AlmaLinux 10 na próbę: mój playbook Nextcloud, dziewięć potknięć i AI, które pracuje, gdy mnie nie ma

Moje serwery Nextcloud jeszcze długo zostaną na AlmaLinux 9. Mimo to chciałem wiedzieć, czego mój playbook potrzebuje dla AlmaLinux 10. Pracę przekazałem Claude, część dnia byłem poza domem i śledziłem postęp przez maile.

Komiks: w niebiesko oświetlonym korytarzu serwerowni wesoły mały robot pracuje przy wózku z monitorem, na którym widać „AlmaLinux 10” z paskiem postępu i zielonymi znacznikami, na szafach rack przyklejone są karteczki „SELinux”, „K3s” i „Valkey”; robot podnosi kciuk, obok śpi mężczyzna odchylony w fotelu biurowym, z nogami na skrzynce, „Zzz” nad głową, z pustym kubkiem w dłoni i komunikatem „37/37 checks passed”

🌐 Także w: English · Deutsch · Français · Español · Italiano · Português · Nederlands

W skrócie: Moje serwery Nextcloud działają na AlmaLinux 9 i tak jeszcze długo zostanie. Mimo to chciałem wiedzieć, czego mój playbook Ansible potrzebuje dla AlmaLinux 10. Zleciłem więc świeżą instalację serwera testowego z AlmaLinux 10.3 i przekazałem pracę Claude. Część dnia byłem poza domem i śledziłem postęp przez maile z przebiegów playbooka. Wynik: dziewięć potknięć, prawie wszystkie w utwardzeniu, a nie w Nextcloud. Dwa najciekawsze: moduły jądra, które przeniesiono do innego pakietu, oraz ścieżki SELinux, w których /run i /var/run zamieniły się rolami. Kod jest w gałęzi el10-support.

Spis treści

🤔 Dlaczego już teraz?

AlmaLinux 9 dostaje poprawki bezpieczeństwa do 2032 roku, więc nie ma pośpiechu. Właśnie dlatego teraz jest dobry moment: mogę spokojnie sprawdzić na maszynie testowej, co musi się zmienić, zamiast robić to kiedyś pod presją czasu.

Dla porządku: Nextcloud, nginx i PHP działają w jednowęzłowym klastrze K3s, MariaDB i Redis bezpośrednio na hoście. Do tego dochodzi sporo utwardzenia: SELinux w trybie enforcing z własnymi modułami polityki dla Prometheusa, Grafany i eksporterów, sandboxing systemd dla bazy danych, nftables, fail2ban, auditd, AIDE, rkhunter i reguły CIS. To właśnie utwardzenie zaczyna trzeszczeć jako pierwsze przy zmianie wersji głównej.

🤖 Pracę przekazałem Claude

Tym razem prawie całą pracę oddałem Claude, AI firmy Anthropic, które pracuje u mnie jako Claude Code bezpośrednio w repozytorium. Moje zasady były krótkie:

  • Tylko serwer testowy. Serwery produkcyjne pozostają nietknięte, nawet z --check.
  • Na AlmaLinux 9 nic nie może się zmienić.
  • Push dopiero wtedy, gdy wszystko jest gotowe, i nic tajnego w repozytorium.

Z tym Claude pracowało samodzielnie: przeanalizowało świeży serwer, uruchomiło playbook, zbadało każdy błąd, dostosowało role i uruchomiło kolejny przebieg. Jako zabezpieczenie Claude utworzyło własny inventory, w którym jest tylko serwer testowy. Nawet zapomniane -l test nie mogłoby dosięgnąć innego hosta.

Część dnia byłem poza domem. Mimo to wiedziałem, co się dzieje: każdy przebieg playbooka wysyła na koniec raport weryfikacji mailem. Na telefonie widziałem, jak przebiegi za każdym razem docierają dalej. Gdy wróciłem do domu, playbook przechodził na AlmaLinux 10 w całości, a gałąź była na GitHubie.

Nie wszystko poszło gładko. Raz Claude na chwilę użyło git stash do porównania lintu, gdy w tle działał przebieg playbooka. Przez około minutę drzewo robocze wróciło do starego stanu. Claude samo to zauważyło, otwarcie zgłosiło, odrzuciło przebieg jako niewiarygodny i powtórzyło go. To taki błąd, który równie dobrze mógłby się przytrafić mnie.

