Na razie dość YAML-a: trzy serwery, Windows Server 2025 i przyspieszony kurs ciemnej strony

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands
Pora na spowiedź. Po dzienniku bojowym migracji Nextclouda, dwucyfrowej liczbie uruchomień playbooków, jednym rulesecie nftables, który radośnie wyczyścił własne tabele K3s, i większej ilości YAML-a, niż jakikolwiek człowiek powinien przeczytać w jeden tydzień, oficjalnie miałem dość Nextclouda, Ansible’a i wszystkiego, co zawiera słowo “migracja”.
Zrobiłem więc to, co robi każdy rozsądny linuksowy nerd wypalony Linuksem: przeszedłem na drugą stronę. Trzy serwery, trzy świeże instalacje Windows Server 2025 i kilka wieczorów z Active Directory, DNS, DHCP, Group Policy, Storage Spaces i BitLockerem. Zero YAML-a. Tylko mnóstwo Get- i Set-.
Żeby było jasne: to nie jest historia nawrócenia. Jadę teraz dwoma torami: Linux zostaje tam, gdzie jest, i dalej odwala ciężką robotę, a prywatnie chcę porządnie nauczyć się strony Microsoftu, a konkretnie serwera. Nie “klikać Dalej, aż zadziała”. Zrozumieć, co robi kontroler domeny podczas startu, dlaczego failover DHCP ma taki kształt, jaki ma, i co Group Policy faktycznie zapisuje w rejestrze. Homelab to sala lekcyjna.
Albo mniej formalnie: po prostu chcę się przez jakiś czas pobawić prawdziwą infrastrukturą Windows. Domena, polityki, usługi plików, łatanie, szyfrowanie, wirtualizacja, cały pakiet, z taką liczbą maszyn, żeby to się zachowywało jak mała firma, a nie jak pojedyncza testowa VM-ka, którą skasuję po godzinie.
Spis treści
🖥️ Skład
Trzy pudła HP, wszystkie z iLO, wszystkie teraz z Windows Server 2025, wszystkie wypromowane na kontrolery domeny w tym samym lesie:
- HP1: kontroler domeny, emulator PDC, DNS, DHCP
- HP2: kontroler domeny, DNS, DHCP (partner failoveru dla HP1)
- HP3: kontroler domeny, DNS, do tego trzy SSD w puli Storage Spaces i przyszły centralny serwer plików w domu
Domena to muench.home.arpa. home.arpa to strefa, którą RFC 8375 rezerwuje dokładnie do tego: sieci domowych. Koniec z udawanym .local, które gryzie się z mDNS, i koniec z rejestrowaniem publicznej domeny tylko po to, żeby nazwać laboratorium.
Trzy DC na jedno gospodarstwo domowe to obiektywnie przesada. I o to chodzi. Mając trzy, mogę jeden wyłączyć, zrestartować albo zepsuć i dalej patrzeć, jak pozostałe dwa ciągną dalej. Jak się okazało, dokładnie to miałem okazję obserwować (więcej poniżej).
I tak, stare nawyki pojechały ze mną. Nie będę przeklikiwać się przez Server Manager na trzech maszynach. Wszystko sterowane jest zdalnie przez WinRM z mojego linuksowego jump hosta za pomocą pywinrm. Stare nawyki umierają powoli, ale przynajmniej mówią teraz w PowerShellu.
Pierwsza pułapka wyprawy: WinRM wysyła skrypt jako base64 w linii poleceń, a Windows ogranicza linię poleceń do 8191 znaków. Nic dłuższego nie kończy się błędem. Po prostu po cichu nic się nie dzieje. Obejście: wgrywać skrypty w małych kawałkach, sprawdzić SHA256 na maszynie docelowej, dopiero potem uruchomić. Bardzo windowsowe, bardzo pouczające.
Druga pułapka: włączyłem serwer OpenSSH jako ręczny fallback, a port 22 z zewnątrz dawał timeout, choć usługa działała, a reguła firewalla mówiła “włączona”. Automatycznie utworzona reguła obejmowała tylko profil Private. Serwer dołączony do domeny działa w profilu Domain. Jedno Set-NetFirewallRule -Profile Domain,Private później wszystko działało.
🤖 Mój współadmin to AI (i nie, to nie jest “vibe admin”)
Pełna jawność co do tego pipeline’u WinRM: nie tylko ja go używam. Kiedy utknę, Claude (AI od Anthropic, działające jako Claude Code na linuksowym jump hoście) łączy się z serwerami dokładnie przez ten interfejs WinRM i pomaga w konfiguracji. Czyta bieżący stan, proponuje zmiany, wyjaśnia je, wprowadza po moim “tak”, a potem sprawdza wynik.
