151 zaliczonych, 113 oblanych: mój linuksowy serwer zderza się z rzeczywistością

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands
Ten sam wieczór, inna warstwa stosu. 🥱➡️🤓 Po poście o kube-bench dostałem bardzo rozsądne pytanie uzupełniające w komentarzach-które-żyją-w-mojej-własnej-głowie: „dobra, a co z samym linuksowym serwerem pod całym tym Kubernetesem?” Słuszna uwaga. kube-bench patrzy wyłącznie na klaster — flagi API servera, RBAC, pod security. Host AlmaLinux 9, na którym to wszystko stoi, nigdy nie dostał takiego samego traktowania. Więc jeszcze jeden nocny objazd. 🐧🔍
Spis treści
🧐 OpenSCAP i CIS AlmaLinux 9 Benchmark w skrócie
OpenSCAP to dla dystrybucji Linuksa odpowiednik tego, co kube-bench robi dla Kubernetesa — tylko starszy, bardziej ugruntowany i oparty na prawdziwym oficjalnym standardzie (SCAP, Security Content Automation Protocol), a nie na subiektywnej checkliście jednego dostawcy. Red Hat dostarcza pakiet scap-security-guide, który zbiera CIS, DISA STIG, PCI-DSS, HIPAA i stos innych profili compliance jako odczytywalną maszynowo treść XCCDF, a oscap xccdf eval przechodzi przez każdą regułę wybranego profilu i mówi PASS, FAIL albo NOTAPPLICABLE. Ten sam duch co kube-bench: setki pedantycznych, konkretnych sprawdzeń — uprawnienia plików, parametry jądra, konfiguracja PAM, opcje montowania — nie skaner podatności, tylko audytor konfiguracji. 🛠️
Uruchomiłem go z profilem CIS AlmaLinux OS 9 Benchmark, Level 1 - Server, najpierw tylko do odczytu (--profile, bez --remediate), bo w przeciwieństwie do jednorazowej testowej VM ta maszyna serwuje właśnie bloga, na którym to czytasz, i chciałem zobaczyć pełny obraz, zanim dotknę czegokolwiek na produkcji. 🙏
🚦 Runda pierwsza: 151 zaliczonych, 113 oblanych
Łącznie 293 sprawdzenia: ✅ 151 PASS, ❌ 113 FAIL, ⚪ 27 N/A, ⚠️ 2 ERROR. Wyraźnie gorszy stosunek niż w warstwie Kubernetesa — ma sens, nikt nigdy nie wycelował CIS benchmarku w ten konkretny host, podczas gdy strona k3s miała już za sobą pełną rundę. 113 to dużo do ręcznego triażu, więc oto wycieczka: co zostało naprawione, co dostało twarde „nie” z uzasadnieniem i — bo najwyraźniej tak teraz wyglądają moje wieczory — dwa naprawdę ciekawe momenty „chwila, czemu to mnie właśnie okłamało” po drodze. 🕵️
1️⃣ 🗃️ AIDE — monitorowanie integralności plików, którego jakimś cudem nigdy nie miałem
Mam rkhunter na rootkity i ClamAV na malware, ale nic, co by zauważyło, gdyby ktoś po cichu zmienił /etc/passwd albo podmienił binarkę systemową. AIDE (Advanced Intrusion Detection Environment) wypełnia dokładnie tę lukę: raz robi odciski palców systemu plików, potem regularnie porównuje z tą bazą i krzyczy, jeśli coś nieoczekiwanie się zmieniło. Zainstalowałem, zbudowałem początkową bazę (pełny przegląd systemu plików, ~30 sekund, ~51 000 plików z odciskiem) i zaplanowałem codzienne sprawdzenie przez cron. 📅
Mała czkawka przy budowaniu czystej bazy: dwie pierwsze próby zgłosiły 9 279 usuniętych wpisów, wszystkie w katalogu modułów jednej konkretnej starej wersji jądra — mimo że ten katalog jak najbardziej nadal istniał na dysku. Wyjaśnienie, kiedy już się do niego dokopałem: ta sesja SSH ma ProtectKernelModules=yes nałożone przez własny hardening systemd sshd (tak, ten sam hardening, który miesiące temu opisałem dla tego właśnie bloga), przez co /usr/lib/modules wygląda na zupełnie pusty z wnętrza interaktywnej sesji SSH — prywatna, sandboksowa iluzja, nie rzeczywistość. Bazę zbudowałem poprawnie (wychodząc z sandboksa przez systemd-run), ale potem rzuciłem na nią okiem zwykłym aide --check uruchomionym bezpośrednio w mojej sesji SSH, który zobaczył fałszywą pustą wersję i spanikował z powodu „brakujących” plików, które nigdy nie zniknęły. 🙈 Gdy uruchomiłem sprawdzenie tą samą „uciekającą” drogą co inicjalizację, wróciło czyste: zero różnic. Lekcja wykracza poza AIDE: jeśli sprawdzenie uruchomione przez SSH kiedykolwiek zgłosi coś dziwacznego o modułach jądra albo /proc/sys, zapytaj się, czy nie patrzysz na wyobrażenie sandboksa o systemie plików, zanim w to uwierzysz.