🧭 Najważniejsza decyzja: żadnej kopii projektu

Moim pierwszym pomysłem było skopiować projekt i przerobić kopię na AlmaLinux 10. Claude to odradziło, a ja się zgodziłem. Dwie bazy kodu z ponad 30 rolami oznaczają, że każdą poprawkę bezpieczeństwa trzeba wprowadzać dwa razy. Znam to już z repozytorium mojego bloga, które oddzieliłem od repozytorium Nextcloud. A kopia, której może będę potrzebował dopiero za rok, byłaby wtedy o rok poprawek w tyle.

Zamiast tego jest jeden nowy plik, inventory/group_vars/all/os.yml. Zawiera wszystko, czym różnią się 9 i 10, wyprowadzone z faktów Ansible:

os_el_major: "{{ ansible_facts['distribution_major_version'] | int }}"
os_is_el10: "{{ os_el_major | int >= 10 }}"

nextcloud_kv_name: "{{ 'valkey' if os_is_el10 | bool else 'redis' }}"
nextcloud_mariadb_package: "{{ 'MariaDB-server' if nextcloud_mariadb_community_repo | bool else 'mariadb-server' }}"
os_selinux_run_dir: "{{ '/run' if os_is_el10 | bool else '/var/run' }}"

Role używają już tylko tych nazw. Zasada: na AlmaLinux 9 musi wyjść dokładnie to samo co wcześniej, bajt w bajt. Tam, gdzie plik konfiguracyjny stał się szablonem, Claude porównało wynik dla EL9 ze starym plikiem. Moje serwery produkcyjne niczego nie zauważą.

🧱 Potknięcia w kolejności, w jakiej się pojawiły

1. Nie ma już modułów DNF

AlmaLinux 10 zrezygnował z modułowości. Na 9 mój playbook wyłączał moduł AppStream mariadb i podnosił Redis do wersji 7 przez dnf module switch-to. Na 10 nic z tego nie istnieje. Te kroki działają teraz tylko na 9.

2. Redis nazywa się teraz Valkey

AlmaLinux 10 nie dostarcza już Redis, tylko jego fork Valkey 8.1. Ten sam protokół, ten sam port 6379, pod Nextcloud niczego nie zauważa. Różnią się tylko pakiet, usługa i ścieżki: valkey.service, /etc/valkey/valkey.conf, /var/lib/valkey.

Dobra wiadomość: polityka SELinux etykietuje Valkey typami Redis (redis_t, redis_conf_t, …). Mój mały moduł polityki, który mimo NoNewPrivileges wpuszcza Redis do jego domeny, działa więc bez zmian. Zamiast nowej roli istniejąca rola next_redis dostała zmienne na nazwy i ścieżki.

3. MariaDB: lepiej to, co daje dystrybucja

Na 9 używam repozytorium społeczności MariaDB z serią 10.11. AlmaLinux 10 sam dostarcza dokładnie tę serię. Na 10 biorę więc pakiet z dystrybucji: jedno zewnętrzne repozytorium mniej, a poprawki bezpieczeństwa przychodzą zwykłą drogą przez dnf-automatic.

Pakiet z dystrybucji ma jednak inny unit systemd, który kłócił się z moim sandboxingiem. PrivateTmp=true w unicie po cichu unieważniłoby mój tmpfs o rozmiarze 4 GB dla /tmp. A ProtectSystem=strict robiło /run/mariadb tylko do odczytu, a tam baza trzyma swój plik PID. Mały drop-in tylko dla AlmaLinux 10 naprawia jedno i drugie. Sprawdzone potem przez ps -eZ: mariadbd działa w mysqld_t, /tmp to tmpfs.

4. k3s-selinux dla AlmaLinux 10 istnieje tylko w kanale testing

Bez pakietu k3s-selinux wszystkie pody działają bez ograniczeń, choć SELinux pokazuje „Enforcing”. Stabilne repozytorium RPM Ranchera nie zna jeszcze AlmaLinux 10. Pakiety są tylko w kanale testing, z własnym kluczem podpisu. Na 10 używane jest teraz to podpisane repozytorium testing, na 9 zostaje stabilne. To świadomie otwarty punkt: gdy tylko Rancher nadrobi zaległości, zmiana to jedna linijka w os.yml.

5. journald.conf zniknął

Moje zadanie CIS zmieniało trzy linie w /etc/systemd/journald.conf. Na AlmaLinux 10 tego pliku już nie ma, wartości domyślne leżą tylko w /usr/lib/systemd/. Rozwiązaniem jest drop-in w /etc/systemd/journald.conf.d/, zresztą czystsza droga.

6. Pody nie docierają do serwera API

To był najciekawszy błąd. K3s startował, ale instalacja cert-managera kończyła się timeoutem. CoreDNS nigdy nie był gotowy, metrics-server ciągle się restartował, a cert-manager zgłaszał:

dial tcp 10.43.0.1:443: i/o timeout

Pody nie docierały więc do serwera API. Przyczynę Claude znalazło w journalu K3s:

Warning: Extension comment revision 0 not supported, missing kernel module?
Warning: Extension conntrack revision 0 not supported, missing kernel module?

Na AlmaLinux 10 moduły netfilter, których potrzebuje K3s (br_netfilter, nft_compat, xt_comment, xt_conntrack, xt_MASQUERADE i inne), przeniesiono z pakietu kernel-modules do kernel-modules-extra. Bez nich K3s nie może utworzyć swoich reguł.

Ciekawe odkrycie przy okazji: pierwsze spojrzenie przez modinfo mówiło „nie znaleziono modułu”. To jednak była moja własna utwardzona konfiguracja SSH: ProtectKernelModules=yes ukrywa /usr/lib/modules w każdej sesji SSH. Dopiero systemd-run poza sandboxem pokazało prawdę. Rola common_k3s instaluje teraz kernel-modules-extra na AlmaLinux 10, również przez systemd-run.

7. auditd nie ładuje już reguł

Destination directory /etc/audit/rules.d does not exist – w audit 4 na AlmaLinux 10 katalog reguł, augenrules i usługa ładująca reguły przy starcie są w osobnym pakiecie audit-rules. Bez niego auditd działa, ale nie ładuje ani jednej reguły. Błąd, który nigdy by nie wyszedł na jaw, gdyby playbook się nie zatrzymał.

8. SELinux: /run i /var/run zamieniły się rolami

U mnie Grafana działa we własnej domenie SELinux. Na AlmaLinux 10 przestała startować:

failed to write pidfile: open /var/run/grafana/grafana-server.pid: permission denied

/run/grafana miał złą etykietę. Przyczyna jest w file_contexts.subs_dist, pliku, który określa, które ścieżki SELinux traktuje jako równoważne:

Systemfile_contexts.subs_dist
AlmaLinux 9/run /var/run
AlmaLinux 10/var/run /run

Na 9 /run/… jest wyszukiwane jako /var/run/…. Wpis w mojej polityce musi więc tam brzmieć /var/run/grafana. Odkryłem to z trudem miesiąc temu. Na 10 jest dokładnie odwrotnie. Ten sam plik, poprawny na 9, na 10 nic nie daje. Rozwiązanie: ścieżki pochodzą teraz z os_selinux_run_dir.

Przy okazji wyszedł też stary, ukryty błąd. Pętla nadająca etykiety kończyła się na [ -e "$p" ] && restorecon …. Jeśli brakuje ostatniej ścieżki z listy, pętla kończy się statusem 1 i zadanie się nie udaje. Na 9 ostatnia ścieżka zawsze istniała dzięki dowiązaniu symbolicznemu, na 10 znika na chwilę podczas restartu Grafany. [ ! -e "$p" ] || restorecon … to naprawia.

9. Drobiazgi i zawieszony AIDE

  • rkhunter: ścieżka wtyczki dnf zależała od Pythona 3.9, AlmaLinux 10 ma Pythona 3.12.
  • ClamAV: pakiet freshclam nazywa się w EPEL 10 clamav-freshclam zamiast clamav-update.
  • dnf-automatic: lista repozytoriów producentów może zawierać tylko repozytoria, które host faktycznie ma, inaczej dnf przerywa.
  • AIDE: raz sprawdzanie integralności zawiesiło się na dwie i pół godziny. Jeden wątek kręcił się bez końca w bibliotece wyrażeń regularnych, pozostałe czekały. Osiem powtórzeń zaraz potem trwało każde poniżej 35 sekund. Rzadki wyścig, zatem. Na AlmaLinux 10 AIDE ma teraz limit 30 minut, żeby zawieszenie już nigdy nie zablokowało playbooka ani nocnego zadania.

✅ Co działało bez zmian

Uczciwie trzeba dodać: większość z ponad 30 ról zadziałała od razu. nftables, fail2ban, utwardzenie SSH ze zmianą portu i restartem, Prometheus, Grafana, Loki i całe wdrożenie Nextcloud w K3s – bez jednej zmiany. EPEL 10 ma wszystkie pakiety, których potrzebuję.

Na koniec Claude sprawdziło serwer jeszcze z zewnątrz, ostrożnie, bo moja zapora blokuje skanery portów na godzinę. Zamiast skanu było 15 pojedynczych prób połączenia z przerwami, daleko poniżej progu. Otwarte są tylko 80, 443 i port SSH, cała reszta jest zamknięta. testssl.sh nie znalazł żadnej podatności, a serwer już oferuje postkwantową wymianę kluczy X25519MLKEM768. Do tego mój Zabbix pilnuje teraz serwera testowego także z zewnątrz.

➕ Uzupełnienie: /var/tmp zamontowany 129 razy

Końcowe sprawdzenie dryfu wciąż zgłaszało jedną zmianę, za każdym razem w tym samym miejscu: utwardzony montaż /var/tmp. Claude znalazło przyczynę: /var/tmp był zamontowany 129 razy na sobie samym. Moduł Ansible montuje wewnątrz sesji SSH, a przez moje utwardzenie SSH ta sesja żyje we własnej przestrzeni nazw montowania. Gdy systemd później utworzył ten sam montaż na hoście, nałożył się on na wierzch. Od tej chwili moduł odczytywał źródło jako /var/tmp/var/tmp, uważał, że nic nie jest zamontowane, i montował ponownie przy każdym przebiegu, za każdym razem podwajając stos. Gorzej: na samym hoście /tmp w ogóle nie był utwardzony. Utwardzenie działało tylko wewnątrz sesji SSH. Teraz Ansible zapisuje już tylko fstab, a montowanie odbywa się na hoście przez systemd-run. Po restarcie jest jedna warstwa, a sprawdzenie dryfu pokazuje changed=0. Moich serwerów produkcyjnych to nie dotyczy, bo dawno zrestartowały się z wpisem w fstab. Świeża instalacja skończyłaby się jednak dokładnie tak.

➕ Uzupełnienie 2: jakich wersji chce Nextcloud, MariaDB 11.8, CIS i prawdziwe odtworzenie

Wieczorem pojawiło się jeszcze kilka pytań, a Claude sprawdziło je na serwerze testowym. Najpierw: jakich wersji naprawdę wymaga Nextcloud 35 i co dostarcza AlmaLinux? Liczby dla AlmaLinux 9 pochodzą bezpośrednio z metadanych repozytoriów AlmaLinux:

AlmaLinux 9 domyślnieAlmaLinux 9 przez modułAlmaLinux 10Nextcloud 35 obsługujeNextcloud zaleca
System operacyjny–––RHEL 9 i 10RHEL 10
MariaDB10.5 ❌10.11, 11.810.11, 11.810.11 / 11.4 / 11.8 / 12.311.8
PHP8.0 ❌8.1 do 8.48.3, 8.48.3 / 8.4 / 8.58.5
Redis/ValkeyRedis 6.2Redis 7.2Valkey 8.1nieokreślone–

Domyślne wersje AlmaLinux 9 są po prostu za stare dla Nextcloud 35. Właśnie dlatego PHP działa u mnie w kontenerze (tam to już 8.5.13), a MariaDB na serwerach produkcyjnych pochodzi z repozytorium społeczności. Na AlmaLinux 10 playbook bierze teraz mariadb11.8-server, wersję zalecaną przez Nextcloud, prosto z dystrybucji.

Przejście z 10.11 na 11.8 na serwerze testowym przebiegło jak prawdziwa migracja: zrzut, tryb konserwacji, zamiana pakietu, mariadb-upgrade. Były dwie niespodzianki:

  • Mój sandboxing zabił MariaDB 11.8 (status=31/SYS). W logu audytu było SECCOMP syscall=92, czyli chown. Wersja 11.8 wywołuje chown, 10.11 tego nie robiła, a moje utwardzenie systemd tego zabrania. Rozwiązaniem jest SystemCallFilter=@chown w drop-inie, który przychodzi po utwardzeniu, bo przy SystemCallFilter wygrywa późniejsza linia. To nie jest groźne: mariadbd nie ma żadnych capabilities i może zmieniać właściciela tylko własnych plików.
  • Po zamianie pakietu mariadb.service był wyłączony. Playbook włączył go z powrotem. Bez tego baza danych po prostu nie uruchomiłaby się przy następnym restarcie.

Benchmark CIS dla AlmaLinux 10: z OpenSCAP i profilem „CIS AlmaLinux OS 10 Level 1 – Server” pierwszy skan dał 236 zaliczonych i 62 niezaliczone kontrole. Prawdziwe luki to m.in. nieużywane protokoły sieciowe (SCTP, DCCP, TIPC …), umask, limit bezczynności sesji, uprawnienia środowiska GRUB i polityka kryptograficzna bez słabych MAC dla SSH. Od tego czasu SSH nie oferuje już MAC SHA1. Po poprawkach, obowiązujących dla AlmaLinux 9 i 10, wynik to 254 zaliczone i 44 niezaliczone. Reszta jest celowa albo bez znaczenia: K3s potrzebuje przekazywania IP, używam nftables zamiast firewalld, root loguje się wyłącznie kluczem dla Ansible, a liczne reguły haseł nie mają zastosowania, bo nie ma logowania hasłem. Hasła do GRUB celowo nie ustawiłem, bo na VPS zablokowałoby konsolę dostawcy.

Kopia zapasowa i odtworzenie od początku do końca: Claude uruchomiło moje prawdziwe skrypty na serwerze testowym. Przed kopią utworzono jeden plik, po niej drugi. Kopia trwała 45 sekund, odtworzenie 74 sekundy. Potem pierwszy plik wrócił, a drugiego nie było, w systemie plików i w bazie danych. Przy okazji wyszło:

  • MariaDB 11.8 ostrzega, że nazwy mysqldump i mysql zostaną usunięte. Skrypty używają teraz mariadb-dump i mariadb, ze starymi nazwami jako zapasem.
  • Skrypt odtwarzania kończył się bez żadnego komunikatu, gdy potwierdzenie przychodziło przez potok. ssh w skrypcie połknął wejście. </dev/null to naprawia.

I odkrycie, które dotyczy też AlmaLinux 9: restorecon -F przy każdym przebiegu playbooka restartował node_exporter tylko dlatego, że pliki zapisane z sesji SSH miały użytkownika SELinux unconfined_u. Dla uprawnień liczy się tylko typ, więc -F zniknęło.

Po tym wszystkim na serwerze testowym wszystko było zielone: pełny przebieg bez błędów, raport weryfikacji 37/37, sprawdzenie dryfu changed=0.

Co jest inne w AlmaLinux 10, w skrócie: niczego nie brakuje. SELinux chroni pody tak samo, a wszystkie moje własne domeny, sandboxing, zapora i monitoring działają tak samo. Jeszcze nie jest ostateczne k3s-selinux, które pochodzi tylko z kanału testing Ranchera. Dopóki tak jest, moje serwery produkcyjne zostają na AlmaLinux 9. W dłuższej perspektywie obserwuję zgodność z iptables, którą jądro oznacza jako „unmaintained”.

🔭 Co jest jeszcze otwarte

  • k3s-selinux z kanału testing, dopóki Rancher nie zaoferuje AlmaLinux 10 jako stabilnego.
  • Pierwsza noc: dopiero w nocy działają wszystkie timery (aktualizacje, AIDE, rkhunter, ClamAV, Trivy). Wtedy pojawiają się komunikaty SELinux, których przebieg playbooka nigdy nie wywołuje. Jeśli coś wyjdzie, uzupełnię to tutaj.
  • Właściwa migracja serwerów produkcyjnych: kiedyś, przez ponowną instalację i odtworzenie, nie przez aktualizację w miejscu.
  • Zgodność z iptables oznaczono jako „unmaintained”. Przy starcie jądro AlmaLinux 10 zgłasza Unmaintained driver is detected: nft_compat (to samo dla ip_tables i ip_set). To dokładnie te moduły, których K3s dziś potrzebuje: kube-proxy, flannel i kontroler NetworkPolicy zapisują swoje reguły przez iptables-nft, a na serwerze testowym od nft_compat zależy 458 reguł. Działa, ale nie jest już utrzymywane. Od Kubernetes 1.33 kube-proxy potrafi natywnie używać nftables, reszta sieci K3s jeszcze nie. To mój następny eksperyment na serwerze testowym. Moja własna zapora to czyste nftables i jej to nie dotyczy.

🎯 Podsumowanie: prawdziwym sprawdzianem jest utwardzenie

  • Zmiana wersji głównej najpierw uderza w utwardzenie. Sam Nextcloud działał od razu. Playbook potknął się na SELinux, sandboxingu systemd, auditd i modułach jądra.
  • Jedna baza kodu zamiast kopii. Wszystkie różnice są w jednym miejscu, AlmaLinux 9 pozostaje bez zmian, a każda przyszła poprawka bezpieczeństwa dotyczy obu wersji.
  • Kto utrzymuje własne moduły SELinux z plikami .fc, niech zapamięta punkt 8. Odwrócona równoważność /run wychodzi dopiero wtedy, gdy przez nią nie startuje usługa.
  • Delegowanie działa, gdy zasady są jasne. „Tylko ten serwer, na 9 nic się nie zmienia, push dopiero na końcu” – Claude nie potrzebowało niczego więcej. Resztę śledziłem na telefonie.

→ Kod: gałąź el10-support na GitHubie · wszystkie zmiany w porównaniu


📚 Powiązane wpisy:

Część tekstów i obrazów na tej stronie powstała z pomocą AI lub została wygenerowana przez AI. Szczegóły