Defence in Depth: dziewięć warstw między internetem a moimi serwerami
Dziewięć warstw między internetem a moimi serwerami, spojrzenie na nie oczami atakującego i co potem zmieniłem: 2FA, polityka haseł, nieaktywne konta.

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands
Blog i dwa serwery Nextcloud dla lokalnych organizacji: nic na nich nie jest warte celowanego ataku i właśnie dlatego są atakowane. Nie przez kogoś, kto chce moich danych, ale przez skanery, które co godzinę próbują każdego adresu IP w internecie tą samą garstką sztuczek. Większość z nich odpuszcza przy pierwszych zamkniętych drzwiach. Pytanie brzmi, co się dzieje z tymi, które nie odpuszczają.
Odpowiedź ma nazwę: Defence in Depth (obrona w głąb). Żaden pojedynczy środek nie musi być doskonały, bo za każdą warstwą stoi następna. Ten wpis zbiera wszystkie warstwy, jakie mają już moje serwery – a potem robi coś nieco niewygodnego: poprosiłem mojego współadmina AI (Claude’a), żeby przeczytał wszystko, co opublikowałem o tym setupie, i pomyślał jak atakujący. Od czego by zaczął?
Spis treści
🧅 Dlaczego jeden mur nie wystarczy
Każdy środek bezpieczeństwa ma swój sposób na zawiedzenie. W regule firewalla pojawia się literówka. Usługa, która ma banować atakujących, po cichu przestaje działać – moja przestała, na dwa dni, i nikt tego nie zauważył. Plugin dostarcza podatność we wtorek, a poprawka przychodzi w czwartek. Jeśli jedna z tych rzeczy jest jedynym, co stoi między internetem a twoimi danymi, dzieli cię jeden zły dzień od wycieku.
Defence in Depth to odwraca: zakładasz, że każda warstwa w którymś momencie zawiedzie, i dbasz o to, żeby następna wciąż trzymała. Jest też druga, mniej oczywista korzyść – atakujący, który przejdzie przez jedną warstwę, musi narobić hałasu, żeby przejść przez następną, a hałas da się wykryć.
🛡️ Warstwy
1. Brzeg sieci
Firewall (nftables) odrzuca wszystko, co nie jest wprost dozwolone: ruch web na 80/443 i SSH na niestandardowym porcie. Monitoring, bazy danych i porty wewnętrzne odpowiadają tylko na localhost albo wewnątrz klastra. SSH dodatkowo przyjmuje nowe połączenia tylko z zakresów IP mojego własnego kraju – to nie zatrzyma nikogo zdeterminowanego (wynajęty serwer we właściwym kraju jest tani), ale usuwa około 98 % szumu tła, więc pozostałe próby naprawdę się wyróżniają.
2. SSH
Tylko klucze, żadnych haseł – przypięte w snippecie konfiguracji, który sortuje się przed wszystkim, co podrzuci obraz chmurowy, po tym jak przyłapałem obraz od dostawcy na cichym ponownym włączaniu logowania hasłem. Do tego sshd działa w sandboxie systemd, który dziedziczy każda sesja: żadnego ładowania modułów jądra, żadnej zmiany parametrów jądra. Root nadal może to zrobić celowo przez systemd-run, więc to przeszkoda, nie mur – ale klasyczna sekwencja „zaloguj się, załaduj moduł rootkita” zawodzi, a ładowanie modułów i tak trafia do audit logu. I każde interaktywne logowanie wysyła mi w ciągu dwóch minut krótkiego maila – wiem, kiedy to byłem ja.
3. Automatyczne blokowanie
fail2ban czyta log SSH i access log serwera WWW i banuje adresy, które zgadują hasła, skanują w poszukiwaniu znanych plików albo walą w strony logowania. Recydywiści dostają bana na znacznie dłużej. Bany trafiają prosto do firewalla, a watchdog restartuje fail2ban, jeśli kiedykolwiek znowu padnie.
4. Serwer WWW
Tylko TLS, ze ścisłymi nagłówkami bezpieczeństwa. Adresy logowania mają rate limit. Ścieżki, które atakujący uwielbiają – pliki konfiguracyjne, .env, .git, XML-RPC WordPressa – są blokowane, zanim w ogóle dotrą do PHP, a WordPress nie wylicza już nazw użytkowników przez REST API.
5. Kontenery
Aplikacje działają w Kubernetesie (K3s). NetworkPolicies decydują, który pod może rozmawiać z którym – przejęty WordPress nie może po prostu łączyć się, z czym chce. Admission policy dopuszcza tylko obrazy kontenerów z zatwierdzonych rejestrów, tokeny service accountów nie są montowane tam, gdzie nie są potrzebne, a SELinux jest w trybie enforcing, więc kontener może pisać tylko do katalogów wprost dla niego oznaczonych. Do tego każdy kontener działa bez żadnych Linux capabilities, bez eskalacji uprawnień i na systemie plików tylko do odczytu – a tam, gdzie obraz działał jako root bez potrzeby, teraz działa jako nieuprzywilejowany użytkownik.
6. Same aplikacje
WordPress co noc aktualizuje core, pluginy, motywy i tłumaczenia – najpierw z backupem bazy, a potem ze sprawdzeniem, czy strona wciąż odpowiada. Nieużywane pluginy i motywy są usuwane, a nie tylko dezaktywowane, bo zdezaktywowany kod wciąż jest osiągalny. Nextcloud wymusza politykę haseł i spowalnia próby brute force; konta administratorów używają uwierzytelniania dwuskładnikowego.
7. Wykrywanie
Zapobieganie w końcu zawodzi; wykrywanie to sposób, żeby się o tym dowiedzieć. AIDE co noc sprawdza, czy zmieniły się pliki systemowe, rkhunter szuka rootkitów, ClamAV skanuje przesłane pliki, auditd pilnuje plików tożsamości, sudo i sekretów klastra, a watchdog (Monit) wysyła mi maila, gdy usługa, firewall, certyfikat albo backup nie są w stanie, w jakim powinny być. Wszystkie milczą, dopóki wszystko jest w porządku – więc każdy mail coś znaczy.
8. Odtwarzanie
Ostatnia warstwa to ta, której masz nadzieję nigdy nie potrzebować. Backupy są ściągane przez maszynę w domu, a nie wypychane przez serwery – przejęty serwer nie ma danych dostępowych, żeby do nich dotrzeć – i przechowywane z 365-dniową historią (30 dni do 21 października 2026), więc nawet coś, co przez tydzień pozostało niezauważone, da się cofnąć.
9. Proces
Wszystko powyżej konfiguruje Ansible z repozytorium Git – co czyni repozytorium częścią powierzchni ataku. Sekrety żyją tylko w zaszyfrowanym vaulcie, który nigdy nie dotyka Gita. Każdy commit przechodzi przez linter i secret scanner. Wersje są przypięte, aktualizacje przychodzą jako przejrzane pull requesty, a każda zmiana jest uruchamiana jako dry run na prawdziwych serwerach, zanim zostanie uruchomiona naprawdę.
🕵️ Myśleć jak atakujący
Teraz niewygodna część. Mój kod Ansible jest publiczny, podobnie jak kilka wpisów o tym, jak zbudowane są te serwery. Zapytałem więc Claude’a: wiesz to wszystko – od czego byś zaczął?
Odpowiedź nie brzmiała „od firewalla” ani „od SSH”. Była dużo bardziej przyziemna:
- Aplikacje. Plugin albo aplikacja ze świeżą podatnością to zdecydowanie najbardziej prawdopodobna droga do środka. Nocne aktualizacje zmniejszają to okno; nie mogą go zamknąć.
- Ludzie. Jeden z serwerów Nextcloud ma ponad sto kont. Jedno powtórnie użyte hasło albo jeden przekonujący mail phishingowy pokonuje wszystkie techniczne warstwy powyżej – bez żadnego exploita.
- Łańcuch dostaw. Kto kontroluje moje konto Git albo mój komputer administracyjny, nie musi w ogóle atakować serwerów: sam wdrożyłbym jego kod.
- Zapomniane rzeczy. Konta, których nikt już nie używa, udostępnione linki bez daty wygaśnięcia, stare ustawienia, które wciąż drzemią w bazie danych.
Lekcja: gdy techniczne podstawy są już na miejscu, słabe punkty przesuwają się tam, gdzie są ludzie i procesy.
🔑 Publiczny projekt, tajne klucze
Co rodzi oczywiste pytanie: czy publikowanie tego wszystkiego nie jest lekkomyślne? Kryptografowie odpowiedzieli na to w 1883 roku. Zasada Kerckhoffsa mówi, że system musi pozostać bezpieczny, nawet jeśli wszystko o nim jest jawne – poza kluczem. Tak działa każde szyfrowanie, którego dziś używasz: algorytmy są opublikowane, badane i atakowane przez ekspertów z całego świata, a pozostają bezpieczne, bo tajny pozostaje klucz.
Moje serwery idą za tą samą myślą. Wiedza, że SSH przyjmuje tylko klucze, na którym porcie, z jakiego kraju, za jakimi regułami firewalla, nie przybliża nikogo ani o krok bez klucza prywatnego. Wiedza, że konfiguracja mieszka w vaulcie Ansible, nic nie daje bez hasła do vaulta. Wiedza, że administratorzy używają uwierzytelniania dwuskładnikowego, nic nie daje bez telefonu. Projekt jest publiczny; klucze nigdy nie opuszczają miejsc, do których należą.
Odwrotność – bezpieczeństwo, które działa tylko, dopóki nikt nie wie, jak działa – jest krucha: jeden wyciekły dokument, jeden ciekawski insider i po wszystkim. Ukrywanie szczegółów nadal może kosztować atakującego czas, ale tylko jako warstwa dodatkowa, nigdy jako fundament. Jedyna rzecz, której nie wolno publikować, to lista luk, które nie są jeszcze załatane.
I jeszcze jedno, dla każdego, kto czyta to w złych zamiarach: nie każda warstwa jest opisana w tym wpisie. Kilka zabezpieczeń i potykaczy na tych serwerach celowo pominąłem – dowiesz się o nich dopiero wtedy, gdy je uruchomisz.
🔧 Co zmieniłem po tej rozmowie
- Uwierzytelnianie dwuskładnikowe dla każdego konta administratora na obu serwerach Nextcloud i na blogu – z wydrukowanymi kodami zapasowymi i świadomością, że przez SSH zawsze można je z powrotem wyłączyć, jeśli zginie telefon.
- Polityka haseł na obu serwerach Nextcloud: co najmniej 12 znaków, żadnych bardzo popularnych haseł i żadnych haseł, które pojawiły się w znanych wyciekach danych. Ta ostatnia kontrola używa k-anonymity: serwer opuszcza tylko pięć pierwszych znaków hasha hasła.
- Nieaktywne konta wyłączone: wszyscy, którzy nie logowali się od ponad roku, plus konta, które nigdy się nie zalogowały – w sumie trzydzieści, w tym nieużywany drugi administrator. Ich dane zostają; konta można włączyć z powrotem w kilka sekund.
- Publiczne linki do przesyłania wygasają, zamiast zostawać otwarte na zawsze.
- Alarm logowania: każde interaktywne logowanie przez SSH wywołuje teraz maila.
- Mniej procesów root w kontenerach: usługi, które bez dobrego powodu działały jako root, działają teraz jako nieuprzywilejowani użytkownicy.
- Trzy miejsca, w których hasło mogło trafić do logu – tylko przy diffie albo komunikacie błędu, ale jednak – są teraz ukryte.
I jeden szczery błąd. Włączenie polityki haseł na większym Nextcloudzie obudziło ustawienie pozostałe po starym serwerze: hasła wygasają po 300 dniach. Przez kilka minut każde starsze hasło liczyło się jako wygasłe – łącznie z moim. To ustawienie jest teraz wprost przypięte, a ja nauczyłem się czytać istniejącą konfigurację aplikacji, zanim ją włączę.
🤝 Warstwa organizacyjna
Nie wszystko da się rozwiązać plikiem konfiguracyjnym:
- Poinformuj użytkowników. Krótka notka o menedżerach haseł, uwierzytelnianiu dwuskładnikowym i phishingu („Nextcloud nigdy nie poprosi cię o hasło mailem”) chroni bardziej niż jakiekolwiek ustawienie serwera.
- Zaplanuj swoją niedostępność. Kto może przejąć, jeśli ja nie mogę? Gdzie są kody odzyskiwania i hasło do vaulta – na papierze, w zaklejonej kopercie, nie tylko w mojej głowie?
- Zaglądaj regularnie. Krótka comiesięczna kontrola: nowe konta administratorów, otwarte linki udostępniania, cokolwiek dziwnego w logach audytu i banów.
🎯 Podsumowanie
Żadna z tych warstw sama w sobie nie robi wrażenia i każdą da się jakoś obejść. Razem zamieniają „jeden błąd i koniec” w „kilka błędów, każdy z nich zauważony”. Na tym polega cała idea Defence in Depth – a spojrzenie atakującego pokazało mi, że kolejne warstwy to nie więcej reguł firewalla, tylko konta, nawyki i maszyny, z których administruję.
