Uczę mój blog obwąchiwać własne uploady: ClamAV na WordPressie (i dowód, że naprawdę szczeka)

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands
Folder uploads w WordPressie ma przechowywać twoje zdjęcia z wakacji
i od czasu do czasu jakiś PDF. Zdecydowanie nie ma przechowywać web shella
w PHP — ale to “ma” dźwiga tu bardzo dużo. Katalog
uploads to najczęstsze miejsce, w którym skompromitowany WordPress kończy,
wykonując kod atakującego, bo jest zapisywalny, dostępny z sieci i wszyscy
o nim zapominają. Więc dałem swojemu nos: skaner antywirusowy, który co noc obwąchuje
folder uploadów i wysyła mi maila w chwili, gdy coś wyczuje. 👃
A ponieważ czujnik dymu, którego nigdy nie testowałeś, to tylko biżuteria na suficie,
uruchomiłem go też celowo. Więcej o tym na końcu.
🎯 Projekt (celowo nudny)
- 🌙 Na żądanie, co noc. Żaden demon on-access w czasie rzeczywistym — to ciężkie dla skromnego VPS-a, a ja jestem w zasadzie jedyną osobą, która cokolwiek wrzuca. Jedno przeczesanie na noc to właściwy kompromis: w najgorszym razie malware leży kilka godzin do porannego maila, a nie tygodnie.
- 🔇 Cicho, chyba że coś znajdzie. Ta sama filozofia co wszystko inne na tej maszynie (rkhunter, Monit): czysty skan nic nie wysyła. Mail od skanera zawsze więc oznacza “spójrz na to teraz”, nigdy “wszystko w porządku, jak zwykle”.
- 🔎 Tylko wykrywanie. Zgłasza, nie usuwa ani nie przenosi do kwarantanny. Na osobistym blogu wolę sam obejrzeć znalezisko, niż żeby automatyczny sprzątacz po cichu zjadł plik z fałszywym alarmem.
- 🧩 Zarządzane przez Ansible (rola
blog_clamav), więc odtwarzalne i wersjonowane, a nie skrypt-płatek śniegu, o którym zapomnę, jak go zbudowałem.
📦 Jak to jest zainstalowane i skonfigurowane
Na AlmaLinux 9 całość to ClamAV plus jego aktualizator sygnatur:
dnf install clamav clamav-update
Dostarczony w pakiecie freshclam.conf zawiera linię-zaślepkę, która
nie pozwala mu się nigdy uruchomić — klasyczna pułapka za pierwszym razem. Usuń ją,
pobierz raz bazę sygnatur i włącz automatyczne aktualizacje:
# kill the "Example" line or freshclam refuses to start
sed -i '/^Example/d' /etc/freshclam.conf
freshclam # first full signature download
systemctl enable --now clamav-freshclam # keep signatures fresh automatically
Sam skan to mały skrypt w
/usr/local/sbin/wordpress-clamav-scan.sh. Skanuje tylko katalog
uploads, zachowuje się grzecznie wobec reszty maszyny, pomija absurdalnie duże pliki
(malware nie chowa się w filmie na 300 MB) i — co najważniejsze
— wysyła maila tylko przy trafieniu:
#!/bin/bash
SCAN_LOG="/var/log/clamav/wordpress-scan.log"
UPLOADS_DIR="/srv/wordpress-www/wp-content/uploads"
nice -n 19 ionice -c3 clamscan --recursive --infected --no-summary \
--max-filesize=200M --max-scansize=200M \
"$UPLOADS_DIR" > "$SCAN_LOG" 2>&1
RC=$?
# clamscan exit code 1 = something was found -> mail it, otherwise stay silent
if [ "$RC" -eq 1 ]; then
mail -s "[$(hostname -f)] ClamAV: infected file(s) found in WordPress uploads" \
me@example.com < "$SCAN_LOG"
fi
exit 0
Wpis w cronie uruchamia go co noc o 02:45. Poczta wychodzi przez ten sam
relay msmtp, którego używają pozostałe moje alerty (rkhunter, Monit), więc jest
jedna ścieżka poczty do utrzymania, a nie trzy.
