Ansible Tour, część 4: Nextcloud – Collabora, push, baza danych na hoście i occ, rola po roli
Część 4 Ansible Tour: po co istnieje każdy element Nextcloud, jak jest wdrażany na K3s, konfigurowany przez occ i bezpiecznie aktualizowany.

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands
Część 4 Ansible Tour. Po blogu w części 3 przychodzi kolej na drugą aplikację: Nextcloud. Seria opisuje wydanie v3.3.0, a późniejsze zmiany są dopisane jako aktualizacje. To, co jest takie samo jak w blogu, wspominam tylko krótko; nacisk leży na tym, co jest inne.
Nextcloud to chmura plików: pliki, kalendarze, kontakty, foldery zespołowe i – z Collabora – dokumenty edytowane wspólnie w przeglądarce. Działa na dwóch z trzech serwerów, dla grup o bardzo różnej wielkości, z tym samym kodem i innymi wartościami w inventory. Pracę dzielą między siebie next_mariadb i next_redis (baza danych i cache na hoście), next_k3s_deploy (Nextcloud, Collabora i usługa push jako obiekty Kubernetesa), next_config (ustawienia Nextclouda) oraz nextcloud_verify, plus playbook aktualizacji.
Spis treści
🏗️ Co działa i dlaczego
Żądanie idzie tą samą drogą co w blogu: ingress, sidecar nginx, PHP-FPM w jednym podzie. Wszystko dookoła jest inne:
- Dwa osobne katalogi na hoście na aplikację i na dane użytkowników. Nowy obraz zastępuje pliki aplikacji, pliki użytkowników zostają tam, gdzie są, i mają osobny backup.
- MariaDB i Redis na hoście, nie w klastrze. Baza danych to najcięższy i najcenniejszy komponent; na hoście dostaje pełny sandbox systemd, własną domenę SELinux i żadnej warstwy wolumenów między danymi a dyskiem. Redis trzyma blokady plików: dwa klienty synchronizacji, które zapisują ten sam plik w tej samej chwili, nie mogą go uszkodzić.
- Collabora Online, pakiet biurowy działający na serwerze i wyświetlany w przeglądarce. Nextcloud i Collabora rozmawiają przez WOPI: edytor prosi serwer plików o plik i o zapisanie wersji, podpisując to kluczem.
- notify_push utrzymuje otwarte połączenie WebSocket z klientami i zgłasza zmiany. Bez niego każdy klient pyta co trzydzieści sekund.
- CronJob co pięć minut uruchamia zadania w tle; podglądy generuje z wyprzedzeniem aplikacja, zamiast przy pierwszym kliknięciu.
🗄️ next_mariadb i next_redis: usługi na hoście
MariaDB dostaje sandbox systemd, zanim uruchomi się po raz pierwszy. Dlatego rola przeładowuje systemd bezpośrednio, a nie przez handler: handler wykonałby się na końcu playa, a na świeżym serwerze baza wystartowałaby najpierw bez sandboxa. Ten sandbox był też sceną najważniejszego błędu we wrześniu: NoNewPrivileges nie pozwolił MariaDB wejść do jej domeny SELinux i baza przez pięć tygodni działała bez ograniczeń, choć SELinux był w trybie enforcing. Tę historię opowiada deep dive o MariaDB. Od 16 października 2026 MariaDB ma własny /tmp w RAM; nie wolno go łączyć z PrivateTmp=yes, bo inaczej po cichu wygrywa katalog na dysku.
Dwie mniejsze historie pokazują, jak ciche potrafią być błędy. Slow query log potrzebuje katalogu, którego MariaDB sama nie tworzy; bez niego baza działała z po cichu wyłączonym slow logiem – diagnostyka, która wyglądała na włączoną i niczego nie zbierała. A użytkownik exportera przy każdym uruchomieniu dostawał swoje uprawnienie od nowa, bo MariaDB zgłasza REPLICATION CLIENT pod nowszą nazwą BINLOG MONITOR, a rola pytała o starą.
Użytkownik bazy danych Nextclouda może logować się tylko z sieci podów. Nawet przy błędzie w firewallu MariaDB odrzuciłaby to logowanie z każdego innego miejsca.
Redis nasłuchuje na adresie hosta, żeby pody mogły się do niego dostać. Na początku między internetem a Redisem stała tylko jedna reguła firewalla – a to, że warstwa ochrony pada po cichu, nie jest tu teorią: fail2ban leżał kiedyś na blogu martwy przez dwa dni i nikt tego nie zauważył. Dlatego Redis ma hasło, które trafia do Nextclouda przez secret. Od 26 października 2026 Redis pochodzi ze strumienia modułu AppStream redis:7 zamiast domyślnej w EL9 wersji 6.2.
Wniosek: bazę danych łatwo uruchomić, a trudno porządnie ograniczyć. Po każdym hardeningu ps -eZ pokazuje, czy nadal działa w swojej domenie.
🚀 next_k3s_deploy: Nextcloud, Collabora i push
Ta sama struktura co w blogu, z jedną różnicą w zachowaniu: czeka tylko wtedy, gdy obiekt naprawdę się zmienił. Jak pod dociera do bazy danych poza klastrem? Przez service bez selektora podów i ręcznie wypełniony obiekt Endpoints, który wskazuje na host. Dla Nextclouda mariadb i redis są wtedy zwykłymi nazwami w klastrze.
Pod Nextclouda instaluje się sam ze zmiennych środowiskowych przy pierwszym starcie na pustej bazie. Ważne w eksploatacji: te wartości są czytane tylko ten jeden raz. Potem dane logowania są w config.php, a sama zmiana secretu niczego nie zmienia. Przy nowej wersji głównej entrypoint wykonuje upgrade, zanim wystartuje PHP-FPM; może to potrwać kilka minut, więc startup probe daje dziesięć minut, zanim wkroczy liveness probe. Dla uploadów do 2 GB muszą do siebie pasować trzy liczby: limit PHP, limit w sidecarze nginx i ten na ingressie. Szablon mówi o tym dokładnie tam, gdzie te wartości są ustawiane.
Własne ustawienia przychodzą jako custom.config.php z ConfigMapy, obok config.php Nextclouda: język, czas życia sesji, cache i blokady, podglądy, trusted proxy. Późniejsze pliki konfiguracyjne wygrywają, więc wartość ustawiona tutaj nie może się rozjechać przez interfejs WWW. Cache bytecode’u dostaje 256 MB i miejsce na 20 000 plików: ze wszystkimi aplikacjami instalacja ma do 17 800 plików PHP, a stary limit 10 000 sprawiał, że część z nich była kompilowana od nowa przy każdym żądaniu.
Od 26 października 2026 pod Nextclouda jest wymieniany bez przestoju, dopóki obraz pozostaje ten sam – przy zmianach konfiguracji i przebudowach tego samego taga. Gdy obraz się zmienia, zostaje przy Recreate, bo entrypoint kopiuje wtedy nowy kod i wykonuje upgrade; w tym czasie żaden stary pod nie może serwować z tego samego katalogu. Rola decyduje o tym przy każdym uruchomieniu i potem przełącza z powrotem na rolling update.
Collabora podpisuje każde żądanie WOPI kluczem, który Nextcloud weryfikuje. Obecny obraz nie tworzy już tego klucza sam; działał bez niego, a Nextcloud nie mógł sprawdzić, czy żądania naprawdę pochodzą od Collabory. Rola tworzy go raz i przekazuje z openssl prosto do secretu – klucz prywatny nigdy nie dotyka dysku. Collabora to jedyny kontener, który nie porzuca wszystkich capabilities: dla każdego dokumentu buduje własny sandbox i potrzebuje do tego uprawnień, które zgadywanie na podstawie dokumentacji mogłoby zepsuć tak, że wyszłoby to dopiero, gdy użytkownik otworzy plik. Jej probe’y pytają o stronę o rozmiarze dwóch bajtów zamiast 43-kilobajtowego discovery document: kubelet zamyka połączenie po 10 KB, a Collabora logowała każde takie zamknięcie jako dwa błędy. Na większym serwerze Collabora może od 26 października 2026 używać sześciu z ośmiu rdzeni; przy generowaniu podglądów dobijała do starego limitu czterech.
Reguła sieciowa ma w Nextcloud inny cel niż w blogu. Collabora przetwarza dowolne dokumenty wgrywane przez użytkowników – bardziej prawdopodobny punkt wejścia niż większość kodu PHP – i nie ma żadnego powodu, by kiedykolwiek rozmawiać z MariaDB czy Redisem. Reguła pozwala jej więc tylko na żądania z ingressu i Nextclouda, DNS oraz callbacki WOPI na porcie 443 hosta, wyraźnie nie na 3306 i 6379 pod tym samym adresem.
Ingress i logowanie. Ta sama struktura mastera i minionów co w blogu, z minionem dla /push/, który niesie nagłówki WebSocket. Jego nazwa ma znaczenie: controller sortuje lokacje z regexami według nazwy ingressu, a przez złą nazwę przy pierwszym rolloucie jako pierwsza odpowiadała trasa catch-all Nextclouda. 26 października 2026 okazało się też, że rate limit znał tylko /login – a Nextcloud wysyła swój formularz na /index.php/login. Od lipca ani rate limit, ani filtr fail2ban nie widziały ani jednego prawdziwego logowania; teraz oba znają obie ścieżki.
Aplikacje i push. Inventory wymienia przy aplikacjach tylko świadome odstępstwa: które pozostają wymuszenie wyłączone, a które mają być włączone. Jeśli aplikacja po upgradzie wersji głównej nie ma jeszcze zgodnej wersji, zostaje wyłączona, a rola zgłasza dokładnie, która – zamiast przerywać przy pierwszym błędzie. Binarka notify_push przychodzi razem z aplikacją; jej wersja jest więc annotation w szablonie poda, żeby aktualizacja aplikacji ponownie rolloutowała poda, a binarka i aplikacja nigdy się nie rozjechały.
Wniosek: ścieżka, którą uważasz za stronę logowania, nie musi być tą, której używa aplikacja. Testuj reguły ochronne tym, co przeglądarka naprawdę wysyła.
⚙️ next_config: czytaj, porównaj, ustaw
Ustawienia Nextclouda ustawia się przez occ, według jednego wzorca: odczytaj bieżącą wartość, porównaj z pożądaną, zapisz tylko przy różnicy. Uruchomienie bez zmian niczego nie zgłasza, a wartość, którą ktoś zmienił w interfejsie WWW, zostaje przywrócona i pojawia się jako zmiana. Dzięki temu drift check ma sens także dla ustawień aplikacji, nie tylko dla plików. Ustawienia poczty były kiedyś przy każdym uruchomieniu nadpisywane, wszystkie dziewięć, a mimo to zgłaszały „ok” – zmienione hasło SMTP nigdy nie wychodziło na jaw.
Najbardziej pouczającym plikiem roli jest polityka haseł: co najmniej 12 znaków i sprawdzenie na liście znanych wycieków, przy którym serwer opuszcza tylko pierwszych pięć znaków hasha. Gdy aplikację włączono na jednym z serwerów, zablokowany został każdy użytkownik z hasłem starszym niż 300 dni, łącznie z adminem. Ustawienie ze starego serwera leżało niezauważone w bazie, aż włączono aplikację, która je czyta. Od tamtej pory rola ustawia jawnie każdy klucz polityki, także te, które mają być wyłączone.
Wniosek: zanim włączysz aplikację, sprawdź, jaką konfigurację już ma. Po migracji często jest tam więcej, niż myślisz.
🔄 nextcloud-update.yml: aktualizacja z rozwagą
Chmura plików, od której ludzie zależą, zasługuje na ostrożną aktualizację. Playbook odmawia działania bez --limit i na instancji, która nie jest zdrowa – w trybie konserwacji albo z oczekującym upgradem bazy. Potem restartuje tylko te deploymenty, których obraz został upstream przebudowany, wykonuje occ upgrade i aktualizacje aplikacji, a następnie restartuje poda drugi raz. Powód: Nextcloud działa z opcache.validate_timestamps=0, więc PHP nigdy nie sprawdza, czy plik się zmienił. Bez tego restartu dalej działałby stary kod – także bez nowych poprawek bezpieczeństwa.
Jeśli coś się nie uda, część rescue pokazuje status, pody i koniec nextcloud.log i podejmuje ostrożną decyzję: wychodzi z trybu konserwacji tylko wtedy, gdy sam upgrade się zakończył. W przeciwnym razie użytkownicy trafiliby na w połowie zaktualizowaną instancję.
Wniosek: cache, który nigdy nie sprawdza plików ponownie, jest szybki i wymaga restartu po każdej aktualizacji kodu. To należy do procedury aktualizacji, nie do czyjejś pamięci.
🛠️ W eksploatacji
- Aktualizacje:
ansible-playbook nextcloud-update.yml --limit <host>, najpierw z--check. Nowa wersja główna to nowy tag obrazu wversions.ymli pełne uruchomienie – zawsze jedna wersja główna naraz, z release notes i wcześniejszym snapshotem. - „Nie udało się załadować Office”, ponowna próba działa: krótka czkawka między przeglądarką, Collaborą a Nextcloudem. Jeśli zdarza się często, Collabora potrzebuje więcej wstępnie uruchomionych procesów albo więcej pamięci.
- Tryb konserwacji po nieudanej aktualizacji: najpierw
occ status; jeśli upgrade czeka, uruchomocc upgradei przeczytaj wynik, dopiero potem wyłącz tryb konserwacji. - Użytkownicy zablokowani przez politykę haseł:
occ config:app:get password_policy expirationmusi wynosić 0. - Dysk się zapełnia: alert przychodzi przy 80 procentach. Kosz trzyma 180 dni; podglądy można wygenerować od nowa i sprzątać przez
occ preview:cleanup, nigdy przezrm.
🎯 Wnioski z części 4
- To, co cenne, idzie na host, to, co wymienialne – do klastra; a service bez selektora daje usługom na hoście nazwę w klastrze.
- Wartości z pierwszej instalacji są czytane tylko raz; potem obowiązuje
config.php. - Reguła sieciowa podąża za najbardziej prawdopodobnym punktem wejścia, tutaj Collaborą.
- Czytaj, porównaj, ustaw – także dla ustawień aplikacji, żeby drift check je widział.
- Zanim włączysz aplikację, przeczytaj jej istniejącą konfigurację.
🧭 Dokąd tour zmierza dalej
Częścią 4 obie aplikacje są omówione. Część 5 zbiera wszystkie role bezpieczeństwa w jednym miejscu, część 6 – monitoring. Technologię pod tą częścią objaśnia deep dive o Nextcloud.