Jak to działa w praktyce, bo nie ma w tym żadnej magii: Claude działa w terminalu na maszynie z Linuksem i może tam wykonywać polecenia powłoki. Przy szybkich one-linerach woła serwery bezpośrednio przez pywinrm. Przy czymkolwiek większym workflow wygląda tak:
1. write a PowerShell script locally (check_hp2.ps1, gpo_bitlocker.ps1, …)
2. open a WinRM session to the server (HTTP 5985, NTLM, message-encrypted)
3. upload the script in ~1200-char base64 chunks → C:\Temp\
4. compare SHA256 locally vs. on the server → abort if they differ
5. execute it, collect stdout + errors (unwrapping PowerShell's CLIXML error stream)
6. read the output, decide the next step → back to 1
Wgrywanie w kawałkach i suma kontrolna są tam z powodu limitu 8191 znaków z pułapki powyżej: skrypt obcięty po drodze jest gorszy niż taki, który w ogóle nie dotarł. Skrypty to zwykłe pliki .ps1, więc mogę przeczytać każdy z nich przed uruchomieniem albo po. To zresztą miły efekt uboczny: na koniec sesji zostaje mi stos czytelnego PowerShella, który pokazuje dokładnie, co zostało zrobione, i mogę się z niego uczyć.
Pewnie słyszałeś termin vibe coding. Andrej Karpathy ukuł go na początku 2025 roku dla stylu programowania, w którym opisujesz zwykłym językiem, czego chcesz, pozwalasz AI napisać kod i mniej więcej akceptujesz to, co wyjdzie, bez dokładnego czytania. Chodzi o kod, a część “vibe” to właśnie niesprawdzanie.
To, co robię tutaj, to wersja adminowa pierwszej połowy, ale celowo nie drugiej. Pozwolić AI strzelać niesprawdzonymi poleceniami w kontrolery domeny to byłby “vibe admin”, a to świetny sposób, żeby poznać swoją strategię backupu z bliska. Zasady są więc takie:
- Najpierw czytaj, potem zmieniaj. Każde zadanie zaczyna się od inwentaryzacji tylko do odczytu tego, co jest naprawdę skonfigurowane, a nie tego, co nam się wydaje, że jest skonfigurowane.
- Ja decyduję, ono wykonuje. Zmiany następują po mojej zgodzie, a przed czymkolwiek destrukcyjnym pada wyraźne pytanie.
- Sprawdzaj z drugiej strony. GPO nie jest gotowe, kiedy
New-GPOzwróci wynik. Jest gotowe, kiedy wartość rejestru pojawi się na maszynie docelowej. Failover DHCP nie jest naprawiony, dopóki obaj partnerzy nie zgłoszą nowego ustawienia. - Wyjaśniaj dlaczego. Chcę się nauczyć Windows Servera, a nie go outsource’ować. Zadaję więc dużo pytań typu “dlaczego tak jest?”, a niektóre z najlepszych fragmentów tego wpisu wzięły się z tych odpowiedzi.
Prawdziwy przykład z sesji, w której pisałem ten wpis: chcieliśmy włączyć automatyczne przejęcie w relacji failoveru DHCP. Cmdlet na HP1 odpowiedział gołym PermissionDenied, mimo uprawnień domain admina. Claude rozpoznał wzorzec: klasyczny double hop. Byłem zalogowany zdalnie na HP1, cmdlet musi jednocześnie zmienić ustawienie na HP2, a HP1 nie wolno przekazać moich poświadczeń trzeciej maszynie. Rozwiązaniem było jednorazowe zadanie harmonogramu, które działa lokalnie na HP1 z prawidłowym logowaniem i potem jest usuwane. Następnie sprawdziliśmy ustawienie u obu partnerów. Nad czymś takim siedziałbym godzinę w Google. Zamiast tego dostałem dziesięciominutową lekcję o tym, jak działa delegowanie poświadczeń w Windows.
To nie zastępuje zrozumienia. AI jest szybkie i dużo wie, ale też popełnia błędy, a podczas tej wyprawy nadpisało zmienną PowerShella, bo zapomniało, że wielkość liter nie ma w nich znaczenia. To raczej pair programming z kolegą, który przeczytał każdy artykuł Microsoft Learn, jaki kiedykolwiek powstał, nigdy nie męczy się pytaniami i którego pracę i tak przeglądasz.
