pamięci masowej — wszystkie datasety dynamicznie dzielą przestrzeń puli. Koniec z wykrawaniem stałych partycji.

⚠️ Wady

  • Pożera RAM — ARC jest zachłanny. Prawdziwy NAS chce 16–32 GB.
  • Brak łatwego powiększania RAIDZ — nie dodasz tak po prostu dysku do istniejącego vdev RAIDZ. ZFS 2.2+ dodał rozszerzanie, ale wciąż nie jest natychmiastowe.
  • RAM ECC mocno zalecany — ZFS ufa pamięci RAM. Jeśli RAM po cichu uszkodzi bit przed zapisem, ZFS policzy sumę kontrolną uszkodzenia jako poprawną. ECC temu zapobiega.
  • Krzywa uczenia się — pule, vdevy, datasety, właściwości. Inny model myślowy niż tradycyjne systemy plików. Warto, ale pójdzie na to weekend.

🏗️ Właściwa konfiguracja

Wcześniej te same trzy SSD działały w klasycznym linuksowym programowym RAID5 (md) z ext4 na wierzchu. Działało, ale nie oferowało żadnej z gwarancji integralności, snapshotów ani kompresji ZFS. Czas na upgrade.

Sprzęt to HP MicroServer Gen10 Plus V2 — Intel Xeon E-2314, 31 GB RAM. Układ dysków:

  • sdb (SSD 465 GB) → system Debian 13
  • sda + sdc + sdd (3× SSD WD Red SA500 1,8 TB) → ZFS RAIDZ1
  • sde (HDD Toshiba 1,8 TB) → /mnt/usb zewnętrzny backup

Rola Ansible tworzy pulę tak:

zpool create -f
  -o ashift=12          # 4K sector alignment for modern SSDs
  -o autotrim=on        # TRIM commands for SSD health
  -O compression=zstd   # transparent compression
  -O atime=off          # no access-time writes on reads
  -O xattr=sa           # Samba xattrs in inodes (faster)
  -O recordsize=128k    # overridden to 1M per dataset
  -O mountpoint=/raid5
  data raidz /dev/disk/by-id/ata-WD_Red_SA500_...

📁 Samba — jedno źródło prawdy

Kluczowa decyzja projektowa: definicje udziałów Samby w vars.yml sterują wszystkim. Rola Ansible przechodzi po nich w pętli, żeby tworzyć datasety ZFS, ustawiać właściciela i zapisywać smb.conf. Dodajesz udział w jednym miejscu — reszta dzieje się automatycznie:

nas_samba_shares:
  - name: shared
    path: "{{ nas_zfs_mountpoint }}/shared"
    valid_users: user3
      force_user:  user3
  - name: user1
    path: "{{ nas_zfs_mountpoint }}/user1"
    valid_users: user3
      force_user:  user3

Samba działa na SMB3 z obsługą multi-channel i asynchronicznym I/O. Właściwość ZFS xattr=sa zapisuje rozszerzone atrybuty Windows bezpośrednio w i-węźle zamiast w ukrytych plikach z kropką, co wyraźnie przyspiesza metadane. 🎛️


🤖 Jenkins, GitLab & Pi-hole

MicroServer robi trochę więcej niż tylko serwowanie plików:

Jenkins (port 8090) uruchamia dwa nocne zadania backupu — backupy oparte na rsync z dwóch zdalnych instancji Nextcloud (instance-a i instance-b). Klucz SSH używany do tych połączeń jest przechowywany w zaszyfrowanej postaci w Ansible Vault i przywracany do /home/user3/.ssh/ przy każdej świeżej instalacji. Pełna reinstalacja systemu nie psuje połączenia backupów.

GitLab CE 19.1 (port 80) służy jako lokalny serwer Git. Własny GitLab on-prem dla projektów homelabu oznacza brak zależności od usług zewnętrznych. Rola Ansible załatwia całą konfigurację poinstalacyjną przez API GitLaba: ustawia hasło roota, tworzy zwykłego użytkownika, tworzy grupę homelab i pusty projekt www_k3s — wszystko idempotentnie.

Pi-hole v6 (port 8000 dla interfejsu webowego, port 53 dla DNS) blokuje reklamy na poziomie sieci. Siedzi na porcie 8000 zamiast domyślnego 80, bo tam mieszka już GitLab. Upstream DNS to 8.8.8.8/8.8.4.4.

A ponieważ to serwer HP: HPE AMSD (Agentless Management Service) jest instalowany jako pierwszy — przed wszystkim innym. Bez niego BMC iLO nie dostaje danych o temperaturze z systemu i wentylatory kręcą się na pełnych obrotach. Głośno. Bardzo głośno.


Wszystko to — NAS i serwery w internecie — dzieli jedno polecenie ansible-playbook od świeżej przebudowy:

👉 github.com/aptupgrademe/www_k3s

Następny krok: faktycznie przeinstalować hp1 i po raz pierwszy uruchomić playbook na czystym Debianie 13. Dam znać, czy ZFS na Linuksie spełnia oczekiwania. 🤞

Część tekstów i obrazów na tej stronie powstała z pomocą AI lub została wygenerowana przez AI. Szczegóły