Najpierw zmierz, potem optymalizuj: pogoń za stroną ważącą 1,5 MB (i dlaczego baza danych była niewinna)

Ilustracja optymalizacji wagi stron bloga na WordPressie

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands

Mój blog wydawał się ciężki. Strona główna ważyła około 1,5 MB, a mój pierwszy odruch to byli zwykli podejrzani: może to baza danych, może powinienem przeskoczyć MariaDB o wersję major, może konfiguracja TLS wymaga dostrojenia. Klasyczny ruch programisty — sięgnąć po poprawkę, zanim znajdzie się błąd. Więc tym razem najpierw zrobiłem rzecz nudną i właściwą: zmierzyłem. Wyniki były przydatnym policzkiem. 📏

🩺 Krok 1: znaleźć prawdziwe wąskie gardło

Time to first byte, trzy przebiegi z dość zimnego klienta:

TTFB 0.173s | Total 0.174s | HTTP/2
TTFB 0.170s | Total 0.171s | HTTP/2
TTFB 0.185s | Total 0.187s | HTTP/2

0,17 sekundy. Serwer oddaje HTML niemal natychmiast. Sam HTML, skompresowany gzipem w transmisji, ma ~18 KB. Więc baza danych, PHP, warstwy cache — wszystko to, co kusiło mnie, żeby „optymalizować” — nie są problemem. Slow-query log się zgadzał: zero wpisów. Baza nawet się nie spoci, bo object cache Redisa zjada powtarzające się zapytania, zanim w ogóle do niej dotrą. Przeskok MariaDB o wersję major dałby mi dokładnie nic. 🤷

Te 1,5 MB to była prawie w całości jedna rzecz: obrazy. Około megabajta. Zagadka rozwiązana, zanim dotknąłem jednego pliku konfiguracyjnego.

😤 Krok 2: obrazy były już… całkiem dobre

Teraz irytująca część: obrazy nie były nisko wiszącym owocem. Były już w WebP (zajmuje się tym wtyczka do kompresji), ładowane leniwie (46 z 46 z loading="lazy") i serwowane z poprawnym srcset/sizes, więc miniatury pobierają mały wariant, a nie gigantyczny. Multipleksowanie HTTP/2, gzip, połączone CSS/JS — wszystko już na miejscu. To nie była zaniedbana strona; to była dobrze zoptymalizowana strona, która po prostu jest bogata w obrazy (strona główna pełna miniatur wpisów).

Więc pozostałe zyski były małe i konkretne. Dwa.

🔐 Dźwignia 1: ECDSA zamiast RSA (uczciwa poprawka TLS)

Certyfikat był RSA-2048. Podpisy RSA są dla serwera stosunkowo kosztowne do policzenia podczas handshake’u, więc przestawiłem cert-managera na wystawianie certyfikatu końcowego ECDSA P-256 — tańszy handshake, równe (a może i lepsze) bezpieczeństwo. W konfiguracji cert-manager/ingress-shim to trzy adnotacje:

cert-manager.io/private-key-algorithm: "ECDSA"
cert-manager.io/private-key-size: "256"
cert-manager.io/private-key-rotation-policy: "Always"

cert-manager wystawił certyfikat ponownie w około cztery sekundy, bez przestoju, a openssl potwierdził zamianę: Public-Key: (256 bit) … NIST CURVE: P-256. Czy uczciwie przyznaję, że to malutki zysk? Tak. Dzięki HTTP/2 handshake odbywa się raz na stronę i już wcześniej trwał ~44 ms. Ale jest darmowy i trwały, więc: biorę. ✅

🖼️ Dźwignia 2: AVIF — gdzie „przekonwertowane” ≠ „dostarczone”

AVIF zwykle bije WebP o 20–40% przy tej samej jakości, więc kazałem wtyczce przekonwertować wszystko. Posłusznie wyprodukowała 955 plików AVIF, na dysku o około 60% mniejszych niż oryginały WebP. Świetnie. Zmierzyłem ponownie, spodziewając się lżejszej strony, i dostałem…

<picture> tags: 0 | .avif references: 0 | .webp references: 220
image weight: 1066 KB   (identical to before)