🌐 DNS: część, bez której AD nie przeżyje
Active Directory to w gruncie rzeczy bardzo wymagający konsument DNS-u. Klienci znajdują swoje kontrolery domeny przez rekordy SRV (_ldap._tcp.dc._msdcs...), więc jeśli DNS jest źle, wszystko jest źle, zwykle w mylący sposób. Obowiązuje prastare sysadmińskie haiku: To nie DNS. / Nie ma szans, że to DNS. / To był DNS.
Wszystkie trzy DC mają DNS zintegrowany z AD, więc strefy replikują się razem z samym katalogiem zamiast przez transfery stref. Wszystkie trzy są też global catalogami, a DHCP rozdaje wszystkie trzy jako serwery DNS, więc każdy z nich może zniknąć, a klienci tego nie zauważą:
PS> Get-DhcpServerv4OptionValue -ScopeId $scope -OptionId 6
OptionId Name Type Value
-------- ---- ---- -----
6 DNS Servers IPv4Address {…, …, …}
Trzy wpisy. Kolejność resolverów i tak jest sprawą klienta, ale przynajmniej każdy klient zna wszystkie troje drzwi.
📦 FritzBox zostaje zdegradowany
Do tej pory mój FritzBox robił to, co każdy domowy router: DHCP i DNS dla całego domu. Z Active Directory to nie działa. Członkowie domeny muszą używać kontrolerów domeny jako serwerów DNS, bo tylko DC znają rekordy SRV, które mówią klientowi, gdzie mieszka jego domena. Rozdawanie routera jako DNS to klasyczny błąd konfiguracji AD: dołączenie do domeny się nie udaje, GPO po cichu się nie stosują, a logowanie trwa pięć minut bez widocznego powodu.
Serwer DHCP we FritzBoksie został więc wyłączony, DHCP działa teraz jako rola na serwerach Windows (patrz niżej) i rozdaje trzy DC jako serwery DNS, a nie FritzBoxa.
FritzBox nie jest jednak bezrobotny. Pozostaje bramą domyślną, więc cały ruch do internetu nadal opuszcza dom przez niego. A DC przekazują dalej każde zapytanie DNS, za które nie odpowiadają, czyli wszystko spoza muench.home.arpa, do FritzBoxa, który pyta świat zewnętrzny. Czysty podział pracy: Windows zna dom, FritzBox zna internet.
client ──DHCP────► HP1 / HP2 address, gateway = FritzBox, DNS = the 3 DCs
client ──DNS─────► any DC ──┬─ *.muench.home.arpa → answers itself
└─ everything else → forwards to FritzBox → internet
client ──traffic─► FritzBox (default gateway) ──────────────────────────► internet
FritzBox został zdegradowany z “rządzi domem” do “pilnuje drzwi wejściowych”. Przyjął to zaskakująco dobrze.
📡 Failover DHCP: niespodzianka w parach
Mój plan był prosty: trzy serwery, trzy węzły DHCP, wszystkie w jednym szczęśliwym klastrze failoverowym.
Windows miał inne plany. Failover DHCP działa wyłącznie w parach. Relacja failoveru ma dokładnie dwóch partnerów, a zakres może należeć tylko do jednej relacji. Nie ma trybu trójkowego, kworum ani mesha. Windows DHCP jest ściśle monogamiczny. Trzecia rola DHCP została więc z powrotem odinstalowana, a HP1 i HP2 dzielą teraz zakres w trybie load-balance, dzieląc pulę adresów 50/50 i synchronizując między sobą dzierżawy.
PS> Get-DhcpServerv4Failover | Select Name, Mode, State
Name Mode State
---- ---- -----
hp1-…-hp2 LoadBalance Normal
Sama pula jest celowo nudna: jedna /24, a zakres dynamiczny biegnie od .70 do .245. To 176 adresów na laptopy, telefony, telewizory i cokolwiek jeszcze wejdzie przez drzwi. Wszystko poniżej .70 jest skonfigurowane statycznie i pozostaje poza pulą: router, serwery, ich interfejsy iLO i reszta infrastruktury, która nigdy nie powinna się przenosić. Górny koniec zostaje wolny jako zapas.
