Deep Dive: tuning wydajności z pomiarami – co zmieniło się 16 października 2026, a co nie
Tuning bez liczb to zgadywanie. Jedna runda tuningu na trzech serwerach: co zmierzono, co zmieniono, co celowo zostawiono w spokoju, jak metryki potem to potwierdziły – i jeden błąd pomiaru, który doprowadziłby do złej zmiany.

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands
Deep Dive z serii wokół Ansible Tour. Tour objaśnia role, deep dive’y – technikę pod spodem: jak działa, dlaczego jest tu używana właśnie tak i co po drodze poszło nie tak.
16 października 2026 trzy serwery przeszły jedną rundę tuningu: blog i dwa serwery Nextcloud. Żaden z nich nie był wolny. Pytanie było inne: na wszystkich trzech była wolna pamięć – gdzie naprawdę by pomogła, a gdzie tylko wyglądałaby na zajętą? Ten wpis przechodzi przez metodę, każdą zmianę z liczbą, która za nią stoi, rzeczy celowo zostawione w spokoju i to, co pomiary mówią cztery dni później. Na końcu jest aktualizacja z 26 października: co się od tego czasu zmieniło – i mój własny błąd.
Spis treści
🧭 Metoda
- Szczyty z siedmiu dni, nie migawki. Rzut oka na
toppokazuje jeden moment. Prometheus trzyma 30 dni próbek co 15 sekund;max_over_time(…[7d])daje najgorszą minutę tygodnia, a to ją muszą przetrwać limity. - Liczenie zamiast założeń. Ile jest plików PHP, ile tymczasowych tabel dziennie trafia na dysk, ile instancji inotify jest w użyciu – każde to jedno polecenie.
- Jeden powód na zmianę. Każde ustawienie poniżej ma obok pomiar. Ustawień bez pomiaru nie ruszano.
- Przed i po. Te same zapytania ponownie po wdrożeniu, plus metryki kontenerów, które pokazują, czy limit nie jest teraz za ciasny.
Zasoby i co z nich odczytać
| Zasób | Metryka | Pułapka |
|---|---|---|
| CPU | użycie na kontener względem jego limitu; throttling CFS | Kontener może być dławiony, gdy host jest bezczynny – wąskim gardłem jest limit, nie maszyna. |
| Pamięć | working set względem limitu | „Used” zawiera page cache; wolny RAM nie jest zmarnowany, Linux używa go na pliki. |
| Pamięć workerów | PSS zamiast RSS | RSS liczy pamięć współdzieloną (OPcache) w każdym procesie i zawyża tu pięciokrotnie. |
| Kolejki | listen queue FPM, osiągnięte max_children | Zerowa kolejka oznacza wystarczająco workerów – więcej kosztowałoby tylko pamięć. |
| Limity jądra | instancje i watche inotify, deskryptory plików | Zawodzą z dziwnymi błędami („too many open files”) dużo wcześniej, niż cokolwiek wygląda na pełne. |
Wniosek: limit musi przetrwać najgorszą minutę tygodnia, a nie moment, w którym akurat patrzysz.
🛡️ Po co się trudzić, skoro nic nie jest wolne
- Limity tanio podnieść, zanim ugryzą, a drogo zdiagnozować potem, gdy objawem jest klient synchronizacji, który raz w tygodniu się zawiesza.
- Ustawienia domyślne to czyjeś zgadywanie. Dwa z nich okazały się dla Nextcloud błędne czterokrotnie.
- Wiedza, czego nie zmieniać, to połowa wyniku: większe bufory w złym miejscu tylko przesuwają wąskie gardło albo je ukrywają.
🔧 Co zmieniono
| Obszar | Zmierzono | Zmieniono na | Gdzie |
|---|---|---|---|
| Workery PHP-FPM (Nextcloud) | szczyt 17 z 20 i 10 z 12 zajętych naraz | 30 i 20 workerów; limity kontenerów 6 i 5 GiB | zmienne hosta |
| OPcache (Nextcloud) | 15 500 i 17 800 plików PHP; limit 10 000 = 16 229 slotów | 256 MB, 20 000 plików (32 531 slotów) | config map PHP |
| APCu (Nextcloud) | domyślnie w PHP 32 MB, jeden segment dla wszystkich workerów | 128 MB | config map PHP |
| Pliki tymczasowe MariaDB | 2000–3500 tymczasowych tabel dziennie na dysku | /tmp jako tmpfs (host: 4 GB, pod bloga: 512 MiB) | unit MariaDB / pod |
| Collabora | „office failed to load” przy zimnym starcie | 10 i 6 uruchomionych z góry procesów dokumentów | zmienne hosta |
| Zawieszone żądania PHP | brak jakiegokolwiek limitu czasu rzeczywistego | request_terminate_timeout 300 s blog / 3600 s Nextcloud | pula FPM |
| Jądro: inotify | domyślnie 128 instancji na użytkownika; root używał już 63 | 8192 instancje, 524 288 watchy | common_sysctl |
| Jądro: write-back | dirty pages zapisywane przy 10 / 30 % RAM | 5 / 10 % | common_sysctl |
Dlaczego te, a nie inne
- Workery: 17 z 20 to 85 % w szczycie – następne pracowite popołudnie ustawiłoby kolejkę. Limity kontenerów poszły za pulami, nie odwrotnie: PSS na workera razy
max_children, plus OPcache i APCu, z zapasem. - OPcache: na mniejszym serwerze Nextcloud 1500 plików nigdy się nie mieściło i było kompilowanych przy każdym żądaniu. Decyduje o tym liczba plików, nie przeczucie.
