Dalsze optymalizacje Wi-Fi: co miał do powiedzenia dziennik mojego routera

Ilustracja optymalizacji Wi-Fi w domu

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands

Każdy homelab prędzej czy później dochodzi do momentu, w którym kończą się serwery do psucia i zaczynasz zerkać na router. Mój to FRITZ!Box 7690, który stoi sobie cicho i robi swoje z Wi-Fi i internetem, nigdy porządnie nieaudytowany, nigdy porządnie nieprzepytany. Pewnego wieczoru pomyślałem: czemu nie dać Claude’owi loginu i nie zobaczyć, co znajdzie? Jedna zasada, nienegocjowalna: patrz, nie dotykaj. Żadnych zmian, tylko uczciwa inspekcja.

To, co wróciło, było ciekawsze, niż się spodziewałem – i poparte prawdziwymi logami routera, a nie przeczuciami. 🧾

Spis treści

🔑 Wchodzimy, grzecznie

Pierwszy zabawny szczegół: FRITZ!Box nigdy nie prosi o hasło przez sieć – ani razu. Zamiast „podaj mi hasło, to je sprawdzę” prowadzi małą grę weryfikacyjną: najpierw pudełko wysyła losowy kawałek układanki. Hasło zostaje zmieszane z tym kawałkiem, przepuszczone przez celowo powolny proces mieszania dziesiątki tysięcy razy, i z powrotem wysyłany jest tylko wymieszany wynik – nigdy samo hasło. Pudełko robi po swojej stronie dokładnie to samo mieszanie z hasłem, które ma zapisane, i jeśli oba wyniki się zgadzają, jesteś w środku.

Samo hasło nigdy, w żadnym momencie i w żadnej formie, nie przechodzi przez sieć. Nawet ktoś w tej samej sieci Wi-Fi, przechwytujący każdy pakiet, zobaczyłby tylko kawałek układanki i wymieszaną odpowiedź – a z żadnego z nich nie da się odtworzyć prawdziwego hasła. Do tego wszystkiego nie była potrzebna nawet przeglądarka – wystarczył kawałek skryptu, który liczy to samo, co liczyłaby przeglądarka. Nerdowskie, ale uspokajające: samo logowanie jest solidne.

Po wejściu backend własnego interfejsu webowego pudełka (data.lua) okazał się kopalnią złota – dokładnie ten sam JSON, którego używa interfejs administracyjny, tylko dostępny do bezpośrednich zapytań. Bez klikania po menu. 😌

📶 Trzy rzeczy, które warto naprawić

Z ustawieniami Wi-Fi jest tak: brzmią abstrakcyjnie, dopóki nie przełożysz ich na coś codziennego. Więc oto wersja „wytłumacz to mojemu znajomemu spoza IT” tego, co wskazał Claude – i dlaczego.

1. Ulica z 3 pasami (szerokość kanału w 2,4 GHz)

Wyobraź sobie pasmo 2,4 GHz jako wąską ulicę z dokładnie 3 niezachodzącymi na siebie pasami (kanały 1, 6 i 11 – wszystko inne nachodzi na któryś z nich). Normalnie twoje Wi-Fi używa jednego pasa. Moje pudełko było skonfigurowane tak, żeby zajmować dwa pasy naraz („40 MHz”) dla dodatkowej prędkości – tyle że przy zaledwie 3 pasach na całej ulicy to większość jezdni, a Wi-Fi któregoś z sąsiadów niemal na pewno też parkuje na jednym z tych pasów.

Najlepsze: istnieje wbudowana funkcja „bądź uprzejmy” (koegzystencja 20/40 MHz), która automatycznie wycofuje się do jednego pasa, gdy wykryje sąsiada – i była wyłączona. Więc pudełko zajmowało dwa pasy, i tak zderzało się z sąsiadami i nie odzyskiwało nic z obiecanego zysku prędkości, bo kolizje wymuszają retransmisje i wolniejsze prędkości awaryjne. Najgorsze z obu światów. 🚗💥🚗

2. Szeroka autostrada z niespodziewaną blokadą (5 GHz, 160 MHz + DFS)

5 GHz ma znacznie więcej pasów, więc tłok od sąsiadów nie jest tam właściwie problemem. Moje pudełko jechało najszerszą możliwą autostradą – 160 MHz, 8 pasów połączonych w jeden, maksymalna teoretyczna prędkość. Są jednak dwa haczyki: część tego widma (kanały 52–64) jest dzielona z radarami meteorologicznymi i lotniczymi. Jeśli pudełko wykryje radar, musi opuścić ten kanał natychmiast, bez negocjacji – jak droga zamknięta na miejscu dla karetki. A tak szeroki kanał rozkłada tę samą moc nadawania cieniej, co zwykle kosztuje trochę zasięgu i przenikania przez ściany w porównaniu z węższym kanałem 80 MHz.