2️⃣ 🧱 Hardening sieci na poziomie jądra — i ten jeden sysctl, którego celowo NIE ruszyłem
Dodałem standardową baterię: odrzucanie ICMP redirects, odmawianie pakietów z source routingiem, logowanie „marsjańskich” pakietów z niemożliwymi adresami źródłowymi, ignorowanie broadcastowych ICMP echo (ochrona przed atakiem smurf), włączenie TCP SYN cookies, ograniczenie ptrace do potomków danego procesu, pełny ASLR. Wszystko nudne, wszystko bezpieczne, wszystko wdrożone. ✅
Czego nie ruszyłem, celowo, po uprzednim sprawdzeniu: net.ipv4.ip_forward i filtrowania ścieżki zwrotnej (rp_filter). CIS chce wyłączonego forwardingu i włączonego ścisłego filtrowania ścieżki zwrotnej. Mój klaster potrzebuje dokładnie odwrotnie — Flannel i Calico wymagają IP forwardingu, żeby w ogóle routować ruch podów, a rp_filter tego hosta zastałem już ustawiony na 0 zamiast domyślnego dla dystrybucji 1, niemal na pewno dlatego, że ścisłe filtrowanie ścieżki zwrotnej to dobrze udokumentowany sposób na to, by węzeł Kubernetesa po cichu gubił prawidłowy ruch podów. Przestawienie któregokolwiek z nich „dla compliance” byłoby najszybszym sposobem, żeby położyć cały klaster dla jednego ptaszka w tabelce. Zostawiłem oba w spokoju, i mam na myśli naprawdę przetestowany-i-zweryfikowany spokój: po zastosowaniu reszty paczki sysctl pełny cykl ponownego zastosowania sysctl --system i tak na chwilę przywrócił wartości rp_filter dla interfejsów CNI na 1 (domyślny plik dystrybucji znów dający o sobie znać), więc od razu puściłem prawdziwą podróż w obie strony pod-do-poda-do-bazy przez działający CronJob, żeby sprawdzić, czy nic się nie zepsuło. Wróciło czyste. Pilnowałem tego; nie musiałem niczego cofać, ale chciałem mieć dowody, zanim napiszę to zdanie, a nie tylko teorię. 🧪
3️⃣ 🔒 Zamykanie /tmp, /var/tmp, /dev/shm — i skrypt instalacyjny, który przez to padł
Przemontowałem wszystkie trzy przez bind z nodev,nosuid,noexec — nic nie powinno uruchamiać plików wykonywalnych z katalogu tymczasowego, do którego każdy może pisać. Zanim przestawiłem przełącznik, przeszukałem własny kod Ansible pod kątem czegokolwiek, co wykonuje plik leżący w /tmp, bo dokładnie takie rzeczy noexec po cichu psuje. Znalazłem jedną: bootstrap instalatora k3s pobiera skrypt instalacyjny z get.k3s.io do /tmp/k3s-install.sh, a potem uruchamia go bezpośrednio po ścieżce. Bezpośrednie wykonanie wymaga bitu exec na montowaniu; odczyt tego samego pliku jako argumentu dla sh — nie. Poprawka w jednej linii (sh /tmp/k3s-install.sh zamiast /tmp/k3s-install.sh) przed włączeniem noexec, żeby przyszła świeża instalacja tym samym playbookiem nie padła po cichu na maszynie, której nawet nie obserwuję. Sprawdzone po zmianie: odczyt/zapis w /tmp nadal w porządku, kubectl apply -f /tmp/whatever.yml nadal w porządku (czytanie YAML-a jako danych, nie wykonywanie go), a celowo podłożony wykonywalny skrypt testowy dostał czyste i poprawne „Permission denied.” 🎯