- Tymczasowe tabele z kolumnami TEXT nigdy nie mogą użyć memory engine, więc tuning
tmp_table_sizenic by nie zmienił. Przeniesienie do RAM katalogu, do którego są zapisywane – owszem. Jedna pułapka po drodze: w połączeniu zPrivateTmp=yeswygrywa prywatny katalog systemd na dysku, a tmpfs jest po cichu ignorowany – znalezione przez testy zsystemd-run, nie przez czytanie. A w podzie bloga wolumen w pamięci liczy się do limitu pamięci kontenera, który dlatego wzrósł z 768 MiB do 1280 MiB. - inotify: K3s, containerd i każdy pod z file watcherem biorą instancje jako root. 63 ze 128 to dziś w porządku, a po kilku kolejnych podach – tajemniczy błąd.
- Write-back przy 10 % zamiast 30 % z 23 GB oznacza najwyżej 2,3 GB niezapisanych danych zamiast 7 GB – krótsze przestoje, gdy jądro w końcu musi zapisać, i mniej utraconych danych przy twardym crashu.
tuned i sysctl: kto wygrywa
AlmaLinux uruchamia tuned z profilem virtual-guest, który sam ustawia vm.dirty_ratio = 30. Nasze 10 to wartość zgłaszana przez jądro, bo tuned ponownie stosuje /etc/sysctl.d/ po własnym profilu (reapply_sysctl = 1, domyślnie). Bez tego profil po cichu cofałby ustawienie przy każdym starcie. Sprawdzenie aktywnej wartości przez sysctl -n po restarcie to jedyny wiarygodny dowód.
Wniosek: każda zmiana potrzebuje liczby, która ją uzasadnia. Tam, gdzie jej nie było, ustawienie zostało, jak było.
🧊 Co celowo zostawiono w spokoju
| Obszar | Zmierzono | Dlaczego nie |
|---|---|---|
| Buffer pool InnoDB | trafienia > 99,8 %, pule większe niż dane (2 GB na 344 MB) | Więcej pamięci nie poprawi cache’u, który już mieści wszystko. |
| Redis | 1–1,5 MB w użyciu | Nic do zyskania. |
| PHP-FPM bloga | szczyt 6 z 12 workerów, kolejka najwyżej 1 | Pula była wystarczająco duża. |
| OPcache bloga | ~4600 plików PHP, limit 10 000 | Mieści się. |
| Połączenia MariaDB | szczyt 15 z 50 | Mnóstwo miejsca. |
Wolna pamięć, której nic nie używa, też nie jest stracona: Linux wypełnia ją cache’em plików, a to dokładnie to, czego chce serwer plików.
Wniosek: więcej pamięci dla cache’u, który już mieści wszystko, niczego nie poprawia. Wiedza, czego nie zmieniać, to połowa pracy.
📊 Cztery dni później
| Blog | Nextcloud A | Nextcloud B | |
|---|---|---|---|
| Szczyt aktywnych workerów PHP (7 dni) | 8 z 12 | 13 z 30 | 9 z 20 |
Osiągnięte max_children | 0 | 0 | 0 |
| Szczyt pamięci kontenera / limit | 538 MiB / 1 GiB | 763 MiB / 6 GiB | 277 MiB / 5 GiB |
| Zdławione okresy CPU | 2,1 % | 2,2 % | 0,2 % |
| Wolne żądania PHP (> 5 s) | 0 | 0 | 0 |
| Wolne zapytania do bazy (> 1 s) | 0 | 0 | 0 |
| Dostępna pamięć na hoście | 5,0 z 7,5 GB | 19 z 23 GB | 8,5 z 11,4 GB |
Żadna pula nie zbliżyła się do limitu, żaden kontener do limitu pamięci, throttling zostaje w niskich jednocyfrowych wartościach, a hosty wciąż mają większość pamięci wolnej. Zmiany kosztowały niewiele i usunęły trzy realne sufity – workery, sloty bytecode’u, limit czasu rzeczywistego – zanim ktokolwiek w nie uderzył.
Błąd pomiaru
Przy zbieraniu powyższych liczb pierwsze zapytanie dla kontenera PHP bloga zwróciło szczyt 940 MiB przy limicie 1 GiB – co od razu wołałoby o wyższy limit. Zapytanie sumowało wszystkie serie kontenera: podczas rolloutu stary i nowy pod istnieją jednocześnie, a tuż po restarcie kontenera cAdvisor przez chwilę zgłasza stary i nowy cgroup. Szczyt pojedynczego poda wynosił 538 MiB. Sumowanie po podzie albo branie maksimum na pod to poprawny odczyt; zwykłe sum po nazwie kontenera dodaje rzeczy, które nigdy nie istniały w tym samym momencie w jednym procesie.
🔄 Aktualizacja, 26 października 2026
Dziesięć dni później przyszły cztery kolejne zmiany, każda znów z pomiarem za sobą:
- Kontener PHP bloga: 1 → 1,5 GiB. Nie dlatego, że brakowało pamięci. Najpierw podzieliłem pamięć kontenera przez liczbę działających workerów, wyszło mi 90–130 MB na workera i uznałem, że 1 GiB to za mało na pełną pulę 12. To był powyższy błąd pomiaru w innej postaci: pamięć kontenera obejmuje współdzielony segment OPcache i page cache. Mierzony przez PSS worker potrzebuje 20–26 MB, pełna pula około 0,5 GB. Wyższy limit i tak został, bo pojedynczy upload z przetwarzaniem obrazu może zużyć do
memory_limit = 512M. - Collabora na większym serwerze Nextcloud: 4 → 6 rdzeni. Podczas generowania podglądów szczyt wynosił 3,94 rdzenia – tuż przy limicie. Serwer ma osiem rdzeni.
- Dwa wczesne ostrzeżenia dla PHP-FPM: mail, gdy ponad 80 % workerów jest zajętych przez pięć minut, i drugi, gdy tylko zostanie osiągnięte
max_children. - Blog działa na PHP 8.5, tak jak dwa serwery Nextcloud.
🆘 Ściąga: objaw → polecenie
Krótka wersja tego artykułu na chwilę, gdy coś jest nie tak. Uruchamiaj na hoście jako root; <…> to placeholdery.
| Objaw | Polecenie |
|---|---|
| Czy podowi brakuje pamięci? | max_over_time(max by (pod) (container_memory_working_set_bytes{container="<c>"})[7d:1m]) |
| Czy podowi brakuje CPU (throttled)? | sum(increase(container_cpu_cfs_throttled_periods_total{container="<c>"}[7d]))/ sum(increase(container_cpu_cfs_periods_total{container="<c>"}[7d])) |
| Czy jest dość workerów PHP? | max_over_time(sum(phpfpm_active_processes)[7d:1m])max_over_time(max(phpfpm_listen_queue)[7d:1m]) |
| Czy coś zostało zabite z braku pamięci? | journalctl -k | grep -i "out of memory"Loki: {job="journal", transport="kernel"} |= "oom" |
| Co zostało hostowi? | free -h; uptime; df -h /k3s kubectl top pods -A |
| Gdzie patrzeć najpierw | # Grafana: dashboard "Container-Ressourcen" (limits, throttling, OOM kills) |
🎯 Wnioski
- Decyduje szczyt z tygodnia, nie moment.
- Każde ustawienie dostaje pomiar, na którym się opiera.
- Pamięć na proces mierzy się przez PSS. RSS i „pamięć kontenera podzielona przez procesy” liczą pamięć współdzieloną wielokrotnie.
- Agreguj metryki kontenerów po podzie, nie po nazwie kontenera: podczas rolloutu istnieją dwa pody.
- To, czy ustawienie jądra działa, pokazuje
sysctl -npo restarcie – nie plik konfiguracyjny.
⚖️ Alternatywy – i dlaczego najpierw mierzyć
| Podejście | Mocna strona | Słaba strona |
|---|---|---|
| Tuning według checklisty | Szybko, bez narzędzi | Zmienia to, czego potrzebował autor listy, a nie ten serwer. |
| Większa maszyna | Zawsze trochę pomaga | Ukrywa sufit zamiast go przesunąć; kosztuje co miesiąc. |
| Komercyjne narzędzia APM | Trace’y aż do pojedynczej funkcji | Koszty, agent w każdym kontenerze i przesada przy tych obciążeniach. |
| Zmierzyć, potem zmienić jedną rzecz | Każda zmiana ma powód i kontrolę | Wymaga metryk, które już istnieją – dlatego one były pierwsze. |
Najcenniejszym wynikiem dnia nie było ustawienie, tylko lista: osiem zmian, każda z liczbą, i pięć rzeczy zostawionych w spokoju, każda również z liczbą. Następna runda tuningu zacznie od niej, a jeśli jakaś wartość okaże się błędna, będzie jasne, na czym się opierała.