Nic. Pliki AVIF istniały, były nawet dostępne przez HTTP, ale strona nadal serwowała w 100% WebP — nawet gdy prosiłem z Accept: image/avif. To klasyczna pułapka „wtyczka do obrazów next-gen spotyka reverse proxy nginx”. Większość takich wtyczek dostarcza AVIF przez reguły rewrite po stronie serwera (.htaccess Apache’a albo snippety nginx). Mój WordPress działa za sidecarem nginx w K3s, którego konfiguracją zarządza Ansible — automatycznie generowane przez wtyczkę reguły rewrite nigdy tam nie trafiają. Więc przekonwertowane obrazy po prostu leżały na dysku i podziwiały same siebie. 🪞

Przebudowa cache stron nie pomogła — bo cache nigdy nie był problemem, problemem było dostarczanie. Rozwiązaniem było przełączenie wtyczki z server-rewrite na metodę dostarczania picture-tag / HTML, która wstrzykuje AVIF w momencie renderowania:

<picture>
  <source type="image/avif" srcset="…​.webp.avif">
  <img src="…​.webp">   <!-- fallback for the ~5% without AVIF -->
</picture>

Wyczyść cache, żeby statyczny HTML wygenerował się na nowo z tymi tagami, i nagle przeglądarka ma wybór — i wybiera mniejszy plik.

Aktualizacja (19 paź 2026): od dziś każdy upload jest od razu zapisywany jako WebP – maksymalnie 1536 px na dłuższym boku i poniżej 280 KB – przez małą wtyczkę must-use z repozytorium Ansible. 30 starszych obrazów wyróżniających powyżej 300 KB zostało raz przekodowanych, a wtyczka do kompresji przebudowała potem wszystkie swoje kopie AVIF/WebP. Powód: WhatsApp ignoruje og:image powyżej mniej więcej 300 KB i zamiast obrazu wpisu pokazywał logo strony. Dostarczanie zostaje dokładnie takie, jak tu opisano – AVIF przez <picture>, WebP jako fallback.

📊 Wynik

Te same 20 widocznych obrazów, jabłka do jabłek:

Before (WebP): 1038 KB
After  (AVIF):  642 KB
Savings:        396 KB  →  38% lighter

Każdy obraz trafia teraz jako image/avif do przeglądarek obsługujących AVIF (~95%+ odwiedzających); reszta automatycznie wraca do WebP przez <img>. Żadnych wad, ~40% mniejsza waga obrazów. 🎯

🧠 Wnioski

  • 📏 Zmierz, zanim zaczniesz optymalizować. Przeczucie mówiło „baza danych / TLS / upgrade MariaDB”. Dane mówiły „obrazy”. Przeczucie się myliło i kosztowałoby godziny przy zerowym zysku.
  • 🚦 TTFB i payload to różne problemy. TTFB 0,17 s przy payloadzie 1,5 MB oznacza: przestań ruszać backend i zobacz, co wysyłasz przez sieć.
  • 🖼️ „Przekonwertowane do AVIF” to nie „serwowanie AVIF”. Weryfikuj od końca do końca — sprawdź prawdziwe bajty w transmisji z właściwym nagłówkiem Accept, a nie tylko to, czy pliki istnieją.
  • 🔌 Domyślne ustawienia wtyczek zakładają Apache’a. W konfiguracji z reverse proxy nginx / K3s dostarczanie przez „rewrite” po cichu nic nie robi; metoda picture-tag to twój przyjaciel.
  • ✅ I tak bierz darmowe zyski. ECDSA zamiast RSA nie zmieni twojego życia, ale jest trwałe i nic nie kosztuje.

Jak zawsze cały stack — konfiguracja cert-managera, setup nginx, wszystko — jest publiczny i wersjonowany w moim repozytorium Ansible: github.com/aptupgrademe/www_k3s. Zmierz kiedyś własną stronę. Możesz się zdziwić, co tak naprawdę jest wolne. 🧑‍💻

Część tekstów i obrazów na tej stronie powstała z pomocą AI lub została wygenerowana przez AI. Szczegóły