4️⃣ 🪵 journald, core dumpy, uprawnienia cron/at, hardening sudo, Bluetooth, rsync
Mało efektowna, ale łatwa paczka: journald zapisuje teraz na dysk (skompresowany, z limitem 500MB, żeby „trwały” po cichu nie zamienił się w „zapełnia dysk”), core dumpy są wyłączone wszędzie, gdzie mogłyby powstać (core dump to po prostu zrzut pamięci, a na maszynie z bazą danych i logowaniem do panelu admina to zrzut pamięci, który może zawierać hasło otwartym tekstem w trakcie przesyłania — nie coś, co chcę mieć gdziekolwiek, nawet lokalnie), katalogi cron/at dostały ciaśniejsze uprawnienia i jawną allow-listę, sudo loguje teraz do własnego pliku, wymaga pty i za każdym razem prosi o ponowne uwierzytelnienie zamiast je cache’ować. Bluetooth został zamaskowany (VPS nie ma sprzętu Bluetooth, usługa działała po prostu bez powodu), a rsync odinstalowany, po tym jak naprawdę sprawdziłem — ani jeden skrypt, cron job czy task Ansible na tym hoście się do niego nie odwołuje. Jeśli kiedyś znów będzie mi potrzebny, dzieli mnie od niego jedno dnf install. 🧹
5️⃣ 🎭 Wyniki SSH, które już były prawdą, i ten, którego systemd-run nie przetrwał
Teraz zabawna część. Kilka sprawdzeń SSH wróciło jako FAIL dla ustawień, co do których byłem dość pewien, że już mam je dobrze — ograniczenia logowania roota, uwierzytelnianie host-based, opcje środowiska. Sprawdziłem dwa, potem trzy razy rzeczywistą konfigurację sshd przez sshd -T (polecenie, które pokazuje, co sshd faktycznie by egzekwował, a nie tylko co jest zapisane), zarówno ze zwykłej sesji SSH, jak i z takiej, która wyszła z sandboksa przez systemd-run, żeby wykluczyć kolejną iluzję sandboksa jak ta z AIDE powyżej. Identyczne, poprawne wyniki za każdym razem. To nie było więc kłamstwo sandboksa — okazało się, że to naprawdę inny rodzaj luki: OpenSSH dla kilku z nich już domyślnie zachowuje się bezpiecznie, ale nigdy nie zapisałem dyrektywy jawnie, a rygorystyczny skaner compliance sprawdza dosłowny plik konfiguracyjny, a nie „no, domyślna wartość akurat jest w porządku”. Dodałem trzy brakujące linie od razu — pas i szelki, a przyszła aktualizacja OpenSSH zmieniająca wartość domyślną nie zmieni po cichu mojej postawy bez mojej wiedzy.
Jedną celowo zostawiłem dokładnie tak, jak była: CIS chce PermitRootLogin no — dostęp SSH dla roota całkowicie zablokowany, kropka. Ja mam PermitRootLogin without-password — tylko kluczem, ale nadal root. Na tej maszynie nie ma osobnego konta admina z sudo; Ansible łączy się bezpośrednio jako root. Całkowite wyłączenie logowania roota bez wcześniejszego wprowadzenia dedykowanego użytkownika admina byłoby wyjątkowo skutecznym sposobem, żeby odciąć się od jedynej drogi dostępu do serwera, który administruję tylko ja. Odnotowane w kodzie, zostawione w spokoju.