45 2 * * * /usr/local/sbin/wordpress-clamav-scan.sh
🧪 Niech zaszczeka: test EICAR
Teraz zabawna część. Nie pobierasz prawdziwego malware, żeby przetestować antywirusa — używasz EICAR, branżowego standardowego 68-bajtowego ciągu testowego, który każdy skaner na świecie ma obowiązek oflagować i który jest całkowicie nieszkodliwy (to nie wykonywalne malware, tylko drukowalny ciąg ASCII zaprojektowany wyłącznie po to, żeby wyzwolić wykrycie). Wrzuć go w ścieżkę skanu, uruchom prawdziwy skrypt, patrz, jak odpala cały łańcuch, a potem go usuń:
# drop the harmless EICAR test file into uploads
printf 'X5O!P%%@AP[4\PZX54(P^)7CC)7}$EICAR-STANDARD-ANTIVIRUS-TEST-FILE!$H+H*\n' \
> /srv/wordpress-www/wp-content/uploads/eicar-test.txt
# run the actual nightly script by hand
/usr/local/sbin/wordpress-clamav-scan.sh
# clean up immediately
rm -f /srv/wordpress-www/wp-content/uploads/eicar-test.txt
ClamAV wypatrzył go od razu — Eicar-Signature FOUND —
skrypt dostał kod wyjścia 1, wysłał maila, a chwilę później w mojej
skrzynce wylądowało to:
From: homelab@apt-upgrade.me
Subject: [www.apt-upgrade.me] ClamAV: infected file(s) found in WordPress uploads
/srv/wordpress-www/wp-content/uploads/eicar-test.txt: Eicar-Signature FOUND
A żeby być dokładnym, sprawdziłem własny log relaya pocztowego, który potwierdził przekazanie, zamiast tylko je zakładać:
host=smtp.strato.de tls=on auth=on ... recipients=you@example.com
smtpstatus=250 ... 'OK queued' exitcode=EX_OK
Wykrywanie ✔️, ścieżka poczty prawdziwego skryptu ✔️, dostarczenie do mojej prawdziwej skrzynki ✔️. To różnica między “skonfigurowałem skaner” a “mam skaner, który działa” — ten drugi widziałeś, jak coś łapie. 🎯 (Plik testowy usunięty zaraz potem, uploady znowu czyste. To były ćwiczenia, nie włamanie.)
⚠️ Uczciwe ograniczenia
- To skan nocny, nie w czasie rzeczywistym. Złośliwy upload zostaje złapany przy następnym uruchomieniu o 02:45, a nie w chwili, gdy trafi na serwer.
- Skanuje uploady, folder najwyższego ryzyka — nie cały dysk. Do warstwy systemu operacyjnego służy inne narzędzie (tutaj to zadanie rkhuntera).
- Wykrywanie, nie usuwanie. Mail to cały produkt; sprzątanie to decyzja człowieka.
Nic z tego mi nie przeszkadza na osobistym blogu, na którym to ja głównie coś wrzucam. Nie chodzi o kuloodporny EDR — chodzi o to, że jeśli w folderze uploadów kiedyś wyrośnie plik PHP, którego nie powinno tam być, dowiem się o tym do śniadania, zamiast usłyszeć od kogoś innego. To, plus rkhunter pilnujący systemu i Monit pilnujący usług, to trzy tanie, niezależne linki potykacze, które wszystkie kończą się w tym samym miejscu: w mojej skrzynce. 🛡️ Jak zawsze całość — rola ClamAV, skrypt skanujący, wpis w cronie, konfiguracja poczty — jest publiczna i wersjonowana w moim repozytorium Ansible: github.com/aptupgrademe/www_k3s. Pożycz, zepsuj, powiedz mi, co przeoczyłem. 🧑💻
📚 Więcej w tej serii: zabezpieczanie tego bloga
- WP2Shell, niezałatany obraz Dockera i noc, w której Claude bez pytania naprawił mój config nginx 🐚
- wp2shell, fałszywy Chrome i botnet w prochowcu: co wygadały moje własne access logi
- 🥷 Spędziłem wieczór, próbując włamać się na własny blog. Zbanował mnie. Dwa razy
- Kto pilnuje strażników? Watchdog Monit po tym, jak fail2ban po cichu nie żył przez dwa dni