PS> Get-DhcpServerv4Scope | Select ScopeId, StartRange, EndRange, LeaseDuration
ScopeId StartRange EndRange LeaseDuration
------- ---------- -------- -------------
192.168.10.0 192.168.10.70 192.168.10.245 8.00:00:00
Option 3 Router
Option 6 DNS Servers (all three DCs)
Option 15 DNS Domain Name muench.home.arpa
Kilka szczegółów, które warto znać:
- Dzierżawy na 8 dni. W domu, w którym codziennie wracają te same urządzenia, długie dzierżawy oznaczają mniej gadania w sieci. Oznaczają też, że awaria DHCP pozostaje niezauważona przez dni, a nie minuty.
- Load balancing 50/50. Oba serwery odpowiadają, a każdy odpowiada za połowę klientów (decyduje hash adresu MAC). Jeśli jeden partner zniknie, drugi dalej obsługuje wszystkich, odnawiając też klientów partnera, w krokach ograniczonych przez MCLT. Po 60 minutach bez kontaktu automatycznie przełącza się w
PartnerDowni przejmuje całą pulę. (To automatyczne przełączanie było domyślnie wyłączone i włączyłem je dopiero podczas pisania tego wpisu.) - MCLT równe jednej godzinie. Maximum Client Lead Time ogranicza, jak daleko serwer może przedłużyć dzierżawę ponad to, o czym wie jego partner. To margines bezpieczeństwa, który powstrzymuje dwa serwery przed rozdaniem tego samego adresu po utracie kontaktu.
- Dynamiczne aktualizacje DNS. Klienci rejestrują się sami w strefach AD, więc każdy laptop jest osiągalny po nazwie, a DHCP usuwa rekord, gdy dzierżawa wygaśnie.
- Autoryzacja w AD. Windowsowy serwer DHCP rozdaje dzierżawy dopiero po autoryzacji w Active Directory. Nieuprawniony serwer DHCP, który podłączy jakaś pełna dobrych chęci osoba, milczy, o ile jest windowsowy.
W chwili pisania pula ma oszałamiające 3% wykorzystania. Planowanie pojemności klasy enterprise.
Kolejna drobna lekcja: chciałem prowadzić ewidencję wszystkich statycznie skonfigurowanych urządzeń poniżej zakresu dynamicznego, jako “rezerwacje dokumentacyjne” bezpośrednio w konsoli DHCP. Nic z tego. Add-DhcpServerv4Reservation przyjmuje tylko adresy wewnątrz zakresu. DHCP to nie CMDB i daje ci to wyraźnie do zrozumienia.
🔐 Secure Boot, czyli jak DC czeka na przyjaciół
Wszystkie trzy maszyny zostały zainstalowane w trybie UEFI/GPT z TPM 2.0 na pokładzie, ale Secure Boot był nadal wyłączony w firmware. Dziś był więc dzień wycieczki po BIOS-ie: jeden serwer naraz, przełączyć, restart, weryfikacja.
“Jeden naraz” stało się osobną małą lekcją. HP2 wstał, kiedy HP1 był jeszcze w połowie restartu, i przez jakieś siedem minut HP2 odpowiadał na ping, miał otwarte wszystkie porty… i odrzucał każde logowanie z HTTP 401. Światło się pali, ale nikogo nie ma w domu.
Nic nie było zepsute. Świeżo uruchomiony kontroler domeny chce zakończyć wstępną synchronizację ze swoimi partnerami replikacji, zanim w pełni przejmie rolę DC. Jeden z tych partnerów wciąż gapił się na ekran POST, więc HP2 grzecznie czekał na timeout. Gdy HP1 wrócił, wszystko znów zrobiło się zielone: replikacja bez błędów, failover DHCP z powrotem z CommunicationInterrupted na Normal.
Lekcja zanotowana: nie restartuj kontrolerów domeny równolegle. Co prowadzi prosto do następnego tematu.
🪦 WSUS: zainstalowany w mojej głowie, wycofywany w rzeczywistości
Dla każdego admina Windows w pewnym wieku “zarządzanie poprawkami” oznacza WSUS. Był na mojej liście: zainstalować na HP2, zsynchronizować katalog, zatwierdzać aktualizacje, poczuć się jak prawdziwe enterprise i patrzeć, jak SUSDB rośnie jak zakwas, o który nikt nie prosił.
Potem przeczytałem drobny druk. W 2024 roku Microsoft oficjalnie wpisał WSUS na listę wycofywanych funkcji. Nadal jest dostarczany z Serverem 2025 i nadal działa, ale nie dostanie nowych funkcji, a cały wysiłek rozwojowy idzie w stronę chmury: Windows Autopatch, Intune i Azure Update Manager. Uczenie się produktu w roku, w którym trafił na emeryturę, przypominało naukę do egzaminu, który już odwołano. (Poza tym uruchamianie WSUS z jego bazą danych i IIS na kontrolerze domeny nie jest akurat najlepszą praktyką.)