Niekoniecznie źle – po prostu kompromis między prędkością a stabilnością, o którym nie wiedziałem, że go zawarłem.

3. Zapasowy klucz pod wycieraczką (WPS)

WPS to skrót do parowania typu „wciśnij przycisk na routerze, wciśnij przycisk na urządzeniu, gotowe”. Wygodne – jak zapasowy klucz pod wycieraczką dla gości. Haczyk: kilka lat temu badacze znaleźli błąd w sposobie sprawdzania PIN-u WPS, który pozwala go złamać znacznie szybciej, niż powinno się dać złamać 8-cyfrowy PIN. Jeśli nie używasz go aktywnie do parowania nowych urządzeń, to zapasowy klucz leżący pod wycieraczką bez żadnego powodu.

📊 Dowody, nie przeczucia

Tu przestało być teoretycznie. Claude pobrał własny log systemowy FRITZ!Boxa – 1088 wpisów z trzech tygodni – i okazało się, że właściwie mam działającą małą sieć mesh (punkty dostępowe na parterze, na pierwszym i na drugim piętrze, a nie tylko jedno pudełko). Liczby:

  • 314× wykryty radar na kanałach DFS 5 GHz (120–124), na dwóch AP na górze, w trzy tygodnie. To mniej więcej 15 razy dziennie.
  • 308 wymuszonych zmian kanału jako bezpośrednia, natychmiastowa konsekwencja tych wykryć radaru.
  • 138× „wykryto bardzo silne źródło zakłóceń” na kanałach 1 i 11 w 2,4 GHz – dokładnie ten problem kolizji z sąsiadami z punktu 1, zapisany czarno na białym.
  • 12× własna automatyczna logika jakości pudełka była tak niezadowolona z warunków w 2,4 GHz, że sama zwęziła szerokość kanału, w trakcie pracy.

Więc to nie było „teoretycznie mogłoby gdzieś powodować problemy”. Działo się to kilka razy dziennie, po cichu, od tygodni, a ja nigdy nie zauważyłem niczego poza okazjonalnym „hm, Wi-Fi przez sekundę jakby przymuliło”. 🤷

🎓 Morał (na razie)

Nic z tego nie dotyczy promieniowania, zdrowia czy „za dużo Wi-Fi” – szerokość kanału nie ma nic wspólnego z mocą nadawania, to czysto kwestia współdzielenia widma i prędkości kontra stabilność. Ale to dobre przypomnienie, że „działa dobrze” i „jest naprawdę dobrze skonfigurowane” to dwa bardzo różne stwierdzenia, i czasem dowiadujesz się, które jest prawdziwe, dopiero gdy nakierujesz AI na logi własnego routera i poprosisz, żeby tylko popatrzyła. 😅


🛠️ Aktualizacja: naprawdę przestawiamy przełączniki

Wracam na drugą rundę, tym razem z pozwoleniem na dotykanie. Okazało się, że w punkcie 1 krył się zwrot akcji: „zakłócenia od sąsiadów” na kanale 1 wcale nie pochodziły od sąsiada. Świeży skan otoczenia Wi-Fi nie pokazał w pobliżu ani jednej naprawdę obcej sieci 2,4 GHz – każda oznaczona „inna sieć” miała prefiks MAC producenta mojego własnego routera. Dwa z moich własnych czterech radiów mesh (główne pudełko plus repeatery na trzech piętrach) po cichu zaparkowały na dokładnie tym samym kanale i zderzały się same ze sobą z różnych pięter tego samego domu. Sąsiedzi byli przez cały czas niewinni. 🤦

Poprawka okazała się prostsza niż przełącznik koegzystencji, który planowałem: ręcznie przypiąłem kanał 2,4 GHz do 6, który był zupełnie pusty. Kanał 1 w ogóle nie pojawia się już jako aktywny we własnej tabeli kanałów pudełka, kanał 6 tak. To nie jest idealnie czysty podział 1/6/11 na wszystkie cztery radia – kanał wciąż ma 40 MHz szerokości, więc nadal trochę sięga w sąsiednie widmo – ale to realna poprawa w porównaniu z dwoma moimi własnymi AP dosłownie dzielącymi jeden kanał.

WPS: całkowicie wyłączony. Mały przypis dla ścisłości – to, co to pudełko faktycznie udostępnia, to WPS typu Push-Button, a nie wersja oparta na PIN-ie, która ma opisaną wyżej słabość na brute force. Tryb push-button wymaga, żeby ktoś fizycznie stał przy pudełku w trakcie aktywnego okna parowania, więc nigdy nie dało się go tu wykorzystać zdalnie. Wyłączony i tak, z prostego powodu: nie jest mi już potrzebny.

🚧 Ta, która się wymknęła

Punkt 2 – zwężenie tej autostrady 160 MHz do 80 – to miejsce, gdzie przestaje to być zgrabna historia sukcesu. Wiemy dokładnie, co chcemy zmienić. Po prostu nie możemy znaleźć miejsca, w którym da się to faktycznie zmienić.

Poszedłem szukać tego ustawienia i tu robi się naprawdę dziwnie: pole jak najbardziej nadal jest. Odczyt wewnętrznych danych pudełka prosto z jego API pokazuje wyraźne ht160: active = true — ustawienie istnieje w modelu konfiguracji, obecne i policzone. Nie istnieje natomiast żaden sposób, żeby się do niego dostać. Nie przez interfejs webowy (nie ukryte za przełącznikiem „widoku zaawansowanego”, nie schowane w zwiniętej sekcji – AVM w ostatnich wersjach FRITZ!OS po cichu całkowicie usunął z interfejsu szczegółowe sterowanie szerokością kanału) i nie przez to samo API: ten backend JSON chętnie pozwala to pole odczytać, ale strona zapisu – dokładne parametry, których potrzebowałoby żądanie zapisu, żeby je przestawić – nie jest nigdzie udokumentowana, i nawet Claude, dłubiąc w tych samych endpointach, których używa sam interfejs webowy, nie zdołał ustalić potwierdzonego, bezpiecznego sposobu na wywołanie tego. Zgadywanie nieudokumentowanych parametrów POST na żywym endpoincie zapisującym konfigurację wydawało się dokładnie złym miejscem na improwizację – jak się pomylisz, nie tylko nie zmienisz szerokości kanału, ale ryzykujesz, że po cichu zresetujesz jakieś niezwiązane ustawienie, którego wcale nie chciałeś ruszać.

Jedyny pozostały sposób, jaki ktokolwiek znalazł, żeby w ogóle to ruszyć, to narzędzie firmy trzeciej, które bezpośrednio edytuje surowy plik eksportu konfiguracji pudełka i importuje go z powrotem – a relacje społeczności o tym, jak to idzie bokiem (uszkodzona konfiguracja, prosto z wątku na forum wsparcia), to dokładnie ten rodzaj ryzyka, którego nie warto podejmować na routerze, od którego zależy całe domostwo. Czkawka Wi-Fi jest w porządku. Pudełko, które w ogóle przestaje odpowiadać – nie.

Więc na razie ta sprawa po prostu pozostaje nierozwiązana – nie dlatego, że sama poprawka budzi wątpliwości, ale dlatego, że obecnie nie ma do niej drogi, która nie niosłaby większego ryzyka, niż to ustawienie jest warte. Odłożone do szuflady „mieć na oku”: jeśli przyszła aktualizacja firmware’u przywróci kontrolkę w GUI albo pojawi się bezpieczniejsza, udokumentowana ścieżka przez API, to będzie pierwsza rzecz, do której wrócę.

🍂 Co dalej: FRITZ!OS 8.5 tej jesieni

Co zgrabnie prowadzi do prawdziwego powodu, żeby dalej obserwować ten temat: na jesień zaplanowana jest aktualizacja do FRITZ!OS 8.5, a główną nowością jest blokowanie reklam i trackerów w stylu Pi-hole wbudowane bezpośrednio w pudełko. Dziś takie filtrowanie na poziomie DNS oznacza uruchomienie osobnego urządzenia w sieci; mieć to natywnie na routerze, który i tak stoi w centrum wszystkiego, byłoby naprawdę miłym uproszczeniem. Sezon aktualizacji firmware’u to zarazem sezon „może ustawienie szerokości kanału też po cichu wróci” – więcej o obu sprawach, gdy 8.5 faktycznie się pojawi.

Część tekstów i obrazów na tej stronie powstała z pomocą AI lub została wygenerowana przez AI. Szczegóły