I prawdziwie techniczny przypis dla każdego, kto spróbuje odtworzyć ten workflow: uruchomienie samego pełnego skanu OpenSCAP opakowanego w systemd-run --wait --pipe (żeby ominąć sandbox SSH, ten sam trik co przy poprawce AIDE) niezawodnie kończyło się błędem “Remote peer disconnected” w chwili, gdy wrzuciłem w tło polecenie SSH, które go uruchomiło. Najlepszy domysł: sesja DBus systemd-run została związana z sesją logowania, którą PAM utworzył dla tego połączenia SSH, a gdy się od niej odłączyłem (nawet przez zwykłe nohup + disown na poziomie powłoki), łącze DBus umarło razem z nią. Długotrwałe zadania systemd-run i „odpal i odejdź przez SSH” najwyraźniej się nie łączą. Obszedłem to, weryfikując garstkę dotkniętych reguł pojedynczo krótkimi wywołaniami systemd-run, zamiast przepychać przez nie cały kilkuminutowy skan.
🤷 Co celowo zostawiłem w spokoju
Ta sama zasada co w poście o kube-bench: czerwony wynik nie jest automatycznie zadaniem do zrobienia, a nic z poniższych nie daje atakującemu niczego, czego by już nie miał:
- 🔐 Polityka PAM / authselect / jakości haseł / blokady kont — największe skupisko pozostałych FAIL-i i to, którego najbardziej celowo jeszcze nie ruszam.
authselectzgłosił na tym hoście „no existing configuration detected”, co oznacza, że PAM nigdy nie został tu objęty jego zarządzaniem. Włączenie go teraz oznacza strukturalne przepisanie/etc/pam.d/system-authipassword-auth— jeśli się pomylę, mogę zablokować każde lokalne logowanie,sui ścieżkęsudona serwerze, do którego nie mam potwierdzonego dostępu do konsoli ratunkowej. Samo SSH jest już tylko na klucze, więc realny zysk dla bezpieczeństwa jest skromny w porównaniu z naprawdę katastrofalnym ryzykiem. To dostanie własne, starannie przetestowane okno serwisowe, a nie szybki wypad w czwartkowy wieczór. - 🔑 Hasło bootloadera GRUB2 — zabezpieczenie przed fizycznym dostępem do konsoli, co w większości nie dotyczy wynajętego VPS-a, i grozi konfliktem z narzędziami konsoli ratunkowej samego dostawcy hostingu.
- 🔏 Własna systemowa polityka kryptograficzna pod CIS — zmienia, jakie szyfry TLS/SSH akceptuje cała maszyna. Realne ryzyko zepsucia kompatybilności z czymś (starym klientem odwiedzającym bloga, moimi własnymi narzędziami) bez dedykowanych testów. Też nie na szybki wypad w czwartkowy wieczór.
- 📡 systemd-journal-remote — CIS chce go mieć zainstalowanego do centralnego przesyłania logów. Nie mam nic skonfigurowanego do odbierania tych logów. Instalowanie daemona, z którego nikt nie korzysta, niczego nie utwardza, tylko powiększa powierzchnię ataku przy zerowym zysku.
🏁 Tablica wyników
Start: 🌙 151 PASS / 113 FAIL / 27 N/A / 2 ERROR. Koniec: 🎉 208 PASS / 56 FAIL / 27 N/A / 2 ERROR — mniej więcej o połowę mniej FAIL-i w jeden wieczór, a wszystko, co zostało, to albo świadomy, udokumentowany kompromis, albo prawdziwa pozycja typu „wymaga osobnej, starannej rundy”, a nie przeoczenie. Razem z rundą kube-bench obie warstwy tego stosu — klaster i maszyna, na której stoi — zostały teraz faktycznie zaudytowane według prawdziwego standardu zamiast „wygląda dobrze, wypuszczamy”. 📈 Ta sama uwaga porządkowa co ostatnio: wszystko to leży w GitLabie mojego homelabu i na bieżąco jest mirrorowane na GitHub, więc jeśli chcesz zobaczyć prawdziwą rolę Ansible stojącą za którąkolwiek z tych rzeczy — jest publiczna. 🐙 Dwa audyty za nami. Lista lektur do CKS, ty wciąż nie masz spokoju. 📖✌️
📚 Więcej w tej serii: CIS Benchmark