Aktualizacje przychodzą więc prosto od Microsoftu, a Group Policy steruje tym, kiedy. Co prowadzi nas do prawdziwej gwiazdy tego wpisu.
📜 Group Policy: YAML świata Windows
Jeśli Ansible to “opisz pożądany stan i pozwól narzędziu go wyegzekwować”, to Group Policy jest tym samym pomysłem, wbudowanym w system operacyjny od 2000 roku. Dostarczają go do tego same kontrolery domeny i jest ponownie stosowany co 90 minut, bez uruchamiania żadnego playbooka. Przyznaję, jestem trochę pod wrażeniem. Tylko nie mówcie moim rolom Ansible’a.
Oto, co działa teraz w domenie, wszystko utworzone z PowerShella (New-GPO, Set-GPRegistryValue, New-GPLink) i potem zweryfikowane przez odczytanie rzeczywistych wartości rejestru na maszynach docelowych:
1. Zmapowane dyski sieciowe. HP3 ma jeden folder i jeden udział SMB na użytkownika (\\HP3\user1, \\HP3\user2, …). Każdy użytkownik jest właścicielem swojego folderu, z Full Control zarówno w uprawnieniach NTFS, jak i udziału, plus access-based enumeration, więc nie widzisz nawet folderów, których nie możesz otworzyć. Konta użytkowników mieszkają we własnej OU, a jedno GPO mapuje litery dysków. Group Policy Preferences z item-level targeting decydują, kto co dostaje: user1 (to ja, admin domu) dostaje wszystkie dyski, a user2 tylko swój. Ścieżki używają nazwy serwera zamiast IP, więc uwierzytelnianie idzie przez Kerberos, a nie spada na NTLM.
2. Windows Update dla klientów. Mój desktop i laptop rzadko pracują w nocy, więc “instaluj o 3 w nocy” jest dla nich bezużyteczne. Zamiast tego:
- aktualizacje jakościowe odroczone o 3 dni, żeby reszta internetu pierwsza znalazła złe łatki
- wersja funkcji przypięta, więc żadnego niespodziewanego upgrade’u do następnego wydania Windows 11
- terminy 3 dni (jakościowe) i 7 dni (funkcji), plus 2 dni karencji, po których restart następuje, czy mi się to podoba, czy nie. Windows Update zawsze był produktem typu “czy ci się podoba, czy nie”; teraz przynajmniej ja wybieram datę
- godziny aktywne 07:00–23:00
- “zaktualizuj i zamknij” w menu zasilania, więc wieczorne wyłączenie komputera załatwia sprawę
- Delivery Optimization ograniczona do LAN-u, więc aktualizacje są pobierane tylko raz na cały dom
3. Windows Update dla serwerów: rozłożony w czasie. Jedno bazowe GPO na OU Domain Controllers (automatyczne pobieranie, instalacja wg harmonogramu), plus jedno małe GPO z harmonogramem na serwer z security filteringiem, więc każde dotyczy dokładnie jednej maszyny:
HP3 Saturday 03:00 ← the canary
HP1 Sunday 03:00
HP2 Sunday 05:00
HP3 to kanarek w kopalni łatek: dostaje aktualizacje dzień przed pozostałymi. Jeśli aktualizacja zbiorcza coś zepsuje, dowiem się w sobotę i mam jeszcze dzień, żeby zatrzymać resztę. A HP1 i HP2 nigdy nie restartują się w tym samym czasie. Dlaczego to ważne, patrz poprzednia sekcja.
Mała boczna pułapka w security filteringu: kiedy usuwasz “Authenticated Users” z filtra, grupa nadal potrzebuje Read na GPO, inaczej nikt nie może go już odczytać (MS16-072 przesyła pozdrowienia). Sam komputer dostaje Apply, a Authenticated Users zachowuje Read.
4. Dark mode i żegnaj, Spotlight. Czysto kosmetyczne i dokładnie w moim guście: każdy użytkownik w domu dostaje dark mode dla Windows i aplikacji, plus gładki czarny pulpit. Bez Windows Spotlight i bez zmieniających się zdjęć “czy wiesz, że ta góra jest w Norwegii?” z hotspotem zapraszającym, żeby dowiedzieć się więcej. Spotlight to w zasadzie wygaszacz ekranu z działem marketingu.
Haczyk tkwił tu w edycji. Oficjalna polityka “Turn off all Windows spotlight features” działa tylko w Windows Enterprise i Education. Moi klienci mają Windows 11 Pro, gdzie ta polityka jest po prostu ignorowana. Obejściem są Group Policy Preferences: zamiast oficjalnej polityki GPO zapisuje wartości rejestru, które ustawiłaby sama aplikacja Ustawienia:
HKCU\…\Themes\Personalize AppsUseLightTheme = 0 # dark apps
HKCU\…\Themes\Personalize SystemUsesLightTheme = 0 # dark taskbar/start
HKCU\…\Explorer\Wallpapers BackgroundType = 1 # solid color, kills Spotlight
HKCU\Control Panel\Colors Background = "0 0 0" # black
HKCU\Control Panel\Desktop Wallpaper = ""
Akcja jest ustawiona na Update, więc użytkownik może zmienić tło, ale następne odświeżenie polityk przywróci czerń. Do tego GPO ustawia oficjalną politykę “Turn off Spotlight collection on Desktop”, jako pas i szelki na dzień, w którym jakaś maszyna zostanie podniesiona do Enterprise. Zmiany zaczynają działać przy następnym logowaniu.
5. BitLocker. Ten zasługuje na własną sekcję.
🔒 BitLocker: przed czym on właściwie chroni?
Zanim cokolwiek włączyłem, chciałem mieć jasny model zagrożeń, bo “szyfrowanie = bezpiecznie” to zbyt proste.
BitLocker chroni dane w spoczynku. Jego zadaniem jest skradziony laptop, dysk wyjęty z serwera albo SSD, który wraca na gwarancję. Czego nie robi: nie chroni działającego, odblokowanego systemu. Malware, przejęte konto czy słabe hasło widzą wszystko otwartym tekstem, tak jak wcześniej.
Potem pojawia się pytanie, jak klucz jest odblokowywany:
- Tylko TPM: TPM wydaje klucz, jeśli łańcuch rozruchu się nie zmienił. To wygodne i chroni wyjęty dysk. Ale cała maszyna sama uruchamia się do ekranu logowania, więc jeśli ktoś ukradnie całą maszynę, jedyną przeszkodą dla złodzieja jest logowanie do Windows.
- TPM + PIN: dodatkowo PIN, zanim Windows w ogóle wystartuje. Skradzione urządzenie jest teraz tylko cegłą z zaszyfrowanym dyskiem albo bardzo drogim przyciskiem do papieru z wentylatorem. Mniej wygodne, ale dla laptopa, który ze mną podróżuje, właściwy wybór.
Zabawne jest to, że dzień wcześniej już włączyłem BitLockera na laptopie, tylko z TPM i bez PIN-u. Dobra wiadomość: PIN można dodać później. To po prostu dodatkowy key protector i nic nie jest szyfrowane od nowa:
manage-bde -protectors -add C: -TPMAndPIN
Haczyk: Windows pozwala na PIN przed rozruchem tylko wtedy, gdy zezwala na to polityka. Więc, niespodzianka, kolejne GPO. W domenie są teraz dwie polityki BitLockera:
- Wszyscy klienci: BitLocker jest automatycznie włączany na dysku systemowym, a klucz odzyskiwania trafia jako kopia do Active Directory. Koniec z kluczami w pliku tekstowym na jakimś udziale albo na karteczce pod klawiaturą. Wszyscy to widzieliśmy. Niektórzy z nas to pisali.
- Laptop: TPM + PIN jest wymagany przy starcie, przez osobne GPO z security filteringiem dokładnie na tę maszynę.
Z GPO na miejscu kolejne kroki to gpupdate /force, dodanie protectora z PIN-em, a potem sprawdzenie, czy klucz odzyskiwania naprawdę pojawia się w obiekcie komputera w AD. Backup, którego nigdy nie sprawdziłeś, to nadzieja, a nie backup.
Następne w kolejce są serwery, zaczynając od HP3. Jako przyszły centralny serwer plików dostanie też zaszyfrowany wolumin Storage Spaces, a klucze pójdą do AD. Dla serwera, który musi wstać bez nadzoru, tylko TPM to pragmatyczny wybór, bo nikt nie chce o 3 w nocy po restarcie z łatkami wpisywać PIN-u w iLO.
💾 Storage Spaces: RAID 5 po microsoftowemu
HP3 dostał trzy dyski SSD SATA po 2 TB na dane (system siedzi na osobnym SSD). Na Linuksie sięgnąłbym po mdadm albo OpenZFS RAIDZ1. Na Windows odpowiednikiem jest Storage Spaces: pula z fizycznych dysków, na niej dysk wirtualny z odpornością parity (pojedyncza parzystość przy trzech dyskach, czyli w duchu RAID 5), sformatowany jako ReFS:
PS> New-StoragePool -FriendlyName BackupPool -PhysicalDisks $disks ...
PS> New-VirtualDisk -StoragePoolFriendlyName BackupPool -ResiliencySettingName Parity ...
PS> Format-Volume -FileSystem ReFS ...
D:\ ReFS ~3.6 TB usable
Potem oczywiście przyszedł benchmark, za pomocą DiskSpd, własnego generatora obciążenia storage od Microsoftu i mniej więcej jego odpowiedzi na fio. Znów drogą AI-przez-WinRM. Metoda:
- Zdobycie narzędzia: nic nie jest instalowane. Serwer sam pobiera oficjalny
DiskSpd.zipz wydań Microsoftu na GitHubie doC:\Temp, rozpakowuje go i używa binarkiamd64. To pojedynczy przenośny.exe. - Plik testowy: plik 20 GB bezpośrednio na woluminie parity
D:. - Cztery klasyczne profile: sekwencyjny z blokami 1 MB (jeden wątek, queue depth 8) i losowy z blokami 4 KB (cztery wątki, każdy z queue depth 32), każdy raz dla odczytu i raz dla zapisu.
- Uczciwe warunki: 5 sekund rozgrzewki, 30 sekund pomiaru,
-Sh, żeby ominąć zarówno pamięć podręczną plików Windows, jak i cache zapisu dysków (inaczej benchmarkujesz RAM),-Ldla percentyli opóźnień. - Sprzątanie: potem narzędzie i plik testowy są znów usuwane, a jedyne, co zostaje na serwerze, to wolny wolumin.
# sequential write, 1 MB blocks
diskspd.exe -b1M -d30 -W5 -o8 -t1 -si -w100 -Sh -L D:\disktest.dat
# random read, 4 KB blocks, 4 threads x QD32
diskspd.exe -b4K -d30 -W5 -o32 -t4 -r -w0 -Sh -L D:\disktest.dat
Mały skrypt pomocniczy po stronie Linuksa uruchamia każdy profil przez WinRM i wyciąga z bardzo gadatliwego raportu DiskSpd tylko linię total: i 99. percentyl. I oczywiście pierwszy benchmark mnie okłamał, tak jak dd na maszynie z ZFS:
Sequential read (1 MB) 20997 MiB/s ← three SATA SSDs. Sure.
Random read (4 KB) 739327 IOPS
Dwadzieścia gigabajtów na sekundę z trzech dysków SATA o łącznym limicie interfejsu około 1,6 GB/s. Winowajca: flaga -c w DiskSpd przy każdym uruchomieniu tworzy plik testowy od nowa, a ReFS wie, że zakresy, które nigdy nie były zapisane, zawierają same zera. Odpowiada więc na te odczyty z metadanych, w ogóle nie dotykając dysku. To bardzo szybki benchmark absolutnie niczego. SSD Schrödingera: piekielnie szybki, dopóki nikt nie patrzy na dane.
Wypełnij plik raz prawdziwymi danymi, potem mierz bez -c, a pojawi się rzeczywistość:
Profile Throughput IOPS avg latency 99th pct
Sequential read (1 MB) 1169 MiB/s 1169 6.8 ms 24 ms
Random read (4 KB, 4x32) 633 MiB/s 162,109 0.55 ms 7.3 ms
Sequential write (1 MB) 88 MiB/s* 88 90.6 ms 427 ms
Random write (4 KB, 4x32) 1.8 MiB/s 461 276 ms 1095 ms
* up to 163 MiB/s in a separate 60-second run
Odczyty są świetne. Zapisy to… parity. Każdy mały zapis zamienia się w read-modify-write danych plus parzystości, a bez warstwy cache write-back na SSD/NVMe parity w Storage Spaces jest w tym znana z powolności. Kolumna opóźnień opowiada tę samą historię: co setny mały zapis czeka ponad sekundę. To dość czasu, żeby przemyśleć swoje życiowe wybory. Dla serwera plików i celu backupów, gdzie dane zapisuje się raz, a czyta często, to w porządku. Dla czegokolwiek z dużą liczbą małych losowych zapisów to no-go.
Aktualizacja (6 października 2026): parity to była tylko połowa historii. Firmware HPE wyłączał przy starcie cache zapisu wszystkich trzech SSD, a -Sh w DiskSpd zmierzyło dokładnie ten stan, w którym zresztą serwer pracował na co dzień. Z włączonym cache przywracanie na te same dyski (już pod Linuksem) szło około trzy razy szybciej. Cała historia: Dwie rzeczy, których brakowało moim SSD: TRIM po BitLockerze i cache zapisu, który mój serwer HPE po cichu wyłączył.
(Dla uczciwości: pomiar nałożył się na duże zadanie kopiowania na ten sam wolumin, więc czysty ponowny pomiar wciąż jest na mojej liście. Ale wzorzec jest jasny.)
🧪 Co dalej: hypervisor i moje własne certyfikaty
“Cokolwiek z dużą liczbą małych losowych zapisów” to oczywiście uprzejmy opis maszyn wirtualnych. I to jest następna rzecz, którą chcę się pobawić: Hyper-V. Windows Server 2025 i tak go zawiera, a ja chcę zobaczyć, jak wypada w porównaniu ze światem Proxmoxa, który znam: live migration między hostami, checkpointy, wirtualne switche i zagnieżdżona wirtualizacja dla laboratorium testowego wewnątrz laboratorium.
Benchmark powyżej odpowiedział na jedno pytanie projektowe, zanim w ogóle zacząłem. Dyski VM nie będą mieszkać na puli parity. Przy ~460 IOPS losowego zapisu windowsowa VM spędziłaby życie, gapiąc się na kręcące się kółko. Kółko ładowania jako styl życia. Porządna konfiguracja hypervisora potrzebuje więc innego układu storage: mirror zamiast parity albo lokalne NVMe. Materiał na następny wpis.
Druga pozycja na liście: wystawianie własnych certyfikatów. Windows Server ma własne PKI, Active Directory Certificate Services. Po stronie Linuksa cert-manager i Let’s Encrypt zajmują się wszystkim, co wystaje do internetu. Wewnątrz jednak jest całe zoo, którego nikt nigdy publicznie nie podpisze: interfejsy webowe iLO, RDP, LDAPS na kontrolerach domeny i strony administracyjne różnych urządzeń. Każde z nich wita mnie obecnie ostrzeżeniem o certyfikacie, które wytrenowałem się odklikiwać. To dokładnie ten odruch, którego nie chcesz mieć.
Plan to mała wewnętrzna CA, której certyfikat główny jest rozsyłany do każdego członka domeny przez (oczywiście) Group Policy. Dzięki szablonom certyfikatów i auto-enrollmentowi maszyny same wnioskują o certyfikaty i je odnawiają, jak cert-manager, tylko w wydaniu Microsoftu. Podręcznikowy projekt to offline’owa root CA z issuing CA pod spodem. Czy homelab naprawdę potrzebuje dwóch poziomów, czy to moment, w którym nauka zamienia się w cosplay, okaże się.
🎯 Wniosek
Tydzień temu powiedziałbym ci, że administracja Windows to klikanie przez kreatory. Okazuje się, że z PowerShellem i WinRM jest zaskakująco skryptowalna, a Group Policy to w zasadzie zarządzanie konfiguracją z systemem operacyjnym zbudowanym wokół niego.
Lekcje po drodze były takie same jak na Linuksie: czytaj drobny druk (failover DHCP działa w parach, WSUS jest wycofywany), nie ufaj pierwszemu benchmarkowi (ReFS i jego zera) i nie restartuj wszystkiego naraz (kontrolery domeny to towarzyskie stworzenia).
Więc dwa tory. Linux dalej obsługuje produkcję, a Windows Server staje się placem zabaw, na którym się uczę. I szczerze? Po tygodniu YAML-a Get-ADReplicationPartnerMetadata było jak wakacje. 🏖️
P.S. A teraz wybaczcie, muszę wytłumaczyć rodzinie, dlaczego ich tapeta nagle zrobiła się czarna. “To polityka” ani razu nie zadziałało w domu jako wyjaśnienie.
📚 Więcej w tej serii: Windows Server 2025 w homelabie
- 🐧➡️🪟 Od pingwina do Windows: dlaczego (znowu) uruchamiam Windows Server 2025 w swoim homelabie
- Operacje drugiego dnia: utwardzanie trzech windowsowych kontrolerów domeny (i zegar, który nikogo nie słuchał)
- Mój własny mały urząd certyfikacji: AD CS, auto-enrollment i pożegnanie z “Twoje połączenie nie jest prywatne